Vì sao phải lập tài khoản ngân hàng riêng cho hộ kinh doanh?

Không được sử dụng tài khoản chủ hộ để nhận tiền kinh doanh

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) mới đây đã ban hành Thông tư số 25/2025/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 17/2024/TT-NHNN quy định việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán.

Theo quy định mới tại Thông tư này, đối với hộ kinh doanh, tên tài khoản thanh toán không được đặt tùy tiện mà phải bao gồm tên của hộ kinh doanh ghi trên giấy phép thành lập, quyết định thành lập hoặc giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh. Cụ thể, theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, tên hộ kinh doanh chuẩn phải bao gồm hai thành tố: Cụm từ “Hộ kinh doanh”; Tên riêng của hộ kinh doanh.

Trường hợp hộ kinh doanh thay đổi thông tin đăng ký, thông tin định danh hoặc thông tin liên quan đến tài khoản thanh toán, chủ tài khoản có trách nhiệm thông báo và cập nhật kịp thời với ngân hàng nơi mở tài khoản để bảo đảm thông tin được ghi nhận đầy đủ, chính xác theo quy định.

Hộ kinh doanh sẽ phải mở tài khoản ngân hàng riêng phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh

Quy định này sẽ được áp dụng từ ngày 1/3/2026 và sẽ tác động trực tiếp đến hộ, cá nhân kinh doanh. Theo đó, các hộ kinh doanh khi mở tài khoản phục vụ sản xuất, kinh doanh sẽ phải đứng tên hộ kinh doanh theo đăng ký trên giấy phép, thay vì dùng tài khoản cá nhân chủ hộ như trước đó.

Việc đồng bộ tên gọi cũng sẽ giúp cơ quan thuế dễ dàng đối chiếu và quản lý dòng tiền, doanh thu thực tế. Hiện Bộ Tài chính cũng đang xây dựng dự thảo Nghị định về kê khai, tính thuế và khấu trừ thuế của hộ, cá nhân kinh doanh. Trong đó, hộ kinh doanh phải thông báo cho cơ quan thuế toàn bộ số tài khoản liên quan đến hoạt động, thay vì chỉ khai báo tài khoản nộp thuế điện tử như hiện hành.

Cần thiết để minh bạch các dòng tiền

Liên quan đến quy định mới này, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas cho rằng việc sử dụng tài khoản ngân hàng riêng của hộ kinh doanh là điều cần thiết.

Liên hệ thực tế từ mô hình doanh nghiệp, ông Tuấn cho biết, hiện nay, khi doanh nghiệp nhận tiền thanh toán từ khách hàng hoặc thanh toán tiền cho nhà cung cấp, doanh nghiệp đều phải sử dụng tài khoản ngân hàng của doanh nghiệp, không sử dụng tài khoản ngân hàng cá nhân của chủ doanh nghiệp.

Nếu doanh nghiệp sử dụng tài khoản cá nhân của chủ doanh nghiệp để nhận tiền khách hàng, hành vi này tiềm ẩn rủi ro là khi thanh tra thuế, cơ quan thuế sẽ yêu cầu sao kê tài khoản ngân hàng của chủ doanh nghiệp để xác minh nghĩa vụ thuế. Nếu cơ quan thuế nhận thấy hành vi nhận tiền vào tài khoản cá nhân này nhằm mục đích không thực hiện nghĩa vụ thuế, thì sự việc sẽ không dừng lại ở khía cạnh truy thu thuế và tiền chậm nộp, mà các hành vi nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ngược lại, khi doanh nghiệp thanh toán tiền cho nhà cung cấp bằng tài khoản ngân hàng của doanh nghiệp, điều này giúp doanh nghiệp thỏa mãn điều kiện thanh toán để được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.

Đối với hộ kinh doanh cũng tương tự, sự ảnh hưởng của chính sách này gồm hai phần.

Về chi phí, nếu hộ kinh doanh tính thuế theo lợi nhuận, để chi phí được trừ khi tính thuế, một trong những điều kiện cần thiết là thanh toán phải đúng quy định. Tức là phải chuyển khoản từ tài khoản của hộ kinh doanh sang tài khoản của nhà cung cấp. Điều này nhằm đáp ứng điều kiện thanh toán phục vụ hoạt động kinh doanh của hộ.

Về tính minh bạch, việc áp dụng quy định này buộc hộ kinh doanh phải minh bạch và tuân thủ hơn về nghĩa vụ thuế. Nếu hộ kinh doanh nhận tiền khách hàng vào tài khoản cá nhân chủ hộ thay vì tài khoản hộ kinh doanh, hành vi này sẽ trở nên "bất thường" và dễ gây sự chú ý với cơ quan thuế hoặc cơ quan công an

Không chỉ vậy, quy định này cũng tác động tới các doanh nghiệp khi giao dịch với hộ kinh doanh. Theo đó, để được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế, doanh nghiệp cần phải thanh toán vào tài khoản của người bán. Ở đây, tài khoản người bán phải là tài khoản của hộ kinh doanh (mang tên hộ kinh doanh), không phải là tài khoản cá nhân của chủ hộ. Do đó, doanh nghiệp cũng sẽ phải cân nhắc hơn khi chuyển khoản thanh toán vào tài khoản cá nhân của chủ hộ kinh doanh.

Do đó, ông Lê Văn Tuấn cho rằng, việc sử dụng tài khoản ngân hàng riêng của hộ kinh doanh là điều cần thiết để minh bạch hoạt động kinh doanh. Đồng thời, tách bạch dòng tiền cá nhân không liên quan đến nghiệp vụ thuế; minh bạch giao dịch kinh tế giữa các chủ thể (tách biệt giao dịch kinh tế và giao dịch dân sự).

“Khi đó, tài khoản ngân hàng của hộ kinh doanh sẽ trở thành một "lá chắn" bảo vệ hộ kinh doanh khi thực hiện nghĩa vụ thuế, tránh nhầm lẫn các dòng tiền khác trong cuộc sống hàng ngày” – ông Tuấn nói.