Vì sao rối loạn giấc ngủ ở trẻ em thành thị gia tăng?

Trong những năm gần đây, các chuyên gia y tế ghi nhận một thực tế đáng lo ngại: trẻ em sống tại các đô thị lớn ngày càng gặp nhiều vấn đề về giấc ngủ. Không ít phụ huynh cho rằng trẻ chỉ "khó ngủ tạm thời", nhưng thực tế, rối loạn giấc ngủ kéo dài có thể để lại những hậu quả nghiêm trọng cho thể chất, tinh thần và khả năng học tập của trẻ.

Ánh đèn và tiếng ồn khiến trẻ khó ngủ

Không gian đô thị ngày nay tràn ngập ánh đèn đường, bảng quảng cáo LED, tiếng còi xe, tiếng máy móc và nhịp sống kéo dài tới tận đêm khuya. Những yếu tố này làm gián đoạn đồng hồ sinh học tự nhiên của trẻ, vốn rất nhạy cảm với môi trường xung quanh.

Ánh sáng nhân tạo vào ban đêm khiến não bộ trẻ khó nhận biết tín hiệu "đã đến giờ ngủ", từ đó làm giảm tiết hormone melatonin – hormone điều hòa giấc ngủ. Kết quả là trẻ khó đi vào giấc ngủ, ngủ chập chờn, dễ tỉnh giấc và khó ngủ lại.

Trẻ em sống trong môi trường đô thị dễ bị ảnh hưởng giấc ngủ bởi ánh đèn và tiếng ồn ban đêm. Hình minh họa

Khác với người lớn, trẻ em có hệ thần kinh chưa hoàn thiện, dễ bị kích thích bởi âm thanh. Tiếng xe cộ, công trình xây dựng, sinh hoạt khu dân cư về đêm có thể khiến trẻ ngủ không sâu, thường xuyên giật mình hoặc mộng mị.

Nhiều bậc cha mẹ không nhận ra rằng, dù trẻ "ngủ đủ giờ", nhưng giấc ngủ bị chia nhỏ và không đạt chất lượng vẫn được xem là rối loạn giấc ngủ, gây mệt mỏi, uể oải vào ban ngày.

Thiết bị điện tử – kẻ đánh cắp giấc ngủ thầm lặng

Một nguyên nhân ngày càng phổ biến ở trẻ thành thị là việc tiếp xúc sớm và kéo dài với thiết bị điện tử. Điện thoại, máy tính bảng, tivi trở thành "bảo mẫu" quen thuộc trong nhiều gia đình.

Ánh sáng xanh từ màn hình không chỉ làm não bộ hưng phấn mà còn ức chế melatonin, khiến trẻ ngủ muộn hơn, khó buồn ngủ và dễ thức giấc giữa đêm. Thói quen xem màn hình trước giờ đi ngủ còn khiến não trẻ khó chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi, ảnh hưởng lâu dài đến nhịp sinh học.

Trẻ thành thị dễ rối loạn giấc ngủ hơn trẻ nông thôn

So với môi trường nông thôn, trẻ sống ở thành phố ít được tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên ban ngày, ít vận động ngoài trời và thường xuyên sinh hoạt trong không gian kín. Điều này làm giảm tín hiệu sinh học tự nhiên giúp cơ thể phân biệt rõ ngày – đêm.

Ngoài ra, lịch học dày, áp lực học tập sớm, các lớp học thêm kéo dài tới tối muộn cũng khiến giờ ngủ của trẻ bị đẩy lùi, gây thiếu ngủ mạn tính.

Hệ lụy nghiêm trọng nếu rối loạn giấc ngủ kéo dài

Các chuyên gia cảnh báo rằng, rối loạn giấc ngủ ở trẻ em không đơn thuần là vấn đề sinh hoạt mà còn liên quan trực tiếp đến sức khỏe lâu dài. Trẻ thiếu ngủ hoặc ngủ kém chất lượng có nguy cơ:

Giảm khả năng tập trung, tiếp thu kém.
Dễ cáu gắt, thay đổi cảm xúc, rối loạn hành vi.
Chậm phát triển thể chất và trí tuệ.
Rối loạn chuyển hóa, tăng nguy cơ béo phì.
Suy giảm miễn dịch, dễ ốm vặt.

Về lâu dài, thiếu ngủ còn được xem là yếu tố nguy cơ ảnh hưởng tới sức khỏe tâm thần khi trẻ bước vào tuổi vị thành niên.

Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước giờ ngủ giúp cải thiện đáng kể chất lượng giấc ngủ của trẻ. Hình minh họa

Dấu hiệu cha mẹ không nên bỏ qua

Phụ huynh cần đặc biệt lưu ý nếu trẻ có những biểu hiện sau kéo dài nhiều tuần:

Khó ngủ, mất nhiều thời gian mới ngủ được.
Ngủ không sâu, hay tỉnh giấc ban đêm.
Dậy sớm nhưng vẫn mệt mỏi.
Buồn ngủ, kém tập trung ban ngày.
Hay cáu gắt, giảm hứng thú học tập.

Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo rối loạn giấc ngủ cần được can thiệp sớm.

Giải pháp giúp trẻ thành thị ngủ ngon hơn

Để bảo vệ giấc ngủ cho trẻ trong môi trường đô thị, các chuyên gia khuyến nghị:

Thiết lập giờ ngủ – giờ thức cố định kể cả cuối tuần.
Hạn chế tối đa thiết bị điện tử trước giờ ngủ ít nhất 60 phút.
Tạo phòng ngủ tối, yên tĩnh, thoáng mát.
Khuyến khích trẻ vận động ngoài trời ban ngày.
Giảm ánh sáng mạnh trong nhà vào buổi tối.Tránh cho trẻ ăn quá no hoặc dùng đồ uống kích thích trước khi ngủ.

Giấc ngủ chất lượng không chỉ giúp trẻ khỏe mạnh hơn mỗi ngày mà còn là nền tảng cho sự phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần.

Chất lượng giấc ngủ giúp tăng cường khả năng miễn dịch | SKĐS

Bs.Vũ Quang Tùng