Vì sao ta thường làm tổn thương người mình yêu nhất?

Càng thân thiết, con người càng dễ để những cảm xúc nhất thời làm tổn thương nhau. Ảnh: Timur Weber/Pexels .

Tình yêu thường gắn với sự quan tâm, dịu dàng và bao dung. Thế nhưng, trong những mối quan hệ gần gũi nhất, con người đôi khi lại dễ nói những lời khiến đối phương tổn thương hơn cả khi giao tiếp với người xa lạ.

Với một người không thân thiết, chúng ta thường dễ bỏ qua những lỗi nhỏ, giữ phép lịch sự và tránh tranh cãi. Nhưng với người yêu hoặc bạn đời, một câu nói, hành động hay quyết định nhỏ cũng có thể khiến chúng ta tức giận, thất vọng hoặc buồn lòng, theo Psychology Today.

Điều này không nhất thiết có nghĩa tình yêu đã mất đi. Sự gần gũi khiến mỗi người có ảnh hưởng lớn hơn đến cảm xúc và cuộc sống của người còn lại. Khi một người trở nên quan trọng, những điều họ làm cũng dễ khiến chúng ta vui hoặc đau hơn.

Càng gần gũi, con người càng dễ làm tổn thương nhau

Sự thân mật là một phần quan trọng của tình yêu. Hai người càng gắn bó, cuộc sống của họ càng đan xen. Họ dành nhiều thời gian bên nhau, chia sẻ kế hoạch, cảm xúc và những quyết định có thể ảnh hưởng đến cả hai.

Nhưng chính sự gắn kết đó cũng tạo ra nhiều cơ hội để tổn thương. Một người dành quá nhiều thời gian cho công việc có thể khiến bạn đời cảm thấy bị bỏ rơi. Một hoạt động khiến người này vui vẻ có thể trở thành gánh nặng với người kia. Những điều tưởng như rất nhỏ với một người đôi khi lại có ý nghĩa lớn với người còn lại.

Ở bên người thân, chúng ta cũng ít phòng bị hơn. Ta không cần cân nhắc từng câu chữ như khi nói chuyện với người lạ nên có thể thoải mái là chính mình, kể cả lúc giận dữ hay thất vọng. Sự thoải mái ấy cũng đi kèm rủi ro. Một câu nói trong lúc nóng giận có thể để lại vết thương sâu bởi nó đến từ người mà ta coi trọng.

Đó cũng là lý do chúng ta đôi khi dễ tha thứ cho người lạ hơn người yêu. Cùng một lỗi, người lạ mắc phải thường ít ảnh hưởng đến cuộc sống của ta. Nhưng khi người yêu mắc lỗi, chuyện đó có thể chạm vào những kỳ vọng, nỗi bất an và cả nỗi sợ mất nhau.

Một cơn giận không được kiểm soát có thể khiến người yêu thương nhất trở thành người chịu tổn thương. Ảnh: Thư Tiêu/Pexels.

Cuốn Tâm lý học tình yêu của Vũ Chí Hồng nhìn những cãi vã, sự chán nản khi yêu lâu hay yêu xa qua lăng kính triết học. Tác giả đặt ra một cách nhìn đáng chú ý khi cho rằng kẻ lừa dối lớn nhất trong tình yêu đôi khi chính là bản thân mỗi người.

Nhiều tổn thương trong tình yêu cũng không bắt đầu từ ác ý mà từ một khoảnh khắc mất kiểm soát. Khi tức giận, con người dễ nói những lời cay đắng và đẩy người mình thương ra xa, ngay vào lúc bản thân cần họ nhất.

Trong cuốn Giận, thiền sư Thích Nhất Hạnh nhìn cơn giận như một cảm xúc cần được chăm sóc thay vì bị dập tắt hoặc trút lên người khác.

Theo cách tiếp cận này, khi tức giận, con người có thể trở về với chính mình, chưa vội nói hay hành động và nhìn lại những tổn thương nằm phía sau cơn giận. Cuốn sách cũng đề cập đến "ái ngữ", tức cách nói và lắng nghe bằng sự yêu thương, như một phương thức giúp con người hòa giải với những người thân thiết.

Tình yêu không chỉ có những điều ngọt ngào

Khi gặp một người xa lạ, chúng ta thường cố giữ phép lịch sự. Một lỗi nhỏ có thể được bỏ qua, một câu nói khó nghe có thể không được đáp lại. Những quy tắc này giúp cuộc trò chuyện diễn ra nhẹ nhàng và hạn chế xung đột.

Tình yêu lại đòi hỏi nhiều hơn thế. Hai người yêu nhau không chỉ cần lịch sự mà còn cần thành thật. Đôi khi, nói ra điều khiến mình không hài lòng có thể làm đối phương khó chịu trong thời gian ngắn. Nhưng nếu được nói đúng cách, sự thẳng thắn có thể giúp cả hai hiểu nhau hơn.

Trong Nghệ thuật yêu, Erich Fromm cho rằng tình yêu không phải một cảm xúc mà con người có thể dễ dàng đạt được. Ông xem yêu là một nghệ thuật, giống như những nghệ thuật khác, cần sự kỷ luật, tập trung và kiên nhẫn.

Cách nhìn này đặt tình yêu vào một quá trình học hỏi. Hai người không chỉ cần cảm xúc dành cho nhau mà còn phải học cách lắng nghe, quan tâm và ứng xử khi xuất hiện bất đồng.

Tác giả / Tác phẩm

Giận (tựa gốc: Anger: Wisdom for Cooling the Flames)

Tác giảThích Nhất Hạnh

Xuất bản2006

Nhà xuất bảnHồng Đức

Cuốn sách tập trung vào cách con người nhận diện, hiểu và chuyển hóa cơn giận thay vì kìm nén hoặc trút nó lên người khác. Thiền sư Thích Nhất Hạnh cho rằng cơn giận thường có những tổn thương nằm phía sau và cần được nhìn nhận bằng sự tỉnh thức, thay vì phản ứng ngay lập tức.

Vì thế, những lần làm tổn thương nhau có thể không chỉ liên quan đến mức độ tình cảm, mà còn đến khả năng của mỗi người trong việc kiểm soát cảm xúc và duy trì một mối quan hệ.

Sự thờ ơ có nghĩa là không còn quan tâm. Trong khi đó, một người vẫn có thể quan tâm sâu sắc nhưng không phản ứng quá mức trước mọi vấn đề. Trong một mối quan hệ có cảm giác an toàn, sự bình tĩnh đôi khi xuất phát từ niềm tin rằng cả hai có thể cùng nhau giải quyết khó khăn.

Điều quan trọng vì thế không chỉ nằm ở việc một người có làm đối phương buồn trong một khoảnh khắc hay không. Cần nhìn vào cách họ đối xử với nhau trong cả mối quan hệ.

Tình yêu có thể khiến con người thất vọng, tức giận và đau lòng. Nhưng nó cũng mang lại sự gắn bó, niềm vui và cảm giác được đồng hành. Giữ khoảng cách về cảm xúc có thể giúp chúng ta ít bị tổn thương hơn, nhưng đồng thời cũng khiến sự thân mật giữa hai người khó đạt đến mức sâu sắc.

Làm đau người mình yêu không phải lúc nào cũng có cùng một nguyên nhân. Có trường hợp bắt nguồn từ sự thiếu quan tâm, có trường hợp đến từ những kỳ vọng quá lớn, sự khác biệt trong cách nhìn nhận hoặc những cảm xúc chưa được kiểm soát.

Càng gắn bó, con người càng có nhiều điều để mong đợi ở nhau. Đồng thời, họ cũng có nhiều cơ hội nhận ra những khác biệt của đối phương.