Vì sao Triều Tiên tăng cường củng cố phòng tuyến dọc biên giới với Hàn Quốc?

Các công nhân Triều Tiên đang dựng hàng rào thép gai tại các khu vực biên giới ở tỉnh Hwanghae vào ngày 25/10. Ảnh: Yonhap

Theo truyền thông phương Tây, kể từ tháng 4/2024, Bình Nhưỡng đã bắt đầu xây dựng hệ thống công sự dọc Khu phi quân sự (DMZ), khu vực phân chia hai miền Triều Tiên.

Tuần trước, Triều Tiên thu hút sự chú ý khi tuyên bố sẽ khôi phục hoạt động của hệ thống loa phóng thanh, phát thông điệp tuyên truyền về phía Hàn Quốc. Động thái này là diễn biến mới nhất trong bối cảnh Bình Nhưỡng đẩy mạnh củng cố phòng tuyến dọc biên giới trong nhiều năm qua.

Triều Tiên đang xây dựng những gì dọc biên giới?

Đường biên giới giữa hai miền dài khoảng 250 km, với khu phi quân sự rộng khoảng 4 km chạy dọc bán đảo Triều Tiên. Khu vực này được thiết lập theo Hiệp định đình chiến năm 1953 nhằm tạo vùng đệm giữa lực lượng quân sự hai bên.

Theo một số nguồn tin quốc tế, Triều Tiên được cho là đã rải thêm khoảng 960.000 quả mìn trong khu vực DMZ kể từ năm 2024. Bên cạnh đó, nước này đang xây dựng một tuyến phòng thủ liên tục trên phần lãnh thổ phía Bắc, bao gồm hàng rào dây thép, bãi mìn, đường cơ động quân sự và các chướng ngại vật chống tăng. Thảm thực vật tại một số khu vực cũng được phát quang để phục vụ thi công.

Theo Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Hàn Quốc, công tác phát quang gần như đã hoàn tất, trong khi tiến độ xây dựng các công trình đạt khoảng 40 - 60%. Dự án dự kiến hoàn thành vào nửa cuối năm 2028.

Theo Hiệp định đình chiến năm 1953, khu vực DMZ phải được giải trừ lực lượng và trang thiết bị quân sự. Vì vậy, việc tăng cường các công trình phòng thủ tại khu vực này thu hút sự quan tâm của giới quan sát về những tác động đối với tình hình an ninh trên bán đảo Triều Tiên.

Bước ngoặt trong chính sách của Triều Tiên đối với Hàn Quốc

Việc tăng cường phòng thủ biên giới diễn ra sau khi Bình Nhưỡng có sự điều chỉnh đáng kể trong cách tiếp cận quan hệ liên Triều.

Năm 2018, quan hệ hai miền từng có dấu hiệu cải thiện khi lãnh đạo hai bên gặp nhau tại khu vực biên giới và vận động viên cùng diễu hành tại Thế vận hội mùa Đông. Tuy nhiên, đến tháng 12/2023, ông Kim Jong-un tuyên bố xem Hàn Quốc là một quốc gia riêng biệt, có quan hệ đối địch với Triều Tiên.

Theo các chuyên gia tại Seoul, sự thay đổi này phản ánh điều chỉnh căn bản trong chính sách của Bình Nhưỡng đối với Hàn Quốc. Trong bối cảnh đối thoại liên Triều đình trệ, Triều Tiên ngày càng chú trọng củng cố năng lực quốc phòng.

Một số chuyên gia nhận định hệ thống công sự mới có thể giúp Triều Tiên kiểm soát chặt chẽ hơn hoạt động qua lại biên giới, đồng thời tăng cường khả năng phòng thủ trước những tình huống an ninh bất ổn.

Đường phân định quân sự chưa rõ ràng

Loa phóng thanh tuyên truyền của Triều Tiên được nhìn thấy từ một địa điểm thuộc huyện Ganghwa, thành phố Incheon (Hàn Quốc), ngày 22/10. Ảnh: Yonhap

Một trong những vấn đề phức tạp tại khu vực biên giới liên Triều là việc xác định chính xác Đường phân định quân sự (MDL).

Theo Hiệp định đình chiến năm 1953, đường phân định được thể hiện trên bản đồ tỷ lệ 1:50.000, với 1 mm trên bản đồ tương ứng khoảng 50 m ngoài thực địa. Để xác định vị trí đường phân định, hai bên đã cắm tổng cộng 1.292 cột mốc được đánh số. Tuy nhiên, hiện chỉ còn khoảng 200 cột mốc có thể nhận diện.

Do phần lớn các cột mốc đã không còn, việc xác định lại đường phân định trở nên khó khăn. Hàn Quốc sử dụng hệ thống bản đồ có tham chiếu dữ liệu của Cơ quan Tình báo không gian địa lý quốc gia Mỹ (NGA). Trong khi đó, Bộ Chỉ huy Liên hợp quốc do Mỹ đứng đầu (UNC), cơ quan giám sát việc thực thi Hiệp định đình chiến, sử dụng kết quả khảo sát riêng được thực hiện cách đây khoảng 10 năm.

Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cho rằng kết quả đối chiếu giữa đường phân định do nước này xác định và dữ liệu của UNC cho thấy hai hệ thống không trùng khớp tại khoảng 60% số điểm được khảo sát, với mức chênh lệch có nơi lên tới hàng chục mét.

Thực tế này cho thấy việc xác định chính xác đường phân định quân sự vẫn là thách thức đáng kể, nhất là trong bối cảnh các công trình phòng thủ đang được mở rộng tại khu vực biên giới.

Đối thoại vẫn là hướng giải quyết vấn đề

Trước những vấn đề phát sinh tại khu vực biên giới, Hàn Quốc đã đề xuất tổ chức đàm phán với Triều Tiên nhằm cùng xác nhận vị trí Đường phân định quân sự, khôi phục các kênh liên lạc quân sự bị gián đoạn từ năm 2023 và thống nhất biện pháp ngăn ngừa những sự cố ngoài ý muốn.

Đây là lần thứ hai trong vòng một năm Seoul đưa ra đề xuất tương tự. Tuy nhiên, tiến trình đối thoại vẫn chưa đạt được bước tiến đáng kể.

Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cho rằng hoạt động xây dựng công sự của Triều Tiên vi phạm Hiệp định đình chiến năm 1953 và yêu cầu nước này chấm dứt.

Trong khi đó, UNC nhận định việc xây dựng và gia cố các công trình phòng thủ không mặc nhiên cấu thành hành vi vi phạm hiệp định. Theo cơ quan này, cần xem xét từng trường hợp dựa trên những tình tiết cụ thể.