Vì sao Vietlott và 4 công ty xổ số sẽ bị thanh tra?
Thanh tra Chính phủ đưa Vietlott và 4 doanh nghiệp xổ số vào kế hoạch thanh tra năm 2027, tập trung vào phòng, chống rửa tiền và quản lý vốn, tài sản.

Vì sao Vietlott và 4 công ty xổ số sẽ bị thanh tra? Ảnh minh họa: DALL AI.
Theo kế hoạch thanh tra năm 2027, Thanh tra Chính phủ dự kiến tiến hành hai cuộc thanh tra liên quan đến Công ty TNHH MTV Xổ số điện toán Việt Nam (Vietlott) và bốn doanh nghiệp xổ số kiến thiết tại khu vực phía Nam. Trong đó, ba doanh nghiệp thuộc diện thanh tra việc chấp hành pháp luật về phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố, hai doanh nghiệp còn lại được kiểm tra về quản lý vốn, tài sản. Việc đưa các doanh nghiệp xổ số vào kế hoạch thanh tra đặt ra vấn đề về kiểm soát dòng tiền, trách nhiệm quản lý tài sản nhà nước và tính minh bạch trong lĩnh vực kinh doanh có điều kiện này.
Vietlott cùng hai doanh nghiệp xổ số được thanh tra về phòng, chống rửa tiền
Theo thông tin mới nhất, kế hoạch thanh tra năm 2027 của Thanh tra Chính phủ xác định ba doanh nghiệp thuộc diện kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật về phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố, gồm Công ty TNHH MTV Xổ số điện toán Việt Nam (Vietlott), Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết TP.HCM và Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết tỉnh Sóc Trăng. Đây là nhóm doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh xổ số, nơi phát sinh các giao dịch liên quan đến tiền mua vé, doanh thu kinh doanh và thanh toán giải thưởng cho người trúng thưởng.
Cuộc thanh tra dự kiến do Cục Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực tài chính, ngân hàng (Cục VI) chủ trì, triển khai trong quý III hoặc quý IV/2027. Thời kỳ được thanh tra là hai năm 2025 và 2026, với thời hạn tiến hành dự kiến 45 ngày. Như vậy, hoạt động thanh tra sẽ xem xét việc thực hiện các quy định pháp luật trong giai đoạn trước thời điểm triển khai, thay vì chỉ tập trung vào những giao dịch phát sinh tại thời điểm cơ quan thanh tra làm việc.
Việc thanh tra lĩnh vực phòng, chống rửa tiền tại doanh nghiệp xổ số có ý nghĩa quan trọng bởi đây là ngành kinh doanh gắn trực tiếp với các giao dịch tài chính và việc chi trả giải thưởng. Theo quy định pháp luật về phòng, chống rửa tiền, hoạt động kinh doanh trò chơi có thưởng thuộc nhóm lĩnh vực cần thực hiện các biện pháp nhận biết khách hàng, theo dõi giao dịch và kiểm soát rủi ro phù hợp với phạm vi điều chỉnh của pháp luật. Đối với doanh nghiệp xổ số, việc quản lý thông tin người nhận thưởng, lưu giữ hồ sơ giao dịch và phát hiện các dấu hiệu bất thường là những vấn đề có liên quan trực tiếp đến yêu cầu minh bạch tài chính.
Từ góc độ quản trị, rủi ro không nhất thiết chỉ xuất hiện ở những khoản tiền có giá trị lớn mà còn có thể phát sinh khi quy trình nhận diện khách hàng, kiểm tra chứng từ hoặc lưu trữ dữ liệu thiếu chặt chẽ. Một hệ thống quản lý có khả năng đối chiếu thông tin giữa hoạt động bán vé, xác định kết quả trúng thưởng và thanh toán giải thưởng sẽ giúp doanh nghiệp kiểm soát giao dịch tốt hơn, đồng thời tạo điều kiện cho cơ quan chức năng kiểm tra khi cần thiết. Đây cũng là lý do việc ứng dụng công nghệ và chuẩn hóa dữ liệu tài chính ngày càng có vai trò quan trọng trong quản lý hoạt động kinh doanh xổ số.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ việc một doanh nghiệp nằm trong kế hoạch thanh tra với việc doanh nghiệp đó bị xác định có hành vi vi phạm pháp luật. Thông tin công bố đến nay mới phản ánh nội dung, phạm vi và thời gian thanh tra dự kiến; chưa có kết luận thanh tra xác định Vietlott hoặc hai doanh nghiệp xổ số nêu trên có hành vi rửa tiền hay tài trợ khủng bố.
Hai công ty xổ số được kiểm tra việc quản lý vốn và tài sản
Bên cạnh cuộc thanh tra về phòng, chống rửa tiền, Thanh tra Chính phủ còn dự kiến kiểm tra việc quản lý vốn và tài sản tại Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết Tây Ninh và Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết Long An. Hai doanh nghiệp này được đưa vào cùng một cuộc thanh tra do Cục Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo khu vực phía Nam (Cục III) thực hiện, dự kiến triển khai trong quý III/2027 với thời hạn 30 ngày.
Theo kế hoạch được công bố, thời kỳ thanh tra đối với hai doanh nghiệp kéo dài từ ngày 1/1/2024 đến hết ngày 31/12/2026. Đây là khoảng thời gian ba năm, cho phép cơ quan thanh tra xem xét việc quản lý, sử dụng vốn và tài sản trong nhiều kỳ hoạt động, từ đó đánh giá việc tuân thủ các quy định liên quan đến quản lý tài chính doanh nghiệp.
Khác với nội dung thanh tra tại Vietlott và hai công ty xổ số kiến thiết TP.HCM, Sóc Trăng, cuộc thanh tra đối với hai doanh nghiệp Tây Ninh và Long An tập trung vào hoạt động quản lý vốn, tài sản. Đối với doanh nghiệp nhà nước, đây là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến trách nhiệm bảo toàn và sử dụng hiệu quả nguồn lực thuộc sở hữu nhà nước, bao gồm việc quản lý tài sản, hạch toán tài chính và thực hiện các nghĩa vụ theo quy định.
Hoạt động kinh doanh xổ số có đặc thù là doanh thu phát sinh từ lượng lớn giao dịch bán vé, trong khi doanh nghiệp phải thực hiện nhiều khoản chi như trả thưởng, chi phí tổ chức kinh doanh và nghĩa vụ tài chính với ngân sách. Vì vậy, hệ thống kế toán, kiểm soát nội bộ và cơ chế giám sát việc sử dụng nguồn vốn có vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tính chính xác của số liệu và hạn chế nguy cơ thất thoát tài sản.
Trong bối cảnh các doanh nghiệp ngày càng sử dụng phần mềm kế toán, hệ thống quản trị tài chính và công cụ xử lý dữ liệu, việc số hóa thông tin có thể hỗ trợ cơ quan quản lý truy xuất hồ sơ, đối chiếu chứng từ và nhận diện những giao dịch cần kiểm tra. Tuy nhiên, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp xây dựng quy trình kiểm soát phù hợp, xác định rõ trách nhiệm của từng bộ phận và bảo đảm dữ liệu được ghi nhận đầy đủ, chính xác.
Việc thanh tra quản lý vốn và tài sản tại hai doanh nghiệp xổ số vì thế cần được nhìn nhận trong yêu cầu chung về nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp nhà nước. Kết quả thanh tra, khi được cơ quan có thẩm quyền công bố, sẽ là căn cứ để đánh giá cụ thể việc chấp hành pháp luật của từng đơn vị, thay vì đưa ra nhận định về sai phạm ngay từ thời điểm công bố kế hoạch.
108 cuộc thanh tra và yêu cầu tăng cường giám sát rủi ro
Theo Quyết định số 1032 được công bố, Thanh tra Chính phủ xây dựng kế hoạch gồm 108 cuộc thanh tra trong năm 2027, trong đó có 59 cuộc thanh tra chính thức và 49 cuộc thanh tra dự phòng. Hai cuộc thanh tra liên quan đến Vietlott và bốn công ty xổ số kiến thiết đều nằm trong danh sách chính thức, cho thấy các nội dung này đã được đưa vào kế hoạch công tác của cơ quan thanh tra.
Thanh tra Chính phủ yêu cầu các đơn vị được giao chủ trì chủ động nắm tình hình, thu thập và phân tích thông tin, tài liệu, đồng thời đánh giá rủi ro nhằm phục vụ công tác quản lý, phòng ngừa và phát hiện dấu hiệu vi phạm. Việc triển khai các cuộc thanh tra phải dựa trên căn cứ theo quy định, bảo đảm tính khách quan, tránh chồng chéo và không gây cản trở hoạt động bình thường của đơn vị được thanh tra.
Đối với những cuộc thanh tra chưa triển khai hoặc chưa đủ căn cứ tiến hành, cơ quan chức năng có thể xem xét các biện pháp cảnh báo, nhắc nhở, chấn chỉnh và yêu cầu khắc phục những tồn tại, hạn chế. Cách tiếp cận này cho thấy hoạt động thanh tra còn mang ý nghĩa phòng ngừa rủi ro, tăng cường trách nhiệm tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, thay vì chỉ xử lý những vi phạm đã xảy ra.
Từ góc độ chuyển đổi số trong quản lý tài chính, việc đưa các doanh nghiệp xổ số vào kế hoạch thanh tra cũng gợi mở yêu cầu nâng cao khả năng kiểm soát dữ liệu giao dịch, chuẩn hóa hồ sơ thanh toán và tăng cường đối chiếu thông tin giữa các bộ phận nghiệp vụ. Khi doanh nghiệp xây dựng được hệ thống dữ liệu đầy đủ, có khả năng truy xuất và kiểm tra, hoạt động giám sát sẽ thuận lợi hơn, đồng thời giảm phụ thuộc vào việc kiểm tra thủ công từng hồ sơ riêng lẻ.
Đối với người tham gia xổ số, tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh, xác định kết quả và chi trả giải thưởng là yếu tố quan trọng để duy trì niềm tin. Với cơ quan quản lý, yêu cầu đặt ra là bảo đảm doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ pháp luật, kiểm soát hiệu quả dòng tiền và sử dụng nguồn lực nhà nước theo quy định.
Dù các cuộc thanh tra dự kiến diễn ra trong năm 2027, thông tin về kế hoạch đã thu hút sự quan tâm bởi liên quan trực tiếp đến những doanh nghiệp xổ số quen thuộc trên thị trường. Tuy nhiên, kết quả thực tế vẫn phải chờ quá trình thanh tra và kết luận chính thức của cơ quan có thẩm quyền. Đây mới là cơ sở pháp lý để xác định doanh nghiệp có tồn tại, hạn chế hay vi phạm cần xử lý hay không.

