VICEM Bút Sơn nỗ lực giảm phát thải, chuyển đổi xanh

Cải tạo dây chuyền, thiết bị

Ngày 9/2/2026, tại Quyết định số 263/QĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm năm 2025-2026. Thực thi quyết định này, ngày 27/2/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Quyết định số 699/QĐ-BNNMT thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính năm 2025 và năm 2026 cho 34 nhà máy nhiệt điện, 25 cơ sở sản xuất sắt thép và 51 cơ sở sản xuất xi măng.

VICEM Bút Sơn được phân bổ giảm 5.137.683 tấn CO2, trong đó, năm 2025 là 2.453.235 tấn CO2, năm 2026 là 2.684.448 tấn CO2.

Nhà máy xi măng Bút Sơn của Công ty cổ phần xi măng Vicem Bút Sơn được phân bổ hạn ngạch giảm 5.137.683 tấn CO2, trong đó, năm 2025 là 2.453.235 tấn CO2, năm 2026 là 2.684.448 tấn CO2.

Doanh nghiệp đã chuẩn bị gì trong lộ trình giảm phát thải?

Trước năm 2020, VICEM Bút Sơn đã nỗ lực giảm phát thải, giảm dấu chân carbon bằng cách chuyển đổi sản xuất xanh, sử dụng tiết kiệm tài nguyên.

Đầu tiên là cải tạo sâu dây chuyền, thiết bị. Trước khi cải tạo, dây chuyền 1 của VICEM Bút Sơn (do hãng Technip - Pháp thiết kế, cung cấp và lắp đặt) chưa đạt năng suất thiết kế, tiêu hao điện, nhiệt ở mức cao.

Sau khi cải tạo calciner để nâng thời gian lưu liệu; thay 2 ống lồng C5; thay cyclone C5 để giảm sụt áp và giảm vận tốc gió, tốc độ liệu..., nút thắt được xử lý, năng suất dây chuyền tăng từ 3.950 tấn clinker/ngày lên 4.502, 2 tấn clinker/ngày; tiêu hao than giảm về 798,18 kcal/kg clinker; chỉ tiêu điện giảm 3kw/tấn; tiêu hao nhiệt giảm, tiết kiệm điện 1 năm 6,9 tỷ đồng; tiết kiệm than 1 năm 25,524 tỷ đồng.

Từ thiết kế ban đầu sử dụng than phẩm cấp cao, kèm dầu; giờ dùng than phẩm cấp thấp, sử dụng được nguồn nhiên liệu thay thế là rác thải 27 - 28%, đưa VICEM Bút Sơn trở thành DN có chi phí biến đổi thấp trong VICEM, tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Theo lãnh đạo VICEM Bút Sơn, năm 2026, đơn vị tiếp tục tập trung xử lý một số nút thắt lớn trong dây chuyền, cải tạo sửa chữa các thiết bị lớn như: Nghiên cứu đầu tư hệ thống vòi đốt lò phù hợp với than phẩm cấp thấp, nhiên liệu thay thế, đồng xử lý chất thải, xử lý hệ thống ghi làm lạnh…

Đồng xử lý, giảm chi phí biến đổi

Thứ hai, VICEM Bút Sơn đẩy mạnh đồng xử lý chất thải, sử dụng nguyên nhiên liệu thay thế để giảm chi phí biến đổi, giảm phát thải khí nhà kính.

Là một trong những doanh nghiệp đi đầu trong đồng xử lý chất thải, từ năm 2020, VICEM Bút Sơn đã sử dụng chất thải từ các ngành công, nông nghiệp khác (bùn thải, rác thải), tro, xỉ, thạch cao nhân tạo... để sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên không tái tạo (đá vôi, sét, than...) nhằm giảm giá thành sản xuất; đồng thời góp phần giải quyết các vấn đề về môi trường cho đất nước.

Đặc biệt, năm 2022, VICEM Bút Sơn được Bộ TN&MT cấp Giấy phép cho sử dụng chất thải rắn thông thường, chất thải rắn nguy hại làm nguyên, nhiên liệu thay thế và đồng xử lý chất thải trong sản xuất xi măng. Mỗi tháng hơn 1400 tấn bùn thải nguy hại, đất đá thải có nhiễm thành phần nguy hại, giẻ lau dính dầu, nhựa vụn dính dầu, chất hấp thụ, vật liệu lọc giẻ lau; dầu thải, nhũ tương thải, sơn, vecni thải… được xử lý.

Rác thải được sơ chế trước khi đưa vào dây chuyền sản xuất xi măng tại Xi măng Bút Sơn.

Năm 2026, VICEM Bút Sơn phấn đấu tỷ lệ nguyên liệu thay thế đạt trên 38%, tỷ lệ thay thế sét trên 17,6%. Tăng cường sử dụng thạch cao nhân tạo để giảm chi phí biến đổi sản phẩm, trong đó, tỷ lệ sử dụng thạch cao nhân tạo đạt 100% cho sản xuất xi măng bao; trên 60% cho các sản phẩm PCB 40 rời, trên 50% cho sản phẩm PC40/type 1…

Giảm tỷ lệ clinker trong sản xuất xi măng

Thứ ba là giảm tỷ lệ clinker trong sản xuất xi măng. Clinker là thành phần chủ yếu trong xi măng và việc sản xuất clinker đòi hỏi một lượng lớn năng lượng nhiệt, đồng thời tạo ra lượng lớn CO₂. Do đó, việc giảm tỷ lệ clinker trong sản xuất xi măng là giải pháp quan trọng để giảm phát thải.

Theo lãnh đạo VICEM Bút Sơn, năm 2026, doanh nghiệp tiếp tục đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, nghiên cứu các giải pháp nhằm giảm tỷ lệ clinker trong sản xuất xi măng.

Điều chỉnh thành phần hóa, chế độ nung luyện để nâng cao cường độ clinker, sử dụng các phụ gia có hoạt tính cao; sử dụng các phụ gia trợ nghiền tăng cường độ sản phẩm; nghiên cứu tỷ lệ SO3 tối ưu trong xi măng, nâng cao tỷ lệ tro bay…

Mở rộng nghiên cứu, triển khai vật liệu xây dựng carbon thấp và tham gia quá trình chuyển đổi xây dựng không carbon.

Nghiên cứu các dòng sản phẩm xi măng, bê tông thân thiện hơn với môi trường như xi măng sử dụng cấp phối là vật liệu xây dựng đổ thải; bê tông sử dụng cát biển và nước biển cho các vùng hải đảo, vùng bị ảnh hưởng bởi ngập mặn; xi măng đất sét nung LC3…

Ngoài ra, VICEM Bút Sơn còn triển khai các phương pháp tiên tiến trong kiểm soát quá trình đốt cháy, đảm bảo quá trình này diễn ra ở nhiệt độ tối ưu và khí thải được kiểm soát chặt chẽ. Điều này không chỉ giúp giảm phát thải CO₂ mà còn giảm thiểu các khí thải độc hại khác như NOx và SOx, góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Sử dụng điện sạch

Ngày 11/1/2024, Vicem Bút Sơn đã khánh thành và đưa vào vận hành dự án tận dụng nhiệt khí thải của 2 dây chuyền sản xuất để phát điện mang lại hiệu quả cao.

Với tổng mức đầu tư trên 454 tỷ đồng, dự án tận dụng nhiệt khí thải vận hành ổn định, tổng công suất phát trung bình đạt 12,3 MW, vượt so với thiết kế ban đầu.

Tỷ lệ điện năng tự dùng trung bình ở mức 5,69%, thấp hơn chỉ tiêu hợp đồng là 7%. Hệ thống còn ghi nhận mức tiêu thụ nước thô giảm nhẹ so với dự kiến chỉ 0,01 m³/kWh.

Dự án mang lại hiệu quả rõ rệt cả về kinh tế lẫn môi trường, giúp VICEM Bút Sơn giảm khoảng 86.000 tấn CO₂ phát thải mỗi năm, nhờ giảm nhu cầu sử dụng điện từ nhà máy nhiệt điện, tiết kiệm mỗi năm trên 100 tỷ đồng tiền điện.

Không chỉ cung cấp từ 25 - 30% lượng điện tiêu thụ của toàn nhà máy, dự án tận dụng nhiệt khí thải được vận hành còn giúp giảm nhiệt độ khí thải ra môi trường, tăng hiệu suất hoạt động của các quạt công nghệ, cải thiện độ bền và hiệu suất của hệ thống lọc bụi điện…

VICEM Bút Sơn đã kiểm soát lượng phát thải CO₂ (trực tiếp và gián tiếp) theo tấn sản phẩm bằng phần mềm đo đạc - báo cáo - thẩm định (MRV) nhằm quản lý kế hoạch thực hiện chiến lược phát triển bền vững và sản xuất xanh.

Với loạt giải pháp chiến lược và thực hiện quyết liệt, VICEM Bút Sơn đang hiện thực hóa lộ trình chuyển đổi sản xuất xanh, giảm phát thải, thực hiện kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.