'Viên gạch thép' xây xã hội học tập số

Từ mỗi gia đình đến cộng đồng, phong trào “Bình dân học vụ số” góp phần nâng cao kỹ năng số, thúc đẩy học tập suốt đời, phát triển nguồn nhân lực và tạo cơ hội tiếp cận tri thức bình đẳng cho mọi người.

Từ cơ sở lan tỏa tinh thần học tập số

Tại phường Đồng Văn (Ninh Bình), việc ứng dụng công nghệ số vào xây dựng xã hội học tập đang được triển khai bằng những hoạt động thiết thực.

Học tập suốt đời là yêu cầu tất yếu trong quá trình phát triển của mỗi cá nhân và toàn xã hội. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc học không còn giới hạn trong nhà trường hay những lớp học truyền thống. Người dân có thể chủ động tiếp cận tri thức qua các nền tảng trực tuyến, tài liệu điện tử và nhiều hình thức học tập linh hoạt.

Tại phường Đồng Văn, việc ứng dụng công nghệ số vào xây dựng xã hội học tập đang được triển khai bằng những hoạt động thiết thực. UBND phường xây dựng kế hoạch nhằm nâng cao nhận thức của các cơ quan, đơn vị, cơ sở giáo dục và nhân dân về vai trò của học tập suốt đời. Đây cũng là một trong những giải pháp hưởng ứng phong trào “Bình dân học vụ số”, góp phần mở rộng cơ hội học tập cho mọi người.

Ông Lâm Trọng Phúc, Phó Chủ tịch UBND phường, Chủ tịch Hội Khuyến học phường Đồng Văn cho biết, địa phương tích cực tạo điều kiện để nhân dân tiếp cận, thực hành các kỹ năng số thiết yếu. Người dân được khuyến khích sử dụng trí tuệ nhân tạo phù hợp, an toàn, có trách nhiệm; khai thác nền tảng học tập số và dịch vụ công trực tuyến. Các cơ quan, đơn vị, cơ sở giáo dục và tổ chức xã hội cũng được vận động tổ chức hoạt động học tập gắn với nhu cầu thực tế.

Từ định hướng đó, Trung tâm Học tập cộng đồng phường Đồng Văn chú trọng đổi mới nội dung và phương thức tổ chức các chuyên đề. Theo ông Nguyễn Việt An, Phó Giám đốc Trung tâm Học tập cộng đồng phường, các hoạt động tập trung vào phong trào “Bình dân học vụ số”, hướng dẫn giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường số và giới thiệu hệ sinh thái giáo dục phục vụ công tác quản lý nhà trường, quản lý học sinh. Bên cạnh các lớp học trực tiếp, Trung tâm từng bước giới thiệu tài liệu, học liệu số, video và những đường dẫn thông tin phù hợp. Qua đó, người dân có thể tiếp tục tự học, thực hành và củng cố kiến thức tại nhà.

Tại Trường Tiểu học Nguyễn Hữu Tiến, việc phổ cập kỹ năng số được gắn với trách nhiệm của nhà trường và đội ngũ giáo viên. Cô Phạm Thị Luyến, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: trường cam kết bố trí phòng học, phòng máy tính và thiết bị để tổ chức các lớp “Bình dân học vụ số”. Nhà trường cử giáo viên có năng lực công nghệ thông tin phối hợp với Tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn người dân. Những kỹ năng được chú trọng đều gần gũi với nhu cầu thực tế.

Đó là sử dụng VNeID, ứng dụng Ninh Bình-S, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và nhận diện, phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng. Nhà trường đồng thời khai thác bộ học liệu đa phương tiện để cán bộ, giáo viên, nhân viên và phụ huynh chủ động tìm hiểu, thực hành công nghệ số.

Tại phường Kim Bảng, những mô hình “Gia đình học tập” đang từng bước đi vào nền nếp, gắn chặt với phong trào xây dựng “Gia đình văn hóa”, tạo nên sự chuyển biến tích cực từ nhận thức đến hành động của mỗi người dân. Hiện nay, toàn phường có trên 6.250 gia đình đăng ký xây dựng gia đình học tập, trong đó tỷ lệ được công nhận hằng năm đạt trên 93,1%. Những con số ấy không chỉ phản ánh sự hưởng ứng mạnh mẽ của người dân, mà còn cho thấy việc học tập đã trở thành nhu cầu trong mỗi gia đình.

Ông Lê Văn Đoàn, Chủ tịch Hội Khuyến học phường Kim Bảng, tỉnh Ninh Bình cho biết, đẩy mạnh tuyên truyền công dân, gia đình thấy được vị trí, vai trò của việc học đối với hạnh phúc gia đình. Một trong những tiêu chí cứng để chấm điểm xét “Gia đình văn hóa” đó là các gia đình xây dựng được gia đình học tập. Khi mỗi gia đình trở thành một môi trường học tập, thì cộng đồng cũng dần hình thành một xã hội học tập.

Chia sẻ về công tác khuyến học, khuyến tài ứng dụng công nghệ số trong hoạt động của dòng họ, ông Nguyễn Đức Huy, thành viên Ban Chấp hành Hội Khuyến học dòng họ Nguyễn Đức (tổ dân phố Bạch Thượng, phường Duy Tiên) cho biết, dòng họ đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong công tác khuyến học, khuyến tài.

Việc vận động quỹ được thực hiện qua nhóm liên lạc, chuyển khoản; các khoản thu, chi và khen thưởng được công khai trên nhóm Zalo nội bộ. Thành tích của con cháu ở xa được xác minh qua môi trường số, khen thưởng bằng chuyển khoản và gửi giấy khen trực tuyến. Cách làm này giúp quản lý minh bạch, kịp thời động viên con cháu, lan tỏa tinh thần học tập suốt đời.

Mở rộng nền tảng xây dựng xã hội học tập toàn diện

Khen thưởng cho Các gia đình, dòng họ học tập tại phường Đồng Văn.

Những chuyển động tại phường Đồng Văn, Kim Bảng nằm trong nỗ lực chung của Ninh Bình nhằm củng cố phong trào khuyến học, khuyến tài và xây dựng xã hội học tập.

Theo Hội Khuyến học tỉnh Ninh Bình, hiện nay toàn tỉnh có 129 Hội Khuyến học cấp xã, phường; 7.257 chi hội khuyến học, 11.178 ban khuyến học và hơn 1,418 triệu hội viên, chiếm 36,8% dân số. Đây là mạng lưới quan trọng để đưa các chủ trương về học tập suốt đời đến từng địa bàn dân cư.

Các mô hình học tập tiếp tục được duy trì và phát triển. Tỷ lệ gia đình đạt danh hiệu Gia đình học tập của tỉnh đạt 82,76%; Dòng họ học tập đạt 83,87%; Cộng đồng học tập đạt 83,9% và Đơn vị học tập đạt 91,27%. Đáng chú ý, toàn tỉnh có 427 trung tâm học tập cộng đồng. Trong 5 năm, các trung tâm đã tổ chức hơn 13.300 lớp dạy nghề, chuyển giao khoa học, công nghệ và chuyên đề, thu hút trên 1,75 triệu lượt người tham gia.

Những kết quả này cho thấy phong trào học tập đã có nền tảng rộng trong gia đình, dòng họ, khu dân cư và cơ quan, đơn vị. Vấn đề đặt ra hiện nay là tiếp tục nâng cao chất lượng, đồng thời đưa công nghệ số trở thành công cụ thúc đẩy các mô hình phát triển thực chất hơn

Bà Lê Thị Thanh Hà, Chủ tịch Hội Khuyến học tỉnh cho biết, Với nền tảng đã được tạo dựng từ những kết quả thiết thực trong thực tế thì mỗi gia đình học tập, mỗi dòng họ hiếu học, mỗi cộng đồng học tập sẽ là những “viên gạch” bền vững góp phần xây dựng xã hội học tập, phát huy truyền thống hiếu học và tạo động lực phát triển nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.

Mục tiêu đến năm 2031 là phát triển hội viên đạt trên 40% dân số; trên 90% tổ chức Hội cơ sở hoàn thành tốt nhiệm vụ; trên 85% gia đình, dòng họ, cộng đồng và trên 90% cơ quan, đơn vị đạt danh hiệu học tập; trên 65% người trong độ tuổi lao động đạt danh hiệu Công dân học tập; đồng thời tiếp tục phát triển quỹ khuyến học với mức tăng bình quân 5% mỗi năm…

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Hà Lan Anh khẳng định, công tác khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập góp phần xây dựng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển của Ninh Bình trong giai đoạn mới. Đưa học tập suốt đời thực sự trở thành một nhu cầu của mỗi người dân thông qua việc phối hợp đẩy mạnh xây dựng Công dân học tập gắn với chuyển đổi số và bình dân học vụ số, nâng cao chất lượng học tập của các trung tâm học tập cộng đồng.

Cùng với phổ cập kỹ năng số, việc hướng dẫn sử dụng trí tuệ nhân tạo cũng được đặt ra. Người dân cần biết lựa chọn nguồn thông tin đáng tin cậy, bảo vệ dữ liệu cá nhân và sử dụng công nghệ có trách nhiệm. Học liệu số, sách điện tử, sách nói và nguồn học liệu mở có nguồn gốc rõ ràng cần được giới thiệu rộng rãi để hỗ trợ quá trình tự học.

Tuy nhiên, chuyển đổi số không chỉ là đưa thiết bị và nền tảng công nghệ vào hoạt động khuyến học. Điều quan trọng hơn là giúp người dân biết sử dụng, duy trì thói quen học tập và ứng dụng kiến thức vào thực tế. Việc tổ chức các lớp học cần phù hợp với từng nhóm đối tượng, nhất là người cao tuổi, người ít có điều kiện tiếp cận công nghệ. Hình thức trực tiếp cần được kết hợp với học liệu số để không ai bị hạn chế cơ hội học tập vì khoảng cách địa lý hay kỹ năng công nghệ.

Từ những lớp học kỹ năng số tại các phường Đồng Văn, Kim Bảng, Duy Tiên đến mạng lưới khuyến học trên toàn tỉnh, chuyển đổi số đang mở ra phương thức mới để lan tỏa tri thức. Khi mỗi người dân chủ động học tập, mỗi gia đình nuôi dưỡng thói quen tự học và mỗi cộng đồng tạo điều kiện chia sẻ kiến thức, xã hội học tập sẽ có nền tảng vững chắc hơn. Đó không chỉ là yêu cầu của quá trình chuyển đổi số. Đây còn là giải pháp nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực và tạo động lực để Ninh Bình phát triển bền vững trong giai đoạn mới.