Việt Nam có cơ hội đón làn sóng chuyển hướng trung tâm dữ liệu khi Mỹ thiếu điện?

Trong bối cảnh nhu cầu dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ chưa từng có, các trung tâm dữ liệu trước đây nằm ở góc khuất của nền kinh tế số nay trở thành điểm nhấn chiến lược địa chính trị và năng lượng. Tại Mỹ và nhiều nước phát triển, cuộc đua xây dựng hạ tầng AI đang gặp phải những thách thức về năng lượng và môi trường, khiến các quốc gia Đông Nam Á có thể là điểm đến cho trung tâm dữ liệu.

Giá trị thị trường trung tâm dữ liệu ở Việt Nam có thể đạt 1,75 tỉ USD năm 2030

Vài năm qua, thị trường trung tâm dữ liệu ở Việt Nam đã tăng trưởng nhanh chóng, trở thành điểm sáng trong cơ cấu hạ tầng số của khu vực Đông Nam Á.

Theo báo cáo của công ty Research and Markets (Ireland), giá trị thị trường trung tâm dữ liệu ở Việt Nam đạt quy mô khoảng 654 triệu USD năm 2024 và dự kiến tăng lên tới 1,75 tỉ USD vào 2030, với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm gần 18%.

Tại Việt Nam, trung tâm dữ liệu không chỉ tăng về số lượng mà chất lượng thiết kế cũng đi vào hướng “xanh” và hiện đại nhằm thu hút các nhà đầu tư nước ngoài và hãng công nghệ lớn.

Một ví dụ tiêu biểu là Khu trung tâm dữ liệu Hoa Lạc do Viettel xây dựng, khai trương năm 2024 với công suất 30 megawatt và được thiết kế theo chuẩn xanh, sẵn sàng phục vụ các nhu cầu điện toán hiệu năng cao, gồm cả AI.

Ngoài ra, các doanh nghiệp công nghệ và sản xuất năng lượng sạch Việt Nam đang chủ động tìm giải pháp “xanh hóa” hạ tầng dữ liệu.

Tháng 12.2025, BIM Energy và Evolution Data Centres ký biên bản hợp tác cung cấp điện tái tạo cho dự án trung tâm dữ liệu lớn ở TP.HCM qua cơ chế mua bán điện trực tiếp.

Thỏa thuận hướng tới việc Evolution Data Centres mua năng lượng xanh từ các dự án điện mặt trời, điện gió do BIM Energy (thành viên BIM Group) phát triển, phục vụ nhu cầu ước tính 50-100 megawatt cho trung tâm dữ liệu ở TP.HCM có tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 500 triệu USD.

Đây là bước đi quan trọng cho thấy Việt Nam hướng đến mô hình phát triển bền vững, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về năng lượng xanh - điều mà các nhà đầu tư nước ngoài đang rất quan tâm.

Cụm nhà máy điện mặt trời của BIM Group ở Khánh Hòa

BIM Energy là một trong những nhà phát triển năng lượng tái tạo hàng đầu ở Việt Nam. Evolution Data Centres là nhà phát triển trung tâm dữ liệu có trụ sở tại Singapore, tập trung vào thị trường Đông Nam Á.

Chìa khóa để thu hút việc xây trung tâm dữ liệu

Có một nghịch lý đang diễn ra ở Mỹ: Việc xây dựng trung tâm dữ liệu diễn ra ồ ạt nhưng chịu áp lực lớn từ hạ tầng điện, khiến nhiều dự án bị trì hoãn vì không có đủ nguồn điện ổn định và thiết bị năng lượng kèm theo.

Mức đầu tư vào hạ tầng AI lớn ở Mỹ lớn chưa từng có, khi Alphabet, Amazon, Meta và Microsoft dự chi hơn 650 tỉ USD năm 2026. Thế nhưng, khoảng 30-50% các trung tâm dữ liệu dự kiến vận hành ở Mỹ năm nay có nguy cơ bị trì hoãn hoặc không triển khai đúng kế hoạch, chủ yếu do nút thắt hạ tầng điện và thiết bị năng lượng, theo hãng Sightline Climate.

Trong khi đó, Việt Nam đang đối diện với tình thế khó khăn khác: nguồn điện hiện tại vẫn chủ yếu dựa vào nhiệt điện và thủy điện, chưa đủ đáp ứng để phục vụ cho sự bùng nổ trung tâm dữ liệu quy mô lớn ngay lập tức. Thế nhưng, nước ta lại có những điểm mạnh tiềm năng để thu hút làn sóng đầu tư nếu biết cách tận dụng.

Trước hết là tiềm năng năng lượng tái tạo. Chính phủ Việt Nam và các doanh nghiệp đầu ngành đang đặt cược vào tương lai năng lượng sạch. Theo Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20.8.2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, mục tiêu đến năm 2030 đạt tỷ trọng năng lượng tái tạo khoảng 25-30% trong tổng cung năng lượng sơ cấp.

Không chỉ vậy, tập đoàn lớn như BIM Energy đã phát triển những dự án điện mặt trời và gió có quy mô hàng trăm megawatt, với mục tiêu nâng tổng công suất lên tới 1.700 megawatt vào năm 2027, cho phép cung cấp năng lượng sạch ổn định cho trung tâm dữ liệu.

Đây là điểm cộng lớn cho Việt Nam. Trong khi các nước phương Tây và Bắc Mỹ đối mặt với nút thắt về năng lượng và thiết bị điện, khiến nhiều dự án trung tâm dữ liệu bị nghẽn, Việt Nam lại có tiềm lực năng lượng xanh đang trên đà tăng trưởng. Điều này không chỉ phục vụ nhu cầu nội địa mà còn thu hút các nhà đầu tư quốc tế muốn tìm kiếm địa điểm triển khai trung tâm dữ liệu mới với nguồn điện giá rẻ và sạch hơn.

Ưu thế vị trí chiến lược và thị trường mới nổi

Ngoài năng lượng, vị trí địa lý của Việt Nam là một lợi thế quan trọng. Nằm ở trung tâm Đông Nam Á (khu vực có hơn 702 triệu dân), Việt Nam dễ tiếp cận các thị trường có nhu cầu dữ liệu và AI đang tăng mạnh như Indonesia, Singapore, Thái Lan và Philippines.

Ngoài ra, chính sách mở cửa về quyền sở hữu và đầu tư, cho phép các công ty nước ngoài thành lập và vận hành trung tâm dữ liệu 100% vốn nước ngoài, khiến Việt Nam trở nên hấp dẫn với các tập đoàn lớn từ châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ.

Đây là kết quả của việc sửa đổi Luật Viễn thông số 24/2023/QH15, có hiệu lực từ ngày 1.7.2024, theo đó không đặt hạn chế tỷ lệ sở hữu nước ngoài với dịch vụ trung tâm dữ liệu, đám mây và OTT. Điều đó đồng nghĩa tập đoàn nước ngoài có thể thành lập và sở hữu hoàn toàn công ty trung tâm dữ liệu tại Việt Nam mà không cần đối tác nội địa.

Hoạt động toàn cầu hóa dữ liệu cũng đặt ra yêu cầu về nguồn dữ liệu. Người dùng ở Đông Nam Á ngày càng sử dụng nhiều dịch vụ trực tuyến, yêu cầu độ trễ thấp hơn và tốc độ truy xuất nhanh hơn, nên việc đặt trung tâm dữ liệu ngay trong khu vực trở thành ưu tiên với các tập đoàn quốc tế.

Rộ tin Google đang cân nhắc xây dựng trung tâm dữ liệu quy mô lớn đầu tiên tại Việt Nam để phục vụ nhu cầu nội địa và khu vực, dù chưa có xác nhận chính thức.

Những thông tin trên cho thấy Việt Nam có thể là điểm đến chiến lược trong bối cảnh các tập đoàn đa quốc gia đang tính toán lại chiến lược hạ tầng dữ liệu.

Thách thức và những bước đi cần thiết

Dù có tiềm năng, Việt Nam phải đối mặt nhiều thách thức nếu muốn các gã khổng lồ công nghệ quốc tế chọn là nơi xây dựng trung tâm dữ liệu.

Điều đầu tiên là ổn định mạng lưới điện và hệ thống truyền tải. Với sản lượng điện đang tăng mạnh nhưng vẫn chịu áp lực tại một số thời điểm trong năm, việc Việt Nam nâng cấp mạng lưới để phục vụ tải lớn liên tục là điều bắt buộc.

Thứ hai là chính sách và cơ chế khuyến khích điện sạch phải rõ ràng và bền vững. Dù năng lượng tái tạo được Việt Nam thúc đẩy mạnh mẽ, chính sách giá điện ưu đãi lâu dài (giá mua điện cố định trong nhiều năm) dành cho các nhà máy điện gió và điện mặt trời đã bị thay đổi hoặc tạm dừng, khiến nhiều dự án gặp khó khăn và dấy lên tranh cãi với nhà đầu tư nước ngoài.

Thứ ba, để thu hút các trung tâm dữ liệu lớn, Việt Nam cần phải tiếp tục phát triển các chính sách thuận lợi về đất đai, thuế và quy định kỹ thuật cho cơ sở hạ tầng công nghệ.

Đó là những yếu tố quan trọng để các tập đoàn lớn quyết định đặt trung tâm dữ liệu ở một quốc gia.

Việt Nam có cơ hội nhưng phải hành động nhanh

Việt Nam đứng trước cơ hội tốt để đón làn sóng chuyển hướng trung tâm dữ liệu. Với tiềm lực về năng lượng sạch, vị trí chiến lược, thị trường nội địa phát triển nhanh và chính sách mở cửa cho đầu tư nước ngoài, Việt Nam có thể biến lợi thế này thành trung tâm dữ liệu ở khu vực, nếu khai thác đúng đắn và nhanh nhạy.

Trong khi các gã khổng lồ công nghệ Mỹ vật lộn vì thiếu điện, Việt Nam với bản đồ năng lượng đang chuyển dịch mạnh để xanh hóa cùng với việc mở cửa thị trường có thể trở thành bến đỗ cho một phần của cuộc chuyển hướng trung tâm dữ liệu trên toàn cầu.