Việt Nam gia nhập WTO: Bước ngoặt lịch sử mở kỷ nguyên hội nhập

Bước ngoặt lớn trong tiến trình đổi mới, hội nhập

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng diễn ra năm 2006 tại Hà Nội đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong tư duy và hành động về hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Một trong nhiều mục tiêu đặt ra tại Đại hội là: “Mở rộng quan hệ đối ngoại, chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế”, coi đây là con đường tất yếu đưa đất nước sớm ra khỏi tình trạng kém phát triển, vươn lên trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại.

Từ đây, công tác hội nhập kinh tế, mở cửa thị trường đã được Đảng, Nhà nước, Chính phủ triển khai quyết liệt hơn những giai đoạn trước, bằng việc thực hiện có hiệu quả các cam kết với các nước, các tổ chức quốc tế, trước hết là với Khu vực mậu dịch tự do ASEAN; khẩn trương chuẩn bị các điều kiện cho việc gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).

Ngày 7/11/2006, Bộ trưởng Bộ Thương mại Trương Đình Tuyển và Tổng Giám đốc WTO Pascal Lamy ký Nghị định thư về việc Việt Nam gia nhập WTO

Ngày 7/11/2006, Việt Nam chính thức ký Nghị định thư gia nhập WTO tại Geneva (Thụy Sĩ), trở thành thành viên thứ 150 của tổ chức thương mại lớn nhất thế giới. Chỉ hơn hai tháng sau, ngày 11/1/2007, các quyền và nghĩa vụ của Việt Nam với tư cách thành viên WTO chính thức có hiệu lực. Dấu mốc này không chỉ khép lại một chặng đường đàm phán dài và phức tạp, mà còn mở ra một giai đoạn phát triển hoàn toàn mới của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.

Nhìn lại sự kiện này, ông Trịnh Minh Anh, nguyên Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế từng khẳng định, việc gia nhập WTO là một bước ngoặt lớn trong tiến trình đổi mới và hội nhập của Việt Nam, mở ra một kỷ nguyên hội nhập toàn diện và đặt nền tảng quan trọng để Việt Nam ký kết hàng loạt hiệp định thương mại tự do (FTA) sau này.

Gia nhập WTO tạo ra cú hích mạnh mẽ cho hoạt động xuất khẩu của Việt Nam. Ảnh: Huyền Thương

Trên thực tế, gia nhập WTO đã tạo ra cú hích mạnh mẽ cho hoạt động xuất khẩu của Việt Nam. Từ mức kim ngạch xuất khẩu 48,5 tỷ USD năm 2007, con số này đã tăng lên 475,04 tỷ USD vào năm 2025, tức tăng gần 10 lần sau 18 năm.

Không chỉ tăng trưởng về quy mô, cơ cấu thị trường và mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam cũng ngày càng đa dạng, mở rộng không gian phát triển thông qua việc tham gia các FTA song phương và đa phương, trong đó có nhiều FTA thế hệ mới như CPTPP, EVFTA, RCEP. Những thị trường lớn như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), Trung Quốc, Nhật Bản đã trở thành các đối tác thương mại chủ lực, tạo thế cân bằng và ổn định cho ngoại thương Việt Nam.

Song song với xuất khẩu, gia nhập WTO còn góp phần cải thiện rõ rệt cán cân thương mại của Việt Nam. Từ chỗ thường xuyên nhập siêu trong giai đoạn trước, Việt Nam đã từng bước chuyển sang xuất siêu, tính đến 2025, Việt Nam đã có 10 năm xuất siêu liên tiếp. Kết quả này phản ánh sự cải thiện căn bản về năng lực sản xuất, khả năng cung ứng và mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu, những yếu tố chỉ có thể hình thành trong một môi trường thương mại mở và minh bạch theo chuẩn mực quốc tế.

WTO được xem là “tấm vé thông hành” nâng cao uy tín và độ tin cậy của môi trường đầu tư Việt Nam. Ảnh: Ánh Dương

Ở góc độ thu hút đầu tư nước ngoài, WTO được xem là “tấm vé thông hành” nâng cao uy tín và độ tin cậy của môi trường đầu tư Việt Nam. Sau khi gia nhập WTO, dòng vốn FDI đăng ký và thực hiện tăng trưởng mạnh mẽ, tập trung vào các ngành công nghiệp sản xuất, chế biến và xuất khẩu.

Sự hiện diện của các tập đoàn đa quốc gia như Samsung, Intel, LG... không chỉ mang lại nguồn vốn lớn, mà còn góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng lực sản xuất, tạo việc làm và từng bước đưa Việt Nam trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Thúc đẩy cải cách thể chế, hoàn thiện hệ thống pháp luật

Một tác động sâu sắc khác của việc gia nhập WTO là thúc đẩy cải cách thể chế, hoàn thiện hệ thống pháp luật về thương mại và đầu tư. Việc thực hiện các cam kết WTO buộc Việt Nam phải nâng cao tính minh bạch, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng hơn cho các thành phần kinh tế. Đây cũng chính là tiền đề để Việt Nam tiếp tục đàm phán, ký kết và thực thi hiệu quả các FTA thế hệ mới, mở rộng không gian hội nhập cả về chiều rộng lẫn chiều sâu.

Đến nay, Việt Nam đã ký hơn 90 hiệp định thương mại song phương, gần 60 hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư; đàm phán, ký kết và thực thi 20 FTA song phương và đa phương với hầu hết các nền kinh tế lớn trên thế giới, trong đó 16 FTA đã có hiệu lực với hơn 60 đối tác, bao phủ các thị trường chiếm gần 90% GDP toàn cầu. Con số này không chỉ cho thấy mức độ hội nhập sâu rộng của Việt Nam, mà còn phản ánh vai trò nền tảng của việc gia nhập WTO trong toàn bộ tiến trình đó.

Sự ghi nhận từ cộng đồng quốc tế là minh chứng rõ nét cho thành quả hội nhập của Việt Nam, nhất là từ khi Việt Nam gia nhập WTO. Trong buổi làm việc với lãnh đạo Bộ Công Thương vào tháng 7/2025, Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala đã đánh giá cao tăng trưởng kinh tế và thương mại ấn tượng của Việt Nam, coi Việt Nam là “tấm gương sáng” về tăng trưởng dựa trên các thành quả của hội nhập kinh tế quốc tế, từ đó thúc đẩy thương mại, đầu tư và tham gia hiệu quả vào tiến trình tái định hình chuỗi cung ứng toàn cầu.

Gần hai thập kỷ nhìn lại, gia nhập WTO vừa là một sự kiện mang tính thủ tục, vừa là bước ngoặt chiến lược định hình con đường phát triển của Việt Nam trong thời kỳ hội nhập. Những kết quả đạt được cho thấy lựa chọn hội nhập chủ động, tích cực là đúng đắn và cần tiếp tục được kiên định, phát huy trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Có thể bạn quan tâm

Hoàng Hòa