Việt Nam khẳng định vai trò, vị thế và đóng góp trách nhiệm tại các cơ chế đa phương

Đây là lần đầu tiên Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS và là lần thứ hai Việt Nam tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS với tư cách là đối tác của nhóm BRICS, cho thấy vai trò, vị thế, đóng góp trách nhiệm của Việt Nam đối với các vấn đề toàn cầu và tương lai của khu vực và thế giới.

Hội nghị Ngoại trưởng BRICS tại New Delhi, Ấn Độ ngày 14/5/2026. Ảnh: ANI/TTXVN

BRICS và vị thế ngày càng tăng trong quản trị toàn cầu

Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS) được thành lập vào năm 2006 ở cấp Bộ trưởng Ngoại giao; sau đó chính thức lấy tên gọi theo chữ cái đầu tiên của 5 nước sáng lập gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi vào năm 2010.

Trong 20 năm qua, BRICS đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Đến nay, BRICS có 11 nước thành viên gồm: Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi, Ai Cập, Ethiopia, Iran, Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), Saudi Arabia, Indonesia.

BRICS cũng đã thiết lập được cơ chế Nước đối tác với 10 quốc gia gồm: Belarus, Bolivia, Cuba, Kazakhstan, Malaysia, Nigeria, Thái Lan, Uganda, Uzbekistan và Việt Nam. Quy chế "quốc gia đối tác" cho phép các đối tác tham gia thường xuyên vào các phiên họp đặc biệt, các cuộc họp cấp bộ trưởng ngoại giao, cùng các sự kiện cấp cao khác của BRICS. Các đối tác cũng có thể đóng góp vào các tài liệu chính thức của nhóm.  Ngoài ra, ngày càng có nhiều quốc gia mong muốn được trở thành một phần của nhóm BRICS.

Nhìn chung, sau 20 năm hình thành và phát triển, BRICS đã khẳng định vai trò là tập hợp lực lượng lớn nhất của các nước đang phát triển, có vị thế ngày càng tăng trong quản trị toàn cầu và tương quan lực lượng trên thế giới, với 7/11 thành viên BRICS đồng thời là thành viên của Nhóm G20 (gồm: Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Brazil, Nam Phi, Indonesia và Saudi Arabia). Các nước thành viên và đối tác BRICS hiện chiếm khoảng 44% GDP toàn cầu và khoảng 56% dân số thế giới.

Hợp tác trong BRICS ngày càng thực chất, mở rộng sang các lĩnh vực mới nổi như đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo, y tế, năng lượng, an ninh lương thực, phát triển bền vững…, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của các nước đang phát triển và phát huy tiếng nói chung của khối trong các vấn đề toàn cầu.

Đại diện các nước BRICS chụp ảnh chung tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS ở Rio de Janeiro, Brazil, ngày 6/7/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Năm 2026, Ấn Độ đảm nhận chức Chủ tịch luân phiên Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS). Với vai trò Chủ tịch trong năm 2026, Ấn Độ thúc đẩy hợp tác BRICS tập trung vào 4 trụ cột gồm: Củng cố, đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu; Thúc đẩy đổi mới sáng tạo; Thúc đẩy cải tổ các thể chế quản trị toàn cầu; Bảo đảm phát triển bền vững. Trong khuôn khổ các hoạt động của BRICS từ đầu năm đến nay, dưới vai trò Chủ tịch BRICS 2026, Ấn Độ đã tổ chức khoảng 350 cuộc họp, trong đó có 22 cuộc họp cấp bộ trưởng, tập trung vào các lĩnh vực cụ thể như thương mại, năng lượng, tài chính, cơ sở hạ tầng, truyền thông và y tế.

Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 diễn ra trong hai ngày 12 và 13/9/2026 tại New Delhi với chủ đề “Xây dựng các nền tảng tự cường, đổi mới sáng tạo, hợp tác và phát triển bền vững”. Hội nghị là một trong những sự kiện đa phương quan trọng trong năm nay của BRICS, diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới biến động nhanh, phức tạp. Trong khuôn khổ của Hội nghị thượng đỉnh sẽ có  Phiên thảo luận mở với các nước đối tác, khách mời với chủ đề là “Tự cường, đổi mới sáng tạo, hợp tác và phát triển bền vững: Định hình tương lai tăng trưởng bao trùm toàn cầu”.

Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ, kiêm nhiệm Nepal và Bhutan, ông Trịnh Minh Mạnh đánh giá, chủ đề của Hội nghị thượng đỉnh BRICS năm nay rất phù hợp với những yêu cầu cấp thiết của thế giới hiện nay, với 4 nội hàm có mối liên hệ chặt chẽ: nâng cao khả năng chống chịu cần những động lực tăng trưởng mới; những động lực đó ngày càng dựa nhiều hơn vào khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo; và các nỗ lực này chỉ có thể phát huy hiệu quả lâu dài trên cơ sở hợp tác và phát triển bền vững.

Việt Nam chủ động, tích cực, đóng góp trách nhiệm vào các hoạt động của  BRICS

Tháng 5/2025, nhân chuyến thăm chính thức Liên bang Nga và dự Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã công bố quyết định Việt Nam nhận lời trở thành nước đối tác của BRICS. Sau đó, ngày 18/6/2025, Brazil - nước Chủ tịch luân phiên BRICS năm 2025 - đã chính thức công bố Việt Nam là nước đối tác thứ 10 của BRICS.

Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng dự phiên “Đối thoại BRICS với các nước đang phát triển”, ngày 12/6/2024. Ảnh: Tâm Hằng/PV TTXVN tại LB Nga

Trước khi trở thành nước đối tác của BRICS, Việt Nam đã nhiều lần được mời và tham dự các hội nghị của BRICS mở rộng ở các cấp khác nhau, cả kênh Đảng và Nhà nước, như: Phó Trưởng ban Đối ngoại Trung ương Nguyễn Minh Tâm dự Hội nghị các chính đảng BRICS+ tại Vladivostok, Nga (tháng 6/2024); Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng tham dự Phiên đối thoại BRICS với các nước đang phát triển tại Niznhy Novgorod, Nga (tháng 6/2024); Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang dự Cuộc gặp các đại diện cấp cao phụ trách an ninh BRICS+ tại Saint Petersburg, Nga (tháng 9/2024); Phó Tổng Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam Đoàn Thị Tuyết Nhung dự Hội nghị cấp cao truyền thông BRICS tại Moskva, Nga (tháng 9/2024); Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tham dự Hội nghị các Nhà lãnh đạo Nhóm BRICS mở rộng (BRICS+) năm 2024 tại Kazan, Nga (tháng 10/2024), dự Hội nghị Thượng đỉnh BRICS mở rộng năm 2025 tại Brazil (tháng 7/2025)...

Trở thành đối tác của BRICS, Việt Nam tham gia với tinh thần chủ động, tích cực, đóng góp trách nhiệm vào các nỗ lực chung toàn cầu, đề cao chủ nghĩa đa phương, luật pháp quốc tế, thúc đẩy đoàn kết, hợp tác quốc tế, vai trò của các nước đang phát triển, góp phần làm sâu sắc quan hệ song phương với các nước thành viên BRICS. Việt Nam đã chủ động tham gia các cơ chế, sáng kiến hợp tác phù hợp với ưu tiên của mình, bước đầu góp phần mở rộng kênh hợp tác, tăng cường trao đổi kinh nghiệm, tiếp cận các sáng kiến, xu hướng công nghệ mới.

Trên cơ sở hợp tác hiệu quả, chuyến công tác của Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS (Nhóm các nền kinh tế mới nổi) lần thứ 18 có ý nghĩa quan trọng. Đây là lần đầu tiên Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS và là lần thứ hai Việt Nam tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS với tư cách là đối tác của nhóm BRICS. Việc Việt Nam tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 tại Ấn Độ tiếp tục thể hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại và chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, hiệu quả của Việt Nam.

Theo Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ, kiêm nhiệm Nepal và Bhutan, Trịnh Minh Mạnh việc Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng lần đầu tiên dự Hội nghị lần này tại Ấn Độ thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ của Việt Nam đối với vai trò Chủ tịch của Ấn Độ. Trong bối cảnh kinh tế và chính trị thế giới có nhiều bất định, sự tham gia của đoàn Việt Nam còn thể hiện sự ủng hộ của Việt Nam đối với chủ nghĩa đa phương; là thông điệp về đoàn kết, hợp tác và trách nhiệm chung vì hòa bình, ổn định và phát triển bền vững. 

Hội nghị Bộ trưởng Nông nghiệp BRICS lần thứ 16 tại Indore, bang Madhya Pradesh, Ấn Độ ngày 13/6/2026. Ảnh: ANI/TTXVN

Đại sứ Trịnh Minh Mạnh đánh giá chủ đề của Hội nghị BRICS năm nay là “Xây dựng các nền tảng tự cường, đổi mới sáng tạo, hợp tác và phát triển bền vững” có nhiều điểm tương đồng với những ưu tiên phát triển của Việt Nam. Vì vậy, việc tham gia Hội nghị lần này sẽ mở ra thêm những không gian hợp tác mới, thiết thực và hiệu quả cho Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực thế mạnh mà Việt Nam ưu tiên trong chiến lược phát triển kinh tế giai đoạn mới. Việt Nam có thể chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy các sáng kiến hợp tác thiết thực với các nước BRICS trong những lĩnh vực có lợi ích chung như chuyển đổi số, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực, kinh tế xanh, năng lượng sạch, tăng cường kết nối và xây dựng chuỗi cung ứng bền vững.

Thông qua đó, Việt Nam mong muốn vừa đóng góp vào thành công chung của BRICS, vừa phát huy vai trò cầu nối và thúc đẩy tiếng nói của các nước đang phát triển, trên cơ sở cởi mở, bao trùm, minh bạch và bổ trợ cho các cơ chế hợp tác đa phương hiện có.

Ngoài ra, Đại sứ Trịnh Minh Mạnh còn cho biết, sự tham gia của Việt Nam vào BRICS cũng ngày càng đa dạng, không chỉ ở các hoạt động chính trị, kinh tế và chuyên ngành mà còn mở rộng sang văn hóa, giao lưu nhân dân và kết nối cộng đồng. Trong năm Chủ tịch BRICS 2026 của Ấn Độ, Việt Nam đã tích cực tham gia các hoạt động như Hội chợ BRICS, Hòa nhạc giao hưởng BRICS cùng hoạt động Đạp xe và Chạy bộ BRICS..., góp phần giới thiệu hình ảnh đất nước, con người và văn hóa Việt Nam, tăng cường hiểu biết, giao lưu và gắn kết giữa người dân, qua đó tạo thêm nền tảng xã hội cho hợp tác lâu dài giữa các nước thành viên và đối tác BRICS.

Giáo sư Reena Marwah trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN. Ảnh: Quang Trung/PV TTXVN tại Ấn Độ

Đánh giá về vai trò của Việt Nam với các hoạt động của BRICS, Giáo sư Reena Marwah thuộc Đại học Delhi, đồng thời là Tổng thư ký Hiệp hội các học giả châu Á, cho rằng vị trí địa lý chiến lược và động lực phát triển kinh tế của Việt Nam khiến Việt Nam trở thành một đối tác đáng chú ý của BRICS. Quá trình chuyển đổi kinh tế, hội nhập sâu vào các chuỗi giá trị toàn cầu và vai trò ngày càng lớn của Việt Nam trong khu vực châu Á tạo ra những điểm tương đồng và lợi ích có thể bổ trợ cho chương trình hợp tác của BRICS.

Theo Giáo sư Reena Marwah, với vị thế là một nền kinh tế có độ hội nhập cao và có quan hệ rộng với cả các nước phát triển và đang phát triển, Việt Nam có thể vừa tận dụng các cơ hội hợp tác từ BRICS, vừa đóng góp kinh nghiệm và tiếng nói của mình vào các vấn đề chung của Nam Bán cầu. Từ góc nhìn dài hạn, Giáo sư Marwah cho rằng với vị thế là một nền kinh tế có độ hội nhập cao và có quan hệ rộng với cả các nước phát triển và đang phát triển, Việt Nam có thể vừa tận dụng các cơ hội hợp tác từ BRICS, đồng thời phát huy vai trò kết nối giữa hai không gian hợp tác quan trọng là BRICS và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).