Việt Nam lần đầu ghép thành công dương vật từ người cho chết não

Bệnh nhân thoải mái tinh thần, hồi phục tốt sau ghép đặc biệt. Ảnh: BVCC.

Sáng 29/7, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức (Hà Nội) công bố thực hiện thành công ca ghép dương vật từ người hiến chết não đầu tiên tại Việt Nam.

Ca ghép không để cứu sống mà để trả lại chất lượng cuộc sống

PGS.TS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, cho biết đây là lần đầu tiên bệnh viện tổ chức họp báo về một ca ghép tạng có ý nghĩa đặc biệt. Theo ông, hầu hết ca ghép trước đây đều là giải pháp điều trị cuối cùng nhằm cứu sống người bệnh khi các cơ quan quan trọng như tim, gan, thận, phổi đã mất hoàn toàn chức năng.

"Chúng tôi vẫn nói vui rằng trước đây là ghép giữa sống và chết, còn lần này là ghép giữa sống nhưng không thể sống đúng nghĩa và sống có chất lượng", PGS Hùng chia sẻ.

Ông cho biết ca ghép được thực hiện từ nguồn hiến đa tạng của một người chết não. Qua rà soát y văn quốc tế, đến nay thế giới mới ghi nhận 5 ca ghép dương vật được công bố.

Ca đầu tiên được thực hiện tại Trung Quốc năm 2006 nhưng thất bại khi mảnh ghép phải cắt bỏ do biến chứng. Bốn ca còn lại đều thành công, gồm hai trường hợp tại Nam Phi và hai trường hợp tại Mỹ.

"Từ năm 2018 đến nay, chúng tôi chưa tìm thấy thêm trường hợp nào được công bố, kể cả ở các quốc gia có nền ghép tạng phát triển như Tây Ban Nha, Anh, Pháp hay Hàn Quốc. Vì vậy, ca ghép của đơn vị là trường hợp tiếp theo được ghi nhận sau ca cuối cùng trong y văn", ông nói.

Theo Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, nhu cầu ghép dương vật trên thực tế không hề hiếm nhưng rất khó thống kê vì đây là vấn đề nhạy cảm. Nhiều người bệnh mặc cảm, không dám đến khám hoặc chia sẻ tình trạng của mình.

Qua nhiều năm hoạt động, Trung tâm Nam học của bệnh viện đã tiếp nhận nhiều trường hợp mất hoặc tổn thương dương vật do dị tật bẩm sinh, tai nạn sinh hoạt, tai nạn lao động hoặc phải cắt bỏ để điều trị bệnh.

PGS.TS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, chia sẻ tại buổi thông tin báo chí sáng 29/7. Ảnh: Phương Anh.

Ông cũng nhắc đến những trường hợp trẻ nhỏ từng bị chó cắn đứt dương vật khi đi vệ sinh ngoài sân. Những bệnh nhân này không gặp tình trạng nguy hiểm đến tính mạng nhưng phải mang theo những tổn thương nặng nề về tâm lý, sinh hoạt và khả năng hòa nhập xã hội trong suốt cuộc đời.

Bốn năm sống với mặc cảm sau khi cắt bỏ "cậu nhỏ"

Người được ghép là nam bệnh nhân 43 tuổi. Bốn năm trước, người này phải cắt bỏ toàn bộ dương vật để điều trị một bệnh lý vùng sinh dục. Sau phẫu thuật, bệnh được kiểm soát hoàn toàn, không tái phát sau 4 năm, song người bệnh phải đối mặt với nhiều khó khăn trong cuộc sống.

"Bệnh nhân đi tiểu rất bất tiện, không thể đứng tiểu như những người đàn ông khác mà phải chuyển sang tư thế ngồi. Quan hệ tình dục gần như không thể thực hiện. Quan trọng hơn, người bệnh rơi vào trạng thái mặc cảm, tự ti kéo dài", PGS Hùng cho biết.

Theo ông, bệnh nhân vốn là một doanh nhân năng động nhưng sau ca phẫu thuật đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng về tâm lý, công việc và cuộc sống. Mong muốn tha thiết được phục hồi của người bệnh chính là động lực để ê-kíp quyết tâm thực hiện ca ghép.

Khác với các ca ghép tạng nhằm cứu sống người bệnh, việc chỉ định ghép dương vật được cân nhắc rất thận trọng.

Trước phẫu thuật, bệnh viện tiến hành đánh giá toàn diện về huyết học, sinh hóa, chức năng tim, phổi, hệ thống mạch máu vùng ghép và các thăm dò hình ảnh. Người bệnh cũng được đánh giá đầy đủ về miễn dịch, tâm lý và các yếu tố đạo đức.

Ê-kíp bác sĩ phẫu thuật cho bệnh nhân. Ảnh: BVCC.

Đặc biệt, các bác sĩ đã tư vấn, đánh giá tâm lý kỹ lưỡng cho cả bệnh nhân và người vợ. Chỉ sau khi cả hai đồng thuận, hội đồng chuyên môn thống nhất chỉ định thì ca ghép mới được triển khai.

Cuộc mổ đòi hỏi tái tạo đồng thời nhiều cấu trúc siêu nhỏ

PGS.TS Nguyễn Quang, Giám đốc Trung tâm Nam học, cho biết đây là một trong những ca phẫu thuật vi phẫu phức tạp nhất. Trong quá trình ghép, các bác sĩ phải tái lập toàn bộ các cấu trúc giải phẫu của dương vật gồm niệu đạo, thể xốp và thể hang. Dưới kính hiển vi, ê-kíp tiếp tục khâu nối các động mạch, tĩnh mạch và dây thần kinh có kích thước rất nhỏ.

Các kỹ thuật vi phẫu và tạo hình được phối hợp chặt chẽ nhằm bảo đảm mảnh ghép sống, đồng thời tạo nền tảng để phục hồi chức năng tiểu tiện, cảm giác và khả năng cương trong tương lai.

Theo PGS.TS Nguyễn Hồng Hà, Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt - Tạo hình và Thẩm mỹ, nền tảng để thực hiện ca ghép này được xây dựng từ gần 20 năm kinh nghiệm nối dương vật đứt rời do tai nạn và triển khai thường quy các kỹ thuật tạo hình dương vật cho người bệnh bị bỏng, dị tật bẩm sinh, không có dương vật hoặc cần tạo hình trong quá trình xác định giới tính.

Ngoài kỹ thuật phẫu thuật, ca ghép còn áp dụng đầy đủ quy trình của ghép mô - tạng hiện đại, từ đánh giá hòa hợp miễn dịch giữa người hiến và người nhận, bảo quản mảnh ghép, điều trị chống thải ghép đến theo dõi tưới máu bằng thăm khám lâm sàng và siêu âm Doppler.

Đến ngày thứ 8 sau phẫu thuật, người bệnh tỉnh táo, không sốt, toàn trạng ổn định. Mảnh ghép được tưới máu tốt, màu sắc và nhiệt độ bình thường, chưa ghi nhận dấu hiệu hoại tử hay tắc mạch.

Kết quả thăm khám lâm sàng và siêu âm Doppler cho thấy hệ thống mạch máu của mảnh ghép hoạt động ổn định. Vết mổ tiến triển tốt, người bệnh đáp ứng với phác đồ chống thải ghép và chức năng tiểu tiện đang được theo dõi chặt chẽ.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết ghép dương vật là một dạng ghép mô phức hợp nên cần thời gian để đánh giá đầy đủ sự hồi phục của cảm giác, chức năng cương, sự liền của niệu đạo cũng như nguy cơ thải ghép trong trung và dài hạn.

"Mục tiêu cuối cùng không chỉ là mảnh ghép sống mà còn giúp người bệnh phục hồi tối đa chức năng, giải tỏa mặc cảm tâm lý và nâng cao chất lượng cuộc sống", PGS Hùng nhấn mạnh.

Theo ông, thành công bước đầu của ca ghép đặt nền móng cho việc xây dựng quy trình ghép dương vật chuẩn tại Việt Nam, mở đường phát triển lĩnh vực ghép mô phức hợp và ngoại khoa tái tạo theo hướng hội nhập quốc tế.

Giám đốc bệnh viện cũng cho biết đây chưa phải giới hạn cuối cùng của ghép tạng tại bệnh viện. Trong thời gian tới, đơn vị đang tiếp tục nghiên cứu triển khai các kỹ thuật ghép mới như ghép tử cung và ghép buồng trứng.