Cách bảo quản insulin trị đái tháo đường

Insulin là một loại protein sinh học có cấu trúc phân tử rất nhạy cảm với nhiệt độ, ánh sáng và rung động cơ học. Bảo quản sai có thể khiến hoạt tính sinh học của thuốc bị suy giảm hoặc mất hoàn toàn mà mắt thường không phát hiện được, dẫn đến kiểm soát đường huyết thất bại ngay cả khi bệnh nhân tuân thủ đúng liều và lịch tiêm.

1. Insulin chưa mở: Bảo quản trong tủ lạnh ở 2 - 8 độ C

Nhiệt độ bảo quản tối ưu cho insulin chưa mở là từ 2 - 8 độ C, tức là ngăn mát của tủ lạnh thông thường. Ở điều kiện nhiệt độ này, insulin chưa mở có thể giữ nguyên hoạt tính trong tối đa 2 năm tính từ ngày sản xuất.

Vị trí lý tưởng trong tủ lạnh là kệ cánh cửa, vì đây là nơi nhiệt độ ổn định và ít biến động nhất. Cần tránh đặt insulin sát thành trong của ngăn mát, vì một số tủ lạnh có vùng nhiệt độ thấp hơn sát thành, có thể gây đóng băng cục bộ mà người dùng không nhận ra.

Điều tuyệt đối cần tránh là để insulin vào ngăn đông. Ở nhiệt độ dưới 0 độ C, protein insulin bị biến tính không hồi phục, mất toàn bộ hoạt tính và không thể phục hồi bằng cách rã đông. Insulin đã bị đông cứng dù sau đó tan chảy hoàn toàn cũng không còn an toàn để sử dụng. Mỗi khi lấy lọ insulin mới ra khỏi tủ lạnh, nên kiểm tra kỹ xem thuốc có bị đóng băng hoặc có vết tinh thể bất thường bên trong không trước khi sử dụng.

Bảo quản sai cách có thể khiến hoạt tính sinh học của thuốc bị suy giảm hoặc mất hoàn toàn (Ảnh AI).

2. Insulin đã mở: Không cần tủ lạnh nhưng phải dùng trong vòng 4 tuần

Sau khi đã mở nắp hoặc đã sử dụng lần đầu, insulin có thể được bảo quản an toàn ở nhiệt độ phòng khoảng 25 độ C trong từ 4 - 6 tuần mà không cần đưa trở lại tủ lạnh. Thực tế, việc liên tục cho bút tiêm insulin vào và lấy ra khỏi tủ lạnh mà không rút kim ra mỗi lần còn có thể gây hại. Sự thay đổi nhiệt độ liên tục làm dung dịch trong bút co giãn theo chu kỳ, hút không khí vào tạo thành bọt khí, dẫn đến liều tiêm bị sai lệch so với mức cài đặt.

Insulin đã mở nên được giữ ở nơi mát, thoáng, tránh ánh nắng trực tiếp như trong ngăn kéo hoặc tủ thuốc trong phòng. Dù còn dư bao nhiêu, insulin đã mở bắt buộc phải loại bỏ sau 28 ngày kể từ ngày mở đầu tiên, ngay cả khi thuốc trông vẫn bình thường và chưa đến ngày hết hạn ghi trên nhãn. Thời gian mở nắp làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn và giảm hoạt tính dần theo thời gian dù không có dấu hiệu bên ngoài.

3. Khi di chuyển bằng máy bay hoặc ô tô: Để trong túi cách nhiệt, mang theo hành lý xách tay

Khoang hàng hóa của máy bay thường duy trì nhiệt độ dưới 0 độ C, đủ để làm đông và biến tính insulin hoàn toàn. Vì vậy, khi di chuyển bằng đường hàng không, insulin phải được mang theo trong hành lý xách tay, đựng trong túi cách nhiệt chuyên dụng. Hầu hết các hãng hàng không đều cho phép hành khách mang theo thuốc và dụng cụ y tế cần thiết vào khoang khách khi có giấy xác nhận của bác sĩ.

Với việc di chuyển bằng ô tô, đặc biệt vào mùa hè, nhiệt độ bên trong xe đậu ngoài nắng có thể lên đến 60 - 70 độ C. Nhiệt độ cao cũng phá hủy protein insulin nhanh không kém gì nhiệt độ đóng băng. Bệnh nhân tiểu đường lái xe nên mang theo insulin bên người hoặc trong túi cách nhiệt, tuyệt đối không để trong ngăn chứa đồ hay cốp xe khi đỗ ngoài nắng.

Khi đến nơi lưu trú, nên bảo quản insulin trong tủ lạnh của khách sạn hoặc nhà nghỉ. Nếu không có tủ lạnh, có thể để ở nơi mát, tối trong phòng nhưng không được làm lạnh bằng đá viên hay nước đá trực tiếp vì có thể gây đóng băng cục bộ.

4. Tránh rung lắc mạnh trong quá trình sử dụng và vận chuyển

Insulin là một protein có cấu trúc gồm hai chuỗi axit amin liên kết với nhau. Khi bị rung lắc mạnh và liên tục, cấu trúc này có thể bị biến đổi, làm giảm hoặc mất hoạt tính của thuốc. Vì vậy, insulin không nên được lắc mạnh như nhiều loại thuốc dạng hỗn dịch khác.

Đối với insulin trộn sẵn hoặc insulin tác dụng trung gian, người bệnh cần trộn đều thuốc trước khi tiêm bằng cách lăn nhẹ lọ hoặc bút tiêm giữa hai lòng bàn tay, hoặc nhẹ nhàng lật ngược lên xuống khoảng 10–20 lần theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Tránh lắc mạnh hoặc lắc nhanh vì có thể làm ảnh hưởng đến cấu trúc protein, từ đó làm giảm hiệu quả kiểm soát đường huyết của insulin.

5. Nhận biết insulin đã hỏng hay còn dùng được

Bước đầu tiên là kiểm tra ngày hết hạn in trên nhãn. Insulin đã quá hạn sử dụng tuyệt đối không được dùng dù bề ngoài trông vẫn bình thường. Bước thứ hai là quan sát màu sắc và độ trong của dung dịch.

Insulin tác dụng nhanh và tác dụng ngắn ở trạng thái bình thường là dung dịch hoàn toàn trong suốt, không màu. Nếu dung dịch bị đục, có màu vàng hoặc xuất hiện các hạt lơ lửng, insulin đã hỏng và cần loại bỏ ngay.

Insulin tác dụng trung gian, tác dụng kéo dài và các loại trộn sẵn thường ở dạng huyền phù trắng đục mịn, sau khi lăn đều sẽ trở nên đồng nhất. Nếu sau khi lăn mà dung dịch vẫn xuất hiện cặn vón cục, kết tủa dạng hạt hoặc có màu vàng bất thường, đó là dấu hiệu thuốc đã biến tính và không an toàn để sử dụng.

Trong trường hợp không chắc chắn về chất lượng thuốc, nên đem lọ insulin đến cơ sở y tế hoặc nhà thuốc để được dược sĩ hay bác sĩ kiểm tra và tư vấn trực tiếp.

Mời xem thêm video được quan tâm:

Giảm cân và kiểm soát đường huyết nhờ đi bộ sau bữa ăn.