Việt Nam - Nhật Bản mở rộng hợp tác bán dẫn, AI và năng lượng

Đáng chú ý, chương trình Nexus về hợp tác nghiên cứu chung trong lĩnh vực bán dẫn đang được hai bên thúc đẩy, hướng tới đồng tài trợ các nhiệm vụ nghiên cứu về thiết kế, vật liệu, công nghệ hỗ trợ và sản xuất bán dẫn trong năm 2026 và mở rộng trong năm 2027.

Việt Nam - Nhật Bản mở rộng hợp tác bán dẫn, AI và năng lượng. Ảnh minh hoạ: Hoàng Hiếu - TTXVN

Tại buổi làm việc với Đoàn Ủy ban Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Hạ viện Nhật Bản mới đây, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho biết Việt Nam mong muốn tăng cường hợp tác với Cơ quan Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (JST), hướng tới hình thành chương trình hợp tác thường niên. Phạm vi hợp tác dự kiến mở rộng sang AI, vật liệu mới, năng lượng tái tạo và y sinh - những lĩnh vực Nhật Bản có thế mạnh.

Việt Nam cũng đề nghị Nhật Bản hỗ trợ phát triển AI, trong đó có AI chủ quyền và các mô hình ngôn ngữ lớn bằng tiếng Việt. Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, cần thúc đẩy hợp tác chặt chẽ hơn giữa doanh nghiệp hai nước trong triển khai các mô hình về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Hợp tác công nghệ thông tin và truyền thông tiếp tục được thúc đẩy. Nhóm công tác chung Việt Nam - Nhật Bản dự kiến họp vào cuối tháng 10/2026 để thúc đẩy các chương trình hợp tác cụ thể, trong đó có nghiên cứu, chuyển giao công nghệ bán dẫn và kết nối doanh nghiệp.

Một trọng tâm khác là phát triển nhân lực. Việt Nam mong muốn Nhật Bản tiếp tục hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ chuyên gia, kỹ sư trưởng trong các ngành công nghệ chiến lược, thông qua các cơ chế hợp tác linh hoạt.

Về phía Nhật Bản, ông Saito Hiroaki, Chủ nhiệm Ủy ban Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Hạ viện Nhật Bản cho biết, Đoàn đặc biệt quan tâm đến chính sách phát triển khoa học, công nghệ của Việt Nam, trong đó có phát triển ngành bán dẫn và nguồn nhân lực.

Theo Hạ nghị sĩ Nhật Bản Moriyama Masahito, phát triển bán dẫn đòi hỏi đồng thời nguồn nhân lực chất lượng cao, hạ tầng và nguồn cung ổn định về điện, năng lượng, nước. Theo ông, Nhật Bản cũng quan tâm đến định hướng phát triển năng lượng của Việt Nam, nhất là chủ trương phát triển điện hạt nhân.

Thứ trưởng Lê Xuân Định cho biết, Việt Nam đang hướng tới đa dạng hóa nguồn năng lượng, kết hợp các nguồn truyền thống với năng lượng tái tạo và điện hạt nhân nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng dài hạn. 

Việt Nam cũng quan tâm nghiên cứu các công nghệ hạt nhân hiện đại, trong đó có lò phản ứng module nhỏ (SMR), bên cạnh các dự án điện hạt nhân quy mô lớn.

Thứ trưởng Bộ Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh, quá trình chuyển đổi năng lượng của Việt Nam cần nguồn lực lớn, thời gian dài và đội ngũ chuyên gia chất lượng cao. Việt Nam mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, hỗ trợ của Nhật Bản trong lĩnh vực này, góp phần bảo đảm nền tảng năng lượng cho phát triển các ngành công nghệ cao.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, việc mở rộng hợp tác này sẽ tạo thêm dư địa để Việt Nam và Nhật Bản phát huy thế mạnh bổ trợ, nâng cao năng lực công nghệ và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị công nghệ cao.