Việt Nam - Nhật Bản thúc đẩy ODA thế hệ mới cho chuyển đổi xanh và thích ứng biến đổi khí hậu

Thêm 50 tỷ Yên cho chuyển đổi xanh

Theo đuổi mục tiêu tăng trưởng xanh (chuyển đổi xanh) và thích ứng với biến đổi khí hậu trên toàn cầu đã trở thành một chương trình nghị sự thiết yếu trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với tình trạng suy thoái môi trường ngày càng gia tăng, biến đổi khí hậu và sự cạn kiệt các nguồn tài nguyên hữu hạn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia.

Với cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, Việt Nam đã và đang thúc đẩy khung pháp lý và chính sách để hiện thực hóa mục tiêu. Nhật Bản, thông qua sự hợp tác của nhiều cơ quan, trong đó có sự đóng góp chủ động của JICA Việt Nam, tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trên con đường đầy tham vọng này.

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki phát biểu khai mạc hội thảo. Ảnh: Mạnh Tuấn

Phát biểu khai mạc hội thảo, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki nhấn mạnh, khoản vay Chương trình GX-DPL với tổng giá trị lên tới 50 tỷ Yên (tương đương 8.350 tỷ đồng), thể hiện cam kết mạnh mẽ của Chính phủ Nhật Bản trong việc hỗ trợ Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh nhằm đạt được các mục tiêu đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), cũng như tăng cường năng lực ứng phó với thiên tai trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng. Đây cũng là một khoản vay tiêu biểu cho “ODA thế hệ mới”.

Theo Đại sứ Ito Naoki, hiện nay, dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Việt Nam đang thúc đẩy nhiều cải cách trên các lĩnh vực hướng tới “kỷ nguyên mới”. Chính phủ Nhật Bản và cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản rất ủng hộ định hướng cải cách của Việt Nam trong việc thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng xã hội dựa trên dữ liệu và hiện đại hóa đất nước thông qua đổi mới sáng tạo.

Ông cũng nhấn mạnh rằng, khoản vay chương trình này không chỉ đơn thuần là một công cụ tài chính như trước đây, mà còn là sáng kiến đầu tiên trên thế giới, thông qua ODA của Nhật Bản, nhằm đề xuất và triển khai các dự án đáp ứng nhu cầu của Việt Nam về tăng trưởng xanh và phòng chống thiên tai, có ứng dụng các công nghệ tiên tiến của Nhật Bản như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu quan sát vệ tinh… Đây có thể trở thành một “cú hích” quan trọng để hiện thực hóa đổi mới sáng tạo - một trong những trụ cột hợp tác mới giữa Nhật Bản và Việt Nam.

Đại sứ Ito Naoki khẳng định: “Việc ký kết khoản vay chương trình này không phải là điểm kết thúc, mà là khởi đầu của các sáng kiến mới và nỗ lực chủ động hướng tới tăng trưởng xanh, Net Zero tại Việt Nam và Cộng đồng không phát thải châu Á (AZEC). JICA sẽ đẩy nhanh hơn nữa việc hỗ trợ tăng trưởng xanh và Net Zero ở Việt Nam thông qua việc giải ngân khoản vay chương trình này và thực hiện các chính sách đã được cam kết”.

Việt Nam cần thêm nguồn lực quốc tế để đạt mục tiêu Net Zero

Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương chia sẻ, Việt Nam là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, nước biển dâng. Đặc biệt, trong những năm gần đây, Việt Nam liên tục phải hứng chịu các cơn bão, lũ lụt... với quy mô và cường độ ngày càng lớn, gây thiệt hại nặng nề về kinh tế - xã hội, ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống của người dân.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Mạnh Tuấn

Trước những thách thức trên, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đã ban hành Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 hướng đến mục tiêu: tăng trưởng xanh góp phần cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nhằm đạt được thịnh vượng về kinh tế, bền vững về môi trường và công bằng về xã hội; hướng tới nền kinh tế xanh, trung hòa carbon và đóng góp vào mục tiêu hạn chế sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu.

Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho biết, nhu cầu về nguồn lực tài chính cho mục tiêu tăng trưởng xanh tại Việt Nam trong giai đoạn tới là rất lớn. Theo đánh giá của các chuyên gia, nhu cầu tài chính cho các biện pháp giảm phát thải trong từng lĩnh vực theo cam kết môi trường của Việt Nam đến năm 2030 là khoảng 68,75 tỷ USD. Trong đó, nguồn quốc gia tự thực hiện dự kiến khoảng hơn 24,7 tỷ USD, chiếm 36% và nhu cầu đối với nguồn lực hỗ trợ của quốc tế dự kiến khoảng 44 tỷ USD, chiếm 64%.

“Để có thể đảm bảo được nguồn lực trên, Việt Nam mong muốn các đối tác nước ngoài, trong đó có Nhật Bản tiếp tục đồng hành, hợp tác và hỗ trợ Việt Nam cả về tài chính, công nghệ và nguồn nhân lực trong lĩnh vực này” - Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương và Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki chụp ảnh lưu niệm tại sự kiện. Ảnh: Mạnh Tuấn

Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nhật Bản đã bước sang năm thứ 3 kể từ khi nâng cấp vào cuối năm 2023, hợp tác trên tất cả các lĩnh vực tiếp tục có những bước tiến mạnh mẽ và đạt được nhiều kết quả thực chất, hợp tác kinh tế tiếp tục là trụ cột chính trong quan hệ hai nước.

Trong chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Ishiba Shigeru vào tháng 4/2025, hai Thủ tướng khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ, tăng cường hơn nữa quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Nhật Bản hướng tới kỷ nguyên mới của Việt Nam. Trong đó, hướng tới làm sôi động hóa nguồn vốn ODA của Nhật Bản cho Việt Nam, nghiên cứu khả năng hợp tác trong các lĩnh vực cùng quan tâm như chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo...

Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho biết, thực hiện nhận thức chung của Lãnh đạo cấp cao hai nước, tiếp nối thành công của khoản vay hỗ trợ ngân sách chung để phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam hậu Covid-19 trước đây, trong năm 2025, Bộ Tài chính đã phối hợp với Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam và JICA xây dựng Chương trình “Hỗ trợ ngân sách chung cho chuyển đổi xanh hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu” với trị giá 50 tỷ Yên. Mục tiêu chính của chương trình là hỗ trợ thực hiện các chiến lược, chính sách vì mục tiêu tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu tại Việt Nam.

Với sự hợp tác chặt chẽ của hai bên, đến nay, Công hàm trao đổi cho khoản vay trị giá 50 tỷ Yên cho Chương trình đã được Chính phủ hai nước phê duyệt và dự kiến ký trong tháng 3/2026.

Theo đại diện Bộ Tài chính, đây là kết quả rất quan trọng nhằm cụ thể hóa cam kết của Lãnh đạo cấp cao hai nước trong việc thúc đẩy hợp tác “ODA thế hệ mới” thể hiện đúng tinh thần của các khoản vay có điều kiện ưu đãi hơn, thủ tục đơn giản hơn, linh hoạt hơn, tài trợ cho một trong 4 lĩnh vực ưu tiên của Chính phủ Việt Nam là chuyển đổi xanh, ứng phó với biến đổi khí hậu, đóng góp chung cho quan hệ hai nước tiếp tục phát triển trong giai đoạn tới.

“Nhật Bản là quốc gia có nhiều kinh nghiệm thành công trong chuyển đổi xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu. Tôi tin tưởng rằng, việc triển khai thành công khoản vay hỗ trợ ngân sách này sẽ tiếp tục mở ra nhiều cơ hội hợp tác mới giữa hai bên, bắt đầu từ chính cuộc hội thảo ngày hôm nay” - Thứ trưởng Trần Quốc Phương bày tỏ./.

Hà My