Viết từ nỗi đau, nhà thơ mắc bệnh nan y giành Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam

Ngày 10/3, Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức lễ trao Giải thưởng Hội Nhà văn năm 2025, vinh danh những tác phẩm tiêu biểu trong năm qua. Đây là giải thưởng thường niên có uy tín trong đời sống văn học, nhằm tôn vinh các tác phẩm có giá trị nghệ thuật và tư tưởng, đồng thời ghi nhận đóng góp của các tác giả, dịch giả đối với sự phát triển của văn học Việt Nam.

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam phát biểu đánh giá các tác phẩm dự giải.

Năm nay, 9 tác phẩm được trao giải ở các hạng mục văn xuôi, thơ, lý luận phê bình, văn học dịch, văn học thiếu nhi và tác giả trẻ. Các tác phẩm được lựa chọn cho thấy sự đa dạng về đề tài, phong cách và cách tiếp cận sáng tạo.

Ở hạng mục văn xuôi, giải thưởng được trao cho tiểu thuyết Miền đất hứa của nhà văn Lê Thanh Kỳ (NXB Văn học). Tác phẩm được đánh giá là có chiều sâu tư tưởng, phản ánh những vấn đề của đời sống đương đại thông qua cách kể chuyện giàu trải nghiệm và suy tư.

Hạng mục thơ năm nay có hai tác phẩm được vinh danh gồm Thơm từ nỗi đau của nhà thơ Hoàng Thụy Anh và Trên con đường tóc của nhà thơ Trang Thanh (đều do NXB Hội Nhà văn ấn hành). Hai tập thơ mang những sắc thái biểu đạt khác nhau nhưng đều thể hiện sự tìm tòi trong ngôn ngữ và cảm xúc cá nhân của người viết.

Ở lĩnh vực lý luận phê bình, giải thưởng được trao cho công trình Văn học như một diễn ngôn của nhà lý luận phê bình Trần Văn Toàn (NXB Đại học Sư phạm). Tác phẩm tiếp cận văn học dưới góc nhìn học thuật hiện đại, góp phần mở rộng cách nhìn và phương pháp nghiên cứu đối với các hiện tượng văn chương.

Trong khi đó, hạng mục văn học dịch vinh danh 2 tác phẩm. Đó là Hạc trắng xòe cánh, truyện của nhà văn Tawada Yoko do dịch giả An Nhiên chuyển ngữ (NXB Văn học) và Bài ca Solomon - tiểu thuyết của nhà văn Toni Morrison do dịch giả Thiên Nga dịch (NXB Hội Nhà văn). Hai tác phẩm được đánh giá cao về chất lượng chuyển ngữ, góp phần giới thiệu những giá trị văn học thế giới đến với độc giả Việt Nam.

Giải thưởng văn học thiếu nhi được trao cho tiểu thuyết Miền thảo nguyên Panduranga của nhà văn Lê Đức Dương (NXB Kim Đồng). Tác phẩm mở ra một không gian văn hóa giàu màu sắc, mang đến cho độc giả trẻ những trải nghiệm mới mẻ về lịch sử, thiên nhiên và con người.

Ban tổ chức trao giải cho các tác giả.

Giải thưởng Tác giả trẻ năm 2025 thuộc về Nguyễn Thị Kim Nhung với tập thơ Dần sáng (NXB Hội Nhà văn) và tác giả Cao Việt Quỳnh với tiểu thuyết Lục địa rồng - 5 tập (NXB Kim Đồng).

Giải thưởng Nhà văn nữ ấn tượng năm 2025 được trao cho nhà thơ Phạm Vân Anh (Hà Nội), nhà văn Niê Thanh Mai (Đắk Lắk), nhà văn Trịnh Thị Phương Trà (Đắk Lắk).

Nhận định về kết quả giải thưởng năm nay, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho rằng các tác phẩm được vinh danh đã cho thấy sự phong phú của đời sống sáng tác văn học hiện nay. Theo ông, nhiều tác phẩm thể hiện tinh thần đổi mới, tìm kiếm những cách biểu đạt mới mẻ, từ đó mang đến những vẻ đẹp chân thực của đời sống và sáng tạo nghệ thuật.

Theo nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, trong bối cảnh xã hội đang đối diện với nhiều biến động và thách thức, những giá trị nhân văn mà văn chương mang lại càng trở nên cần thiết. Việc trao giải hàng năm không chỉ là sự ghi nhận thành tựu sáng tạo mà còn góp phần củng cố niềm tin vào sức mạnh của văn học.

Ông cho rằng đằng sau mỗi tác phẩm là một hành trình lao động nghệ thuật bền bỉ. Đó là quá trình tìm tòi, thử nghiệm và khát vọng sáng tạo không ngừng của người cầm bút.

Phát biểu tại lễ trao giải, nhà văn Thanh Kỳ bày tỏ sự xúc động khi tác phẩm của mình được vinh danh. Ông cho biết, dù đã nhiều lần đứng trên sân khấu trong suốt cuộc đời cầm bút, mỗi lần nhận giải vẫn mang lại những cảm xúc đặc biệt.

Theo nhà văn Thanh Kỳ, mỗi giải thưởng không chỉ là niềm vui cá nhân mà còn là sự nhắc nhở về trách nhiệm của người viết đối với đời sống. Ông cho rằng văn chương không thể nắm bắt toàn bộ sự thật của thế giới, bởi đời sống luôn rộng lớn và phức tạp hơn nhiều so với khả năng phản ánh của văn học.

Dù con người có sống thêm hàng trăm hay hàng nghìn năm, văn học cũng chỉ có thể chạm đến một phần nhỏ của hiện thực. Tuy nhiên, chính giới hạn đó lại khiến người cầm bút phải không ngừng nỗ lực để tiếp cận sự thật bằng tất cả khả năng của mình.

Nhà thơ Hoàng Thụy Anh.

Trong khi đó, nhà thơ Hoàng Thụy Anh chia sẻ với PV VietNamNet, những trải nghiệm đau đớn và mất mát trong đời sống chính là nguồn chất liệu quan trọng để chị viết nên những vần thơ chân thật.

Theo nữ thi sĩ, có những giai đoạn cuộc đời khiến con người phải đối diện với nhiều tổn thương. Khi không thể giải tỏa bằng cách nào khác, chị chọn cách viết để bộc lộ cảm xúc của mình.

Chị cho biết nhiều bài thơ được viết ra từ những mảnh vỡ của cuộc sống, từ nỗi đau, sự day dứt hay những trải nghiệm không dễ dàng. Tuy nhiên, chính những điều tưởng như khắc nghiệt ấy lại giúp người viết hiểu sâu hơn về bản thân và về cuộc sống.

Theo nữ thi sĩ, khi sáng tác, chị luôn cố gắng đặt trọn vẹn cảm xúc vào từng câu chữ. Với chị, thơ không chỉ là kỹ thuật ngôn từ mà còn là kết tinh của trải nghiệm sống và những rung động sâu sắc của tâm hồn.

Hoàng Thụy Anh cho rằng giá trị của một bài thơ không chỉ nằm ở giải thưởng hay sự ghi nhận mà quan trọng hơn là khả năng chạm đến cảm xúc của người đọc. Khi độc giả có thể suy tư, trăn trở và đồng cảm với những điều được gửi gắm trong câu chữ, đó đã là niềm hạnh phúc lớn đối với người viết.

Với nữ thi sĩ, thơ ca không chỉ là phương tiện biểu đạt cảm xúc cá nhân mà còn là chiếc cầu nối giữa những tâm hồn. Chính sự gặp gỡ ấy tạo nên giá trị bền lâu của thơ và mang lại niềm hạnh phúc cho người cầm bút.

Tình Lê