VinFast tiếp tục dẫn dắt thị trường ô tô điện:Tận dụng hiệu quả lợi thế sân nhà

Xe kinh doanh VinFast Limo Green sẽ sớm có phiên bản "gia đình" trong thời gian tới. Ảnh: Hoàng Linh

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc đặc biệt của thị trường ô tô Việt Nam khi lần đầu tiên một hãng xe điện nội địa vượt xa mọi kỷ lục doanh số trước đó. Theo số liệu công bố ngày 13-1, VinFast cho biết đã bàn giao tổng cộng 175.099 xe ô tô điện trong nước, bỏ xa các đối thủ trong lĩnh vực ô tô điện cả về quy mô lẫn tốc độ tăng trưởng.

Kết quả này cho thấy VinFast đã chuyển từ vai trò “người tiên phong” sang vị thế “người dẫn dắt” trong lĩnh vực xe điện tại Việt Nam. Đằng sau con số tăng trưởng ấn tượng đó là một chiến lược phát triển bài bản, gắn chặt với điều kiện thực tế trong nước – điều mà phần lớn các nhà sản xuất khác, đặc biệt là các hãng xe điện Trung Quốc, vẫn chưa làm được.

Nguyên nhân đầu tiên giúp VinFast phát triển mạnh nằm ở việc hãng đã sớm xác định đúng thị trường mục tiêu. Thay vì tập trung vào một vài mẫu xe mang tính biểu tượng hoặc chạy theo phân khúc cao cấp, VinFast chủ động xây dựng danh mục sản phẩm phủ rộng, nhưng tập trung nhiều vào nhóm phục vụ nhu cầu cá nhân, gia đình trẻ, xe tối ưu cho kinh doanh dịch vụ. Những dòng sản phẩm đạt doanh số cáo gồm: VF 3 (44.585 xe), VF 5 (43.913 xe), VF 6 (23.291 xe)

Cách tiếp cận này giúp xe điện VinFast không còn là lựa chọn mang tính thử nghiệm, mà trở thành phương tiện di chuyển hằng ngày của số đông người dân, đặc biệt tại các đô thị lớn và các tỉnh có nhu cầu vận tải cao.

Bên cạnh sản phẩm, lợi thế then chốt khác của VinFast là hệ sinh thái đi kèm. Trong khi xe điện vẫn là khái niệm mới với nhiều người tiêu dùng Việt Nam, nỗi lo lớn nhất không nằm ở công nghệ mà ở hạ tầng sạc, bảo dưỡng và chi phí sử dụng lâu dài.

Việc VinFast chủ động đầu tư mạng lưới hơn 150.000 cổng sạc và khoảng 400 xưởng dịch vụ trên toàn quốc đã giúp hãng giải quyết trực diện những băn khoăn đó, tạo ra cảm giác an tâm mà các đối thủ khó có thể sao chép trong thời gian ngắn. Yếu tố này đã biến xe điện từ “sản phẩm công nghệ” thành “phương tiện quen thuộc”, phù hợp với thói quen tiêu dùng của người Việt.

Một điểm đáng chú ý khác là cách VinFast gắn chiến lược kinh doanh với các chính sách khuyến khích chuyển đổi xanh. Các chương trình ưu đãi mạnh tay, từ hỗ trợ tài chính ban đầu đến miễn phí sạc trong thời gian dài (kéo dài tới năm 2027), đã giúp giảm đáng kể chi phí tiếp cận và sử dụng xe điện. Trong bối cảnh thu nhập hiện nay ở Việt Nam, những chính sách này đóng vai trò như “cú hích” để thị trường mở rộng nhanh hơn dự kiến.

Minio Green nhỏ gọn có thể là động lực kinh doanh của VinFast năm 2026. Ảnh: Hoàng Linh

Sự khởi sắc của VinFast dĩ nhiên làm bộc lộ những khó khăn của các nhà sản xuất khác. Với các hãng xe truyền thống, quá trình chuyển đổi sang xe điện tại Việt Nam diễn ra chậm chạp, phần lớn mới dừng ở mức thăm dò.

Nhiều mẫu xe điện nhập khẩu có giá cao, danh mục sản phẩm hạn chế và thiếu hệ sinh thái hỗ trợ, khiến khó tiếp cận số đông người tiêu dùng. Ngay cả các hãng Trung Quốc như BYD hay MG dù có xe điện, sở hữu lợi thế về giá và tốc độ ra mẫu mới, nhưng gặp rào cản lớn về niềm tin thương hiệu và sự đồng bộ trong vận hành.

Thực tế cho thấy, xe điện Trung Quốc tại Việt Nam chủ yếu xuất hiện dưới dạng sản phẩm nhập khẩu, phân phối nhỏ lẻ, thiếu mạng lưới dịch vụ hậu mãi đủ sâu. Mức giá rẻ có thể thu hút sự chú ý ban đầu, nhưng không đủ để thuyết phục người dùng khi phải cân nhắc bài toán sử dụng dài hạn, đặc biệt là pin, phụ tùng và khả năng sửa chữa. Trong bối cảnh đó, VinFast – với lợi thế nội địa hóa, hiểu thị trường và kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất đến dịch vụ – đã tạo ra khoảng cách ngày càng lớn.

Ở góc độ rộng hơn, sự bứt phá của VinFast còn phản ánh một xu hướng quan trọng: Thị trường xe điện Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn “làm quen” sang giai đoạn “chọn lọc”.

Người tiêu dùng không còn mua xe điện chỉ theo cách sở hữu chiếc ô tô truyền thống, mà xem trọng giá trị sử dụng, sự tiện lợi trong dịch vụ và khả năng sinh lời trong khai thác kinh doanh. Đây chính là điểm mà VinFast đang làm tốt hơn phần còn lại.

Các mẫu xe điện đầu tay như VF 8 không còn đóng góp đáng kể vào doanh số của VinFast trong năm nay. Ảnh: Hoàng Linh

Nhìn chung, VinFast không chỉ dẫn dắt thị trường bằng doanh số, mà còn bằng cách định hình chuẩn mực mới cho xe điện tại Việt Nam thông qua việc xây dựng được lợi thế mang tính hệ thống. Cuộc cạnh tranh trên thị trường xe điện trong nước vì thế sẽ ngày càng nghiêng về phía hãng xe Việt, ít nhất trong trung hạn.

Dù đang giữ vai trò dẫn dắt thị trường xe điện trong nước, VinFast vẫn đứng trước không ít rủi ro trong giai đoạn tới.

Rủi ro đầu tiên đến từ áp lực duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong bối cảnh thị trường nội địa có giới hạn. Sau giai đoạn bùng nổ ban đầu nhờ các chính sách ưu đãi và hiệu ứng người mua tiên phong, nhu cầu mua xe điện có thể bước vào giai đoạn chững lại.

Việc mở rộng sang các nhóm khách hàng còn lại sẽ đòi hỏi chi phí tiếp thị, hỗ trợ tài chính và dịch vụ hậu mãi lớn hơn, trong khi mức độ nhạy cảm về giá của người tiêu dùng ngày càng tăng.

Một rủi ro khác là gánh nặng chi phí đầu tư và vận hành hệ sinh thái. Mạng lưới trạm sạc, xưởng dịch vụ và các chính sách hỗ trợ người dùng là lợi thế, nhưng đồng thời cũng tạo ra áp lực tài chính dài hạn. Khi quy mô xe điện tăng nhanh, chi phí bảo trì hạ tầng, nâng cấp công nghệ và đảm bảo chất lượng dịch vụ đồng đều trên toàn quốc sẽ ngày càng lớn.

Về mặt công nghệ, pin và vòng đời sản phẩm vẫn là thách thức mang tính căn cơ. Công nghệ pin đang thay đổi nhanh chóng, trong khi kỳ vọng của người tiêu dùng về tầm hoạt động, độ bền và chi phí thay thế ngày càng cao. Nếu không theo kịp các bước tiến mới hoặc kiểm soát tốt chất lượng sản phẩm trong sử dụng thực tế tại Việt Nam, VinFast có thể đối mặt với rủi ro.

Cuối cùng, VinFast cũng chịu tác động từ biến động chính sách và môi trường kinh tế vĩ mô. Các ưu đãi liên quan đến xe điện, nếu bị điều chỉnh hoặc thu hẹp theo thời gian, có thể ảnh hưởng đến sức mua.

Nguyễn Thúc Hoàng Linh