VinFuture 2026: Kết nối trí tuệ toàn cầu vì đại dương bền vững

Các chuyên gia quốc tế hàng đầu sẽ mang đến những góc nhìn liên ngành về ứng dụng AI trong nghiên cứu biển, chuyển đổi số hàng hải, quản trị nguồn lợi thủy sản và phát triển kinh tế đại dương tại tọa đàm thuộc Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026.

Đại dương bao phủ hơn 70% bề mặt Trái Đất, đóng vai trò thiết yếu trong điều hòa khí hậu, duy trì đa dạng sinh học và bảo đảm sinh kế cho hàng tỷ người. Đối với Việt Nam, quốc gia có hơn 3.000 km đường bờ biển và nhiều ngành kinh tế gắn liền với biển, phát triển kinh tế đại dương bền vững càng mang ý nghĩa chiến lược.

Trong khuôn khổ Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026, tọa đàm “Đại dương Bền vững và Tương lai Hàng hải Thông minh” diễn ra ngày 8/12 sẽ quy tụ các chuyên gia quốc tế trong lĩnh vực sinh học biển, công nghệ hàng hải, sinh thái học thủy sản và kinh tế đại dương.

Thông qua những nghiên cứu và kinh nghiệm thực tiễn, các diễn giả sẽ cùng thảo luận cách chuyển hóa tri thức khoa học thành công nghệ, chính sách và hành động cụ thể, hướng tới bảo vệ hệ sinh thái biển và thúc đẩy phát triển bền vững.

AI và công nghệ mở rộng khả năng khám phá đại dương

Sự phát triển của công nghệ giải trình tự gene, hình ảnh học, cảm biến, tin sinh học và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra bước chuyển quan trọng trong nghiên cứu biển. Thay vì chỉ quan sát từng khu vực hoặc loài sinh vật riêng lẻ, các nhà khoa học có thể thu thập, phân tích dữ liệu trên quy mô lớn, qua đó nhận diện những biến đổi của hệ sinh thái đại dương.

Một trong những nhà khoa học tiên phong trong lĩnh vực này là TS. Éric Karsenti, nhà sinh học tế bào, người từng tham gia dẫn dắt chương trình nghiên cứu quốc tế Tara Oceans nhằm khám phá sự đa dạng và vai trò của các sinh vật biển.

TS. Éric Karsenti, nhà khoa học tiên phong trong nghiên cứu sinh học biển và chương trình Tara Oceans. (Ảnh: NVCC)

TS. Éric Karsenti, nhà khoa học tiên phong trong nghiên cứu sinh học biển và chương trình Tara Oceans. (Ảnh: NVCC)

Thông qua việc kết hợp công nghệ giải trình tự gene, hình ảnh học và phân tích dữ liệu, Tara Oceans đã mở rộng hiểu biết về thế giới sinh vật biển, đặc biệt là các vi sinh vật có vai trò quan trọng đối với hệ sinh thái và những chu trình sinh địa hóa toàn cầu.

Theo TS. Karsenti, quy mô dữ liệu khổng lồ trong nghiên cứu đại dương đòi hỏi những phương pháp tự động hóa để thu thập dữ liệu gene và hình ảnh. Tin sinh học và AI giúp phát hiện những gene, loài mới mà các phương pháp thủ công khó nhận diện.

Nếu công nghệ đang giúp con người hiểu sâu hơn về sự sống dưới đại dương, chuyển đổi số cũng mở ra hướng đi mới cho hoạt động hàng hải.

TS. Dmitry Ponkratov, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Toàn cầu phụ trách lĩnh vực Hàng hải tại Siemens Digital Industries Software (Anh), sẽ chia sẻ về chiến lược chuyển đổi số ngành hàng hải trên phạm vi toàn cầu.

TS. Dmitry Ponkratov, chuyên gia chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ kỹ thuật số trong ngành hàng hải. (Ảnh: NVCC)

TS. Dmitry Ponkratov, chuyên gia chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ kỹ thuật số trong ngành hàng hải. (Ảnh: NVCC)

Theo hướng tiếp cận này, công nghệ mô phỏng và các công cụ kỹ thuật số có thể hỗ trợ tối ưu thiết kế tàu biển, nâng cao hiệu quả vận hành, tăng cường an toàn và giảm tác động đến môi trường. Đây cũng là những yếu tố quan trọng để ngành hàng hải thích ứng với yêu cầu phát triển xanh và bền vững.

Dữ liệu và chính sách quyết định hiệu quả quản trị đại dương

Bên cạnh công nghệ, một thách thức lớn trong bảo vệ đại dương là bảo đảm dữ liệu phản ánh đúng thực trạng khai thác tài nguyên. Những quyết định về hạn ngạch đánh bắt, bảo tồn và phục hồi nguồn lợi đều phụ thuộc vào độ chính xác của thông tin về sản lượng và tình trạng các quần thể sinh vật biển.

GS. Daniel Pauly, Đại học British Columbia (Canada), nhà sáng lập dự án Sea Around Us, là chuyên gia có nhiều đóng góp trong nghiên cứu sinh học thủy sản và quản lý nguồn lợi biển.

GS. Daniel Pauly, nhà sáng lập dự án Sea Around Us, chuyên gia về sinh học thủy sản và bảo tồn nguồn lợi biển. (Ảnh: NVCC)

GS. Daniel Pauly, nhà sáng lập dự án Sea Around Us, chuyên gia về sinh học thủy sản và bảo tồn nguồn lợi biển. (Ảnh: NVCC)

Qua các nghiên cứu về sản lượng khai thác toàn cầu, ông chỉ ra rằng hệ thống thống kê tại nhiều quốc gia chưa phản ánh đầy đủ hoạt động đánh bắt quy mô nhỏ và lượng cá bị đánh bắt nhưng sau đó bị loại bỏ.

Khoảng trống dữ liệu này có thể khiến quy mô khai thác thực tế bị đánh giá thấp, dẫn đến những nhận định thiếu chính xác về tình trạng nguồn lợi và khả năng phục hồi của hệ sinh thái biển. Vì vậy, cải thiện chất lượng thống kê không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là điều kiện quan trọng để xây dựng chính sách quản lý hiệu quả, công bằng và bền vững.

Ở góc độ kinh tế, GS. Ussif Rashid Sumaila, chuyên gia kinh tế thủy sản tại Đại học British Columbia (Canada), tập trung nghiên cứu mối quan hệ giữa chính sách kinh tế, công bằng xã hội và bảo tồn đại dương.

GS. Ussif Rashid Sumaila, chuyên gia kinh tế đại dương tại Đại học British Columbia (Canada). (Ảnh: NVCC)

GS. Ussif Rashid Sumaila, chuyên gia kinh tế đại dương tại Đại học British Columbia (Canada). (Ảnh: NVCC)

Theo ông, một trong những thay đổi căn bản cần được thúc đẩy là cách nhìn nhận giá trị kinh tế của đại dương. Thay vì coi bảo tồn biển là hoạt động tốn kém, mâu thuẫn với tăng trưởng, các quốc gia cần xem hệ sinh thái đại dương khỏe mạnh là nền tảng của sự thịnh vượng lâu dài.

Ông nhấn mạnh: “Bảo vệ đại dương nên được hiểu là đầu tư vào cơ sở hạ tầng kinh tế thiết yếu, bao gồm cơ sở hạ tầng tự nhiên tạo ra thực phẩm, hỗ trợ việc làm, ổn định khí hậu, giảm thiểu rủi ro và tạo ra của cải qua nhiều thế hệ”.

Thông qua việc kết nối các nhà khoa học, chuyên gia quốc tế với cộng đồng nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp, VinFuture góp phần thúc đẩy đối thoại liên ngành, mở rộng cơ hội hợp tác và đưa tiến bộ khoa học vào giải quyết những thách thức thực tiễn, hướng tới tương lai đại dương bền vững.

Thu Hương

Nguồn Đại Đoàn Kết: https://daidoanket.vn/vinfuture-2026-ket-noi-tri-tue-toan-cau-vi-dai-duong-ben-vung.html