Vĩnh Long gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa dân tộc

Tiết mục văn nghệ dân tộc Kinh tại Ngày hội Văn hóa các dân tộc tỉnh Vĩnh Long.

Trong kỷ nguyên mới, cấp ủy, chính quyền, cả hệ thống chính trị, cùng với đồng bào các dân tộc trong tỉnh tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp. Nhất là, tập trung bảo tồn, tôn tạo, số hóa, phát huy giá trị di sản, tiếng nói, chữ viết, lễ hội, nghệ thuật truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số.

Tết ấm áp với đồng bào Khmer

Theo bà Thạch Thị Thu Hà, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh, sau sáp nhập, tỉnh có 124 xã, phường, trong đó, có 30 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tỉnh có quy mô dân số hơn 3,7 triệu người, trong đó, dân tộc Khmer 415.970 người, chiếm hơn 11%; dân tộc Hoa hơn 17.300 người, chiếm 0,45%, cùng một số ít dân tộc thiểu số khác.

Trên địa bàn tỉnh hiện có 12 tôn giáo, với 2.797 chức sắc, 6.101 chức việc, 1.130.980 tín đồ, chiếm 33,4% so với dân số toàn tỉnh. Về cơ sở tín ngưỡng, có 1.594 cơ sở, trong đó, có 96 cơ sở tín ngưỡng là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, cấp tỉnh.

Chùa là nơi sinh hoạt tín ngưỡng tôn giáo, sinh hoạt cộng đồng của đồng bào Khmer tỉnh Vĩnh Long.

Thời gian qua, các cấp ủy, chính quyền trong tỉnh đã thực hiện tốt công tác dân tộc và các chính sách dân tộc, tôn giáo của Đảng, Nhà nước, góp phần giảm nghèo đáng kể trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh được kéo giảm xuống còn 1,46%, cận nghèo hơn 2,7%.

Giai đoạn 2021-2025, tỉnh đầu tư thực hiện 279 công trình hạ tầng thiết yếu, tổng kinh phí hơn 434 tỷ đồng, bảo đảm phục vụ đời sống dân sinh, tạo thuận lợi trong việc giao thương hàng hóa, góp phần phát triển kinh tế, xã hội vùng đồng bào Khmer.

Bên cạnh đó, các xã, phường trong tỉnh cũng đã tích cực phối hợp triển khai đồng bộ, quyết liệt phong trào thi đua “Xóa nhà tạm, nhà dột nát” do Thủ tướng Chính phủ phát động. Kết quả, tỉnh thực hiện hỗ trợ 14.738 căn nhà, trong đó, có 11.604 căn xây mới, 3.134 căn sửa chữa, với tổng kinh phí hơn 894 tỷ đồng.

Lãnh đạo Tỉnh ủy Vĩnh Long trao quà cho các chức sắc, chức việc, người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh.

Trong bầu không khí rộn ràng lễ hội mừng năm mới, Ủy ban nhân dân tỉnh phối hợp cùng địa phương tổ chức Tết quân-dân mừng Chôl Chnăm Thmây năm 2026, tại chùa Khmer ấp Thôn Rôn, xã Trà Côn, thu hút hàng trăm cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang tỉnh, Quân khu 9, đông đảo nhân dân tham dự.

Theo đó, nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ; các trò chơi dân gian, thi đấu thể thao sôi nổi, trưng bày các sản phẩm công, nông nghiệp đạt hiệu quả kinh tế cao. Tổ chức bàn giao, trao tặng hàng chục căn nhà đại đoàn kết cho hộ Khmer nghèo, cận nghèo gặp khó khăn về nhà ở. Cùng với đó, Sở Y tế tỉnh phối hợp cùng đội ngũ các y, bác sĩ của Bệnh viện Quân y 121, Quân khu 9, tổ chức khám bệnh, cấp thuốc miễn phí cho đối tượng chính sách, người dân tộc Khmer trên địa bàn xã.

Mới đây, tại Khu lưu niệm Thủ tướng Võ Văn Kiệt, xã Trung Thành, đồng chí Võ Thị Ánh Xuân, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch nước đã đến dự Ngày hội Văn hóa các dân tộc tỉnh Vĩnh Long năm 2026. Tại đây, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân cũng đã trao tặng 10 căn nhà đại đoàn kết, trao tặng 174 phần quà cho đồng bào các dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Lan tỏa giá trị di sản văn hóa

Trong cộng đồng các dân tộc Kinh, Khmer, Hoa, Chăm và nhiều dân tộc khác của tỉnh, đồng bào Khmer đã để lại dấu ấn sâu đậm trong đời sống văn hóa với tiếng nói, chữ viết, nghệ thuật trình diễn dân gian, nhạc ngũ âm, sân khấu Rô băm, Dù kê, cùng hệ thống chùa Phật giáo Nam tông Khmer và các lễ hội giàu ý nghĩa như Chôl Chnăm Thmây, Sen dolta, Ok om bok.

Đặc biệt, lễ hội Ok om bok đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục di sản phi vật thể quốc gia. Lễ hội Ok Om Bok, hay hội đút cốm dẹp, được tổ chức trong lúc cúng trăng nên còn được gọi là Lễ hội Cúng trăng, diễn ra vào ngày rằm tháng 10 âm lịch hằng năm.

Nghệ nhân Sơn Phước Thành, phường Nguyệt Hóa cho biết, trong đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào Khmer, thần Mặt trăng được mọi gia đình, cộng đồng, phum sóc thờ cúng. Vụ mùa kết thúc, người dân tổ chức lễ cúng trăng để tỏ lòng biết ơn đối với vị thần thiên nhiên đã giúp đỡ bảo vệ mùa màng, điều hòa thời tiết, đem lại no ấm.

Tiết mục múa trống Sa dăm tại Lễ hội Ok Om Bok của đồng bào Khmer diễn ra trong khuôn viên ao Bà Om, phường Nguyệt Hóa, tỉnh Vĩnh Long.

Hằng năm, cứ vào các ngày 10/5 đến 12/5 âm lịch, ngư dân các xã ven biển Mỹ Long, Đông Hải, Đại An,… rộn ràng với lễ hội cúng biển Mỹ Long. Lễ hội cúng biển Mỹ Long với ý nghĩa, ngư dân bày tỏ lòng biết ơn đối với biển cả, cầu mong mưa thuận, gió hòa, khai thác được nhiều tôm, cá, cuộc sống ngày càng no ấm, sung túc.

Đối với Lễ hội cúng biển Mỹ Long, phần lễ tế Tiên hiền, là nghi thức thể hiện lòng tri ân đối với các bậc tiền nhân khai hoang lập ấp, sáng lập nghề đáy hàng khơi. Cùng với đó, là nhiều phần lễ quan trọng khác như: Tiền giảng; cúng chiến sĩ và tế Thần nông; Nghinh Ông; tống tàu;...

Ngoài phần lễ, Lễ hội cúng biển Mỹ Long cũng tưng bừng, náo nhiệt với các hoạt động văn nghệ, thể thao, trò chơi dân gian như kéo co, nhảy bao, đờn ca tài tử Nam Bộ, múa rồng, múa lân.

Vào năm 2013, lễ hội cúng biển Mỹ Long đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Tỉnh đang có kế hoạch sẽ nâng tầm lễ hội lên cấp khu vực, giới thiệu, quảng bá nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc đến với du khách trong và ngoài nước.

Lễ hội Cúng biển Mỹ Long của đồng bào Kinh tỉnh Vĩnh Long.

Đồng bào Hoa có nhiều đóng góp trong phát triển thương mại, dịch vụ, nghề truyền thống, góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa đô thị và văn hóa cộng đồng. Hay, đồng bào Chăm tuy số lượng dân số không nhiều nhưng vẫn lưu giữ những giá trị văn hóa, tín ngưỡng riêng, góp thêm một sắc màu đặc biệt trong bức tranh văn hóa đa dạng của tỉnh.

Theo đồng chí Kim Ngọc Thái, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, quán triệt Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị, tỉnh sẽ tập trung bảo tồn, tôn tạo, số hóa và phát huy giá trị di sản, tiếng nói, chữ viết, lễ hội, nghệ thuật truyền thống của đồng bào các dân tộc.

Đồng thời, tỉnh tiếp tục triển khai hiệu quả các Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế, xã hội, giảm nghèo bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số, gắn với Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”.