Virus Hanta khiến truyền thông y tế toàn cầu đối mặt thử thách mới

Sự xuất hiện của chủng virus Hanta trên du thuyền MV Hondius giữa Đại Tây Dương đã nhanh chóng khơi lại những ký ức hỗn loạn thời Covid-19. Một con tàu bị cách ly, các ca tử vong xuất hiện và hàng chục hành khách phải theo dõi y tế đã khiến mạng xã hội tràn ngập suy đoán, lo sợ và thông tin sai lệch.

Tàu du lịch MV Hondius. Ảnh: Reuters

Theo Reuters, giới chức y tế hiện đối mặt với bài toán khó hơn cả kiểm soát dịch bệnh, đó là làm sao truyền tải thông tin nhanh chóng và minh bạch mà không vô tình tạo ra hoảng loạn. Đây được xem là phép thử lớn đối với chiến lược truyền thông y tế toàn cầu trong giai đoạn hậu Covid-19.

Ông Gianfranco Spiteri, phụ trách các tình huống khẩn cấp tại Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh châu Âu, cho biết giới chức hiện dành một nửa thời gian để thảo luận về cách thức liên lạc. "Việc cân bằng giữa cảnh báo nguy cơ và trấn an dư luận là điều đặc biệt khó khăn với một loại virus còn tồn tại nhiều khoảng trống kiến thức như virus Hanta," ông Gianfranco Spiteri cảnh báo.

Điều khiến tình hình trở nên nhạy cảm hơn là niềm tin của công chúng đối với các cơ quan y tế đã suy giảm rõ rệt sau đại dịch Covid-19. Nghiên cứu “Niềm tin công chúng đối với cơ quan y tế sau đại dịch Covid-19” được thực hiện vào giai đoạn 2020-2022 tại 27 quốc gia Liên minh châu Âu cho thấy niềm tin vào các tổ chức y tế công cộng suy giảm ở 20 quốc gia, phản ánh hậu quả kéo dài từ các thông điệp mâu thuẫn và sự chính trị hóa trong giai đoạn dịch trước đây.

Trên mạng xã hội, nhiều thông tin sai lệch tiếp tục lan truyền với tốc độ nhanh. Một số bài đăng cho rằng virus Hanta nguy hiểm hơn Covid-19, trong khi các thuyết âm mưu khác cáo buộc đây là tác dụng phụ của vắc-xin hoặc âm mưu của các hãng dược phẩm.

Khác với giai đoạn đầu của Covid-19, WHO lần này đã phản ứng nhanh hơn. Ảnh: Reuters

Gustavo Palacios, chuyên gia về virus Hanta tại Trường Y Icahn thuộc Đại học Mount Sinai (Mỹ), nhận định nhiều người đang mất dần khả năng nhìn nhận khách quan về rủi ro dịch bệnh. "Một đợt bùng phát nghiêm trọng không đồng nghĩa với nguy cơ đại dịch toàn cầu," ông nói.

Trong khi đó, Sander van der Linden, giáo sư tâm lý học tại Đại học Cambridge, cho rằng công chúng cần được chuẩn bị tốt hơn để nhận diện thông tin sai lệch trước khi khủng hoảng xảy ra. Ông nhấn mạnh khả năng “miễn dịch thông tin” sẽ ngày càng quan trọng trong các cuộc khủng hoảng y tế tương lai.

Tính đến ngày 15-5, đợt bùng phát đã ghi nhận 3 ca tử vong trong tổng số 11 ca nhiễm liên quan tới tàu MV Hondius. Hàng chục hành khách khác đang được theo dõi tại khoảng 20 quốc gia sau khi rời tàu.

Khác với giai đoạn đầu Covid-19, WHO lần này phản ứng nhanh hơn bằng các cuộc họp báo thường xuyên, cập nhật dữ liệu liên tục và chủ động phản bác tin giả trên mạng xã hội. Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus thậm chí đã gửi thư ngỏ tới người dân sinh sống ở Tenerife để khẳng định đây “không phải một đợt Covid khác” và nguy cơ đối với cộng đồng hiện vẫn ở mức thấp.

Dưới góc nhìn của một chuyên gia bệnh truyền nhiễm tại Đại học Minnesota, giáo sư Michael Osterholm cho rằng bài học lớn nhất từ Covid-19 là mọi phát ngôn của giới chức y tế đều có tác động rất lớn đến tâm lý xã hội. "Truyền thông y tế giờ đây không còn là phần phụ trợ, mà đã trở thành một phần cốt lõi trong ứng phó dịch bệnh," ông nói.

Sự kiện virus Hanta lần này cho thấy thế giới hậu Covid-19 đang bước vào một giai đoạn mới, nơi tốc độ lan truyền thông tin đôi khi còn nhanh hơn cả virus. Trong bối cảnh đó, khả năng duy trì niềm tin của công chúng có thể trở thành yếu tố quyết định hiệu quả của mọi chiến lược y tế toàn cầu.

Theo Reuters