Virus viêm gan B 'trỗi dậy' ở bệnh nhân ung thư vú dù trước đó âm tính

Từng có kết quả xét nghiệm HBsAg âm tính và chưa từng phát hiện mắc viêm gan B, một phụ nữ 38 tuổi có tiền sử điều trị ung thư vú bất ngờ xuất hiện mệt mỏi, vàng da, men gan tăng rất cao. Các xét nghiệm chuyên sâu sau đó cho thấy người bệnh từng nhiễm virus viêm gan B và virus đã hoạt động trở lại.

Các bác sĩ xác định đây là trường hợp tái hoạt virus viêm gan B trong bối cảnh suy giảm miễn dịch – nguy cơ dễ bị bỏ sót nếu chỉ dựa vào một xét nghiệm đơn lẻ trước khi điều trị.

Thạc sĩ, Bác sĩ nội trú Dương Thị Hường (Trung tâm Gan mật và Tiêu hóa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) cho biết, bệnh nhân N.T.T. (38 tuổi, Hà Nội) có tiền sử ung thư vú từ năm 2019. Người bệnh đã phẫu thuật, xạ trị, hóa trị và hiện tiếp tục điều trị nội tiết. 

Trước đó, chị T. chưa từng phát hiện mắc viêm gan B hay viêm gan C, xét nghiệm HBsAg từng cho kết quả âm tính.

Bệnh nhân đang được điều trị tích cực tại bệnh viện. Ảnh: BVCC

Gần đây, bệnh nhân xuất hiện mệt mỏi, vàng da nên đến khám. Kết quả cho thấy gan đang bị tổn thương cấp tính, men gan tăng rất cao, xét nghiệm HBsAg không xác định.

Trước tình trạng này, các bác sĩ tiếp tục tìm nguyên nhân. Kết quả cho thấy bệnh nhân có kháng thể anti-HBc dương tính. Đây là dấu ấn xác nhận người bệnh từng nhiễm virus viêm gan B, dù HBsAg từng âm tính.

Đáng chú ý, xét nghiệm định lượng virus viêm gan B trong máu (HBV DNA) vượt ngưỡng phát hiện, đạt 4,49 x 10^2. Kết hợp với tiền sử điều trị ung thư và tình trạng viêm gan cấp, bác sĩ chẩn đoán người bệnh bị tái hoạt virus viêm gan B.

Vì sao HBsAg âm tính nhưng virus vẫn tái hoạt?

Theo Thạc sĩ Dương Thị Hường, HBsAg là dấu ấn thường dùng để phát hiện nhiễm virus viêm gan B. Tuy nhiên, kết quả HBsAg âm tính không hoàn toàn đồng nghĩa với việc người đó chưa từng nhiễm hoặc đã hết nguy cơ.

Ở một số người từng nhiễm, cơ thể kiểm soát được virus khiến HBsAg trở về âm tính, nhưng vật liệu di truyền của virus vẫn tồn tại trong tế bào gan. Khi hệ miễn dịch khỏe mạnh, virus bị khống chế nên không gây triệu chứng. Tuy nhiên, khi sức đề kháng suy giảm, virus sẽ nhân lên trở lại. Đây gọi là hiện tượng tái hoạt virus viêm gan B.

Nguy cơ này đặc biệt cao ở bệnh nhân ung thư phải hóa trị, hoặc người sử dụng các thuốc, liệu pháp làm suy giảm hệ miễn dịch.

Nguy cơ suy gan và gián đoạn điều trị ung thư

Tái hoạt virus viêm gan B có thể diễn biến âm thầm. Ban đầu, bệnh nhân không có triệu chứng rõ ràng và chỉ phát hiện qua xét nghiệm. Khi virus nhân lên mạnh gây viêm gan, người bệnh mới xuất hiện mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu hoặc men gan tăng cao. Trường hợp nặng có thể dẫn đến suy gan, đe dọa tính mạng.

Đối với bệnh nhân đang điều trị ung thư, tình trạng này còn ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình chữa bệnh nền. Khi gan bị tổn thương cấp tính, việc điều trị ung thư bắt buộc phải tạm dừng, trì hoãn hoặc điều chỉnh.

Ở trường hợp bệnh nhân N.T.T., sau khi xác định tình trạng tái hoạt virus viêm gan B, bác sĩ đã chỉ định dùng thuốc kháng virus kết hợp các biện pháp hỗ trợ. Sau gần 3 tuần, chức năng gan cải thiện rõ rệt, sức khỏe ổn định và bệnh nhân đã được xuất viện.

Từ trường hợp này, bác sĩ Dương Thị Hường lưu ý, việc đánh giá nguy cơ tái hoạt virus viêm gan B không nên chỉ dừng lại ở kết quả HBsAg. Trước khi hóa trị hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch, người bệnh cần được xét nghiệm đầy đủ các dấu ấn viêm gan B, bao gồm cả khả năng từng nhiễm virus trong quá khứ.

Bác sĩ khuyến cáo, người chuẩn bị hóa trị hoặc điều trị ức chế miễn dịch nên chủ động thông báo cho bác sĩ về tiền sử bệnh, cung cấp các kết quả xét nghiệm trước đây (nếu có) và thực hiện đầy đủ chỉ định tầm soát. Đánh giá đúng nguy cơ, chủ động dự phòng và theo dõi sát sao sẽ giúp phát hiện, xử trí sớm, tránh tổn thương gan nặng và không làm gián đoạn quá trình điều trị ung thư.