VKSND khu vực 12 - Hà Nội chủ động vào cuộc bảo vệ quyền trẻ em theo Nghị quyết 205

Từ lá đơn đề nghị của người dân

Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH13 của Quốc hội về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, ngày 6/2/2026, VKSND khu vực 12 - Hà Nội đã có văn bản gửi UBND xã Ứng Hòa, TP Hà Nội, đề nghị phối hợp thực hiện việc cấp giấy khai sinh cho cháu Lê Nhật Vượng (SN 2021), hiện đã hơn 4 tuổi, nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em - một đối tượng yếu thế trong xã hội.

Theo hồ sơ vụ việc, ngày 30/1/2026, VKSND khu vực 12 - Hà Nội tiếp nhận đơn đề nghị của chị Nguyễn Thị Kim Ngân (SN 1980, trú tại thôn Hòa Chanh, xã Ứng Hòa, TP Hà Nội) đề nghị hỗ trợ giải quyết việc đăng ký khai sinh cho cháu Lê Nhật Vượng (họ tên cháu do vợ chồng chị Ngân đặt), hiện đã hơn 4 tuổi nhưng chưa được khai sinh, chưa được hưởng các quyền cơ bản của trẻ em theo quy định của pháp luật.

Đồng chí Trần Bá Nam, Viện trưởng VKSND khu vức 12 - Hà Nội (thứ 3 từ trái qua phải) và cán bộ trong đơn vị cùng Công an xã Ứng Hòa tới thăm hỏi, động viên và tặng quà Tết cho gia đình cháu Lê Nhật Vượng.

Ngay sau khi tiếp nhận đơn, VKSND khu vực 12 đã khẩn trương tiến hành xác minh, làm việc với người làm đơn, người có liên quan và thu thập tài liệu tại Bệnh viện đa khoa Mỹ Đức, TP Hà Nội.

Quá trình xác minh cho thấy, chị Nguyễn Thị Kim Ngân và chồng là anh Lê Công Khang kết hôn năm 2016, đăng ký tại UBND xã Hòa Lâm, huyện Ứng Hòa (cũ), nay là xã Ứng Hòa, TP Hà Nội. Quá trình chung sống, vợ chồng chị Ngân không có con.

Khoảng tháng 9/2021, chị Ngân gặp một người phụ nữ không quen biết, khoảng 19-20 tuổi, tại khu vực Tế Tiêu, thị trấn Đại Nghĩa, huyện Mỹ Đức (cũ), nay là xã Mỹ Đức, TP Hà Nội. Khi đó, người phụ nữ này đang mang thai khoảng 6 tháng, không có chồng, mang thai ngoài ý muốn và không có khả năng nuôi con. Người này đã nhờ chị Ngân giúp đỡ, chăm sóc trong thời gian sinh nở và giấu thông tin cá nhân. Do hoàn cảnh không con, chị Ngân đồng ý và có nguyện vọng nhận cháu bé làm con nuôi sau khi cháu được sinh ra.

Ngày 15/12/2021, người phụ nữ này sinh một bé trai tại Bệnh viện đa khoa Mỹ Đức. Do nghi ngờ người sinh không đúng nhân thân khai báo nên bệnh viện đã không cấp giấy chứng sinh. Ngày 16/12/2021, sau khi xuất viện, người phụ nữ này đã bỏ đi, để lại cháu bé cho chị Ngân chăm sóc. Từ đó đến nay, không có ai đến nhận, thăm hỏi cháu bé.

Suốt hơn 4 năm qua, vợ chồng chị Ngân trực tiếp nuôi dưỡng cháu bé khỏe mạnh, phát triển bình thường và coi cháu như con ruột của mình. Tuy nhiên, do không hiểu biết pháp luật, gia đình chị Ngân không biết làm thế nào để hoàn tất thủ tục nhận con nuôi và đăng ký khai sinh cho cháu.

Hơn 4 năm trẻ em “đứng ngoài” các quyền cơ bản

Tài liệu xác minh thể hiện, trong quá trình tìm cách đăng ký khai sinh cho cháu bé, vợ chồng chị Ngân đã nhiều lần liên hệ với UBND xã Hòa Lâm (cũ), nay là UBND xã Ứng Hòa. Tuy nhiên, do vướng mắc về giấy tờ, nhân thân và thiếu hướng dẫn cụ thể, hồ sơ không được giải quyết dứt điểm. Ngày 4/2/2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công Hà Nội - xã Ứng Hòa đã ra thông báo dừng giải quyết hồ sơ đăng ký khai sinh của anh Lê Công Khang.

Điều đáng nói, trong suốt hơn 4 năm qua, kể từ khi cháu bé được vợ chồng chị Ngân đưa về nhà nuôi dưỡng, không có cơ quan, tổ chức nào ở địa phương tiến hành xác minh tình trạng của trẻ em bị bỏ rơi để kịp thời hướng dẫn, hỗ trợ gia đình chị Ngân làm thủ tục theo quy định của pháp luật. Hệ quả là đến nay, cháu bé chưa được khai sinh, chưa được đi học, chưa được hưởng bảo hiểm y tế và các quyền lợi hợp pháp khác của trẻ em.

Qua các tài liệu xác minh, VKSND khu vực 12 nhận định cháu Lê Nhật Vượng thuộc trường hợp trẻ em bị bỏ rơi theo quy định của pháp luật. Việc chậm trễ trong giải quyết thủ tục hành chính đã trực tiếp làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của một chủ thể yếu thế cần được Nhà nước bảo vệ.

Chủ động vào cuộc bảo vệ người yếu thế, lan tỏa tinh thần nhân văn của pháp luật

Trên cơ sở đó, căn cứ Nghị quyết số 205/2025/QH13 của Quốc hội, ngày 6/2/2026, VKSND khu vực 12 - Hà Nội đã có văn bản gửi Chủ tịch UBND xã Ứng Hòa, đề nghị phối hợp cung cấp thông tin và thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền lợi chính đáng của cháu bé.

Công văn nêu rõ, VKSND khu vực 12 đề nghị UBND xã Ứng Hòa làm rõ: vợ chồng chị Nguyễn Thị Kim Ngân, anh Lê Công Khang đã đến làm thủ tục nhận con nuôi, đăng ký khai sinh cho cháu bé hay chưa?; hồ sơ đã được tiếp nhận hay chưa; có đủ điều kiện giải quyết hay không?; trường hợp không đủ điều kiện thì đã hướng dẫn công dân như thế nào và kết quả ra sao?.

Đặc biệt, VKSND khu vực 12 đề nghị UBND xã Ứng Hòa phối hợp cùng Viện kiểm sát và các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể có thẩm quyền “tiến hành các thủ tục theo quy định của pháp luật để cấp giấy khai sinh cho cháu Vượng trong thời gian sớm nhất”, nhằm bảo đảm quyền được khai sinh - quyền cơ bản đầu tiên của mỗi công dân.

Hành động này không chỉ là việc giải quyết một hồ sơ hành chính cụ thể, mà còn thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm của Viện kiểm sát trong việc chủ động phát hiện, can thiệp, bảo vệ quyền lợi của nhóm yếu thế, đúng với tinh thần cải cách tư pháp và yêu cầu của Quốc hội đặt ra tại Nghị quyết 205.

Qua vụ việc cháu Lê Nhật Vượng cho thấy, bên cạnh công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, ngành Kiểm sát Thủ đô đang từng bước mở rộng vai trò trong bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đặc biệt là trẻ em, đối tượng dễ bị tổn thương trong xã hội.

Việc VKSND khu vực 12 - Hà Nội kịp thời tiếp nhận đơn, xác minh đầy đủ, chủ động ban hành văn bản kiến nghị, yêu cầu UBND xã Ứng Hòa phối hợp giải quyết cho thấy tinh thần “lấy quyền và lợi ích hợp pháp của người dân làm trung tâm”, đưa Nghị quyết của Quốc hội đi vào thực tiễn đời sống.

Qua vụ việc trên cho thấy quyết tâm của ngành Kiểm sát Thủ đô trong việc đưa Nghị quyết 205 của Quốc hội đi vào đời sống, không chỉ dừng lại ở chủ trương, chính sách mà được cụ thể hóa bằng những hành động nghiệp vụ chủ động, kịp thời, thiết thực, hướng đến bảo vệ quyền con người, quyền công dân.

Đồng thời, qua vụ việc trên, thông điệp pháp lý và giá trị nhân văn đã được lan tỏa: mọi trẻ em đều có quyền được khai sinh, được pháp luật bảo vệ và không bị bỏ lại phía sau. Đó cũng chính là mục tiêu cốt lõi mà Nghị quyết 205 của Quốc hội hướng tới và đang được ngành Kiểm sát nhân dân quyết liệt triển khai trong thực tiễn.

Hồng Nguyên