Võ thuật cổ truyền Hà Nội - Từ di sản văn hóa đến nguồn lực phát triển mới của Thủ đô: Bài 3 - Từ võ đường đến hệ sinh thái đa tầng

Đây là những giá trị nền tảng không thể phủ nhận, nhưng nếu chỉ dừng lại ở đó, chúng ta đang lãng phí một "mỏ vàng" văn hóa có khả năng đóng góp trực tiếp vào sự tăng trưởng kinh tế của Thủ đô.

Trong bối cảnh công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo trở thành động lực phát triển toàn cầu, võ thuật cần được nhìn nhận lại như một hệ sinh thái giá trị đa tầng, kết nối từ võ đường truyền thống đến thị trường kinh tế hiện đại.

Trên bản đồ kinh tế thế giới, võ thuật từ lâu đã không còn nằm riêng trong các võ đài hay võ đường khép kín. Thái Lan là một ví dụ điển hình về việc thương mại hóa võ thuật thành công rực rỡ; Muay Thai không chỉ là một môn võ mà đã trở thành một ngành công nghiệp mang lại giá trị kinh tế khổng lồ, đóng góp từ 1,2 đến 1,5 tỷ USD vào GDP hàng năm thông qua các hoạt động du lịch võ thuật, bán bản quyền truyền hình, vé thi đấu và dụng cụ tập luyện.

Tương tự, Nhật Bản với Judo, Karate hay Hàn Quốc với Taekwondo đã xây dựng thành công những thương hiệu quốc gia mang tầm toàn cầu, tạo ra nguồn thu bền vững cho nền kinh tế sáng tạo.

Hà Nội sở hữu kho tàng võ học đồ sộ với hàng chục môn phái và hàng trăm câu lạc bộ. Trong ảnh: Trình diễn võ thuật cổ truyềncủa môn phái Nam Hồng Sơn

Nhìn về thực tiễn tại Hà Nội, một đô thị sở hữu kho tàng võ học đồ sộ với hàng chục môn phái và hàng trăm câu lạc bộ, chúng ta vẫn thấy rõ một khoảng cách lớn giữa tiềm năng và thực tế khai thác.

Theo PGS.TS Lê Thanh Bình (Nguyên Phó Đại sứ Việt Nam tại Na Uy), kinh tế võ thuật không chỉ đơn thuần là một nhánh của kinh tế thể thao mà là một hệ sinh thái đặc thù kết nối giữa giáo dục, văn hóa, du lịch và truyền thông. Nếu biết cách vận hành, võ thuật sẽ trở thành một dạng "vốn xã hội" (Social Capital) đa tầng, nơi giá trị kinh tế được cộng hưởng từ tài sản văn hóa phi vật thể và các sản phẩm trải nghiệm thực tế.

MÔ HÌNH "KINH TẾ VÕ THUẬT" ĐA TẦNG

Để chuyển hóa võ thuật từ di sản thành nguồn lực, các nhà nghiên cứu đã đề xuất mô hình "Kinh tế võ thuật đa tầng" với 5 tầng giá trị tịnh tiến:

Tầng giá trị thể chất: Đây là nền tảng cốt lõi, cung cấp dịch vụ đào tạo chuyên nghiệp cho mọi đối tượng, từ giáo dục thể chất trẻ em đến dưỡng sinh phục hồi cho người cao tuổi.

Tầng giá trị văn hóa: Khai thác "tài sản vô hình" từ lịch sử môn phái, võ đạo và các nghi lễ truyền thống để xây dựng bản sắc độc tôn cho thương hiệu võ Việt Nam.

Tầng giá trị trải nghiệm: Chuyển hóa võ thuật thành sản phẩm du lịch, các festival và khóa học quốc tế, giúp khách hàng trực tiếp "chạm" vào di sản.

Tầng giá trị truyền thông: Sử dụng võ thuật làm công cụ xây dựng hình ảnh quốc gia và khai thác sức mạnh của nội dung số trên các nền tảng toàn cầu.

Tầng giá trị kinh tế sáng tạo: Đây là đỉnh cao của hệ sinh thái, nơi tạo ra nguồn thu lớn thông qua bản quyền, công nghệ AI, phim ảnh và các show biểu diễn nghệ thuật quy mô.

Trong định hướng phát triển du lịch văn hóa của Hà Nội, võ cổ truyền đang dần trở thành một trải nghiệm độc đáo, thu hút khách quốc tế.

Võ sư quốc gia Bùi Bích Hường nhận định rằng võ thuật có khả năng trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc nếu chúng ta biết cách tổ chức. Du khách ngày nay không chỉ muốn ngắm nhìn các di tích như Hoàng thành Thăng Long hay Văn Miếu - Quốc Tử Giám một cách thụ động; họ khao khát được tham gia vào các lớp học võ ngắn hạn, nghe những câu chuyện về các danh tướng gắn liền với vùng đất kinh kỳ và trải nghiệm tinh thần thượng võ trong không gian di sản.

Võ thuật có khả năng trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc nếu chúng ta biết cách tổ chức

Mô hình "Du lịch chữa lành" (Retreat) lồng ghép võ thuật cùng thiền định hay "Homestay võ đường" là những hướng đi tiềm năng. Thực tế tại Bình Định đã chứng minh các liên hoan võ thuật quốc tế có thể thu hút hàng chục đoàn từ hơn 30 quốc gia, tạo ra hiệu ứng kích cầu mạnh mẽ cho hạ tầng dịch vụ, lưu trú và ẩm thực địa phương.

Đại võ sư Quốc tế Lê Ngọc Quang

Phó chủ tịch Phụ trách điều hành Liên đoàn Thế giới Võ cổ truyền Việt Nam

Chạm để xem quote

“

Thật ra, bản chất của võ thuật trước hết chính là văn hóa, là sự biểu thị cho bản sắc văn hóa của cả một dân tộc mà tâm điểm bao giờ cũng được kết tụ về chốn kinh kỳ, Thủ đô. Chính vì vậy, võ thuật phản ánh rõ nét cốt cách của con người khi sinh sống, học tập và phát triển trên mảnh đất Thăng Long này.

Đại võ sư Quốc tế Lê Ngọc Quang Phó chủ tịch Phụ trách điều hành Liên đoàn Thế giới Võ cổ truyền Việt Nam

Chạm để quay lại

Với Hà Nội, việc đưa biểu diễn võ thuật vào không gian đi bộ Hồ Gươm hay các tour kinh tế đêm không chỉ làm phong phú đời sống tinh thần mà còn trực tiếp kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.

Võ thuật cổ truyền Hà Nội là một kho tàng nghệ thuật trình diễn đặc sắc với những bài quyền, binh khí mang tính thẩm mỹ cao

Không chỉ vậy, võ thuật cổ truyền Hà Nội là một kho tàng nghệ thuật trình diễn đặc sắc với những bài quyền, binh khí mang tính thẩm mỹ cao. Khi được đặt trong một không gian nghệ thuật chuyên nghiệp với kịch bản, âm nhạc và công nghệ ánh sáng, võ thuật có thể trở thành những vở diễn thực cảnh đầy sức hút. Ví dụ về chương trình "Anh hùng cờ lau" tại Ninh Bình đã thu hút hơn 3 vạn lượt khách là minh chứng cho việc võ thuật có thể trở thành "thỏi nam châm" cho công nghiệp biểu diễn.

Võ thuật cổ truyền Hà Nội không chỉ là ký ức hào hùng của quá khứ, mà phải là nguồn lực thịnh vượng của tương lai. Khi được đặt trong hệ sinh thái giá trị đa tầng, võ thuật sẽ không còn là một bộ môn thể thao thuần túy mà trở thành một chủ thể kinh tế năng động, một công cụ ngoại giao văn hóa và một nguồn lực quan trọng của công nghiệp sáng tạo Thủ đô.

Đặc biệt, trong kỷ nguyên 4.0, võ thuật đang bước vào không gian của nền kinh tế nội dung số. Các bài quyền được số hóa thành video đào tạo, phim tài liệu nghệ thuật, hay thậm chí là chất liệu cho trò chơi điện tử và phim hoạt hình. Môn phái Vovinam đã tiên phong trong lĩnh vực này với dự án "Vovinam Digital", ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), võ sư ảo và hệ thống phân tích chuyển động để chuẩn hóa kỹ thuật và lan tỏa ra toàn cầu.

Đây chính là con đường ngắn nhất để đưa võ cổ truyền Hà Nội nói riêng, võ cổ truyền của Việt Nam nói chung trở thành một "đại sứ văn hóa" trên môi trường số, tạo ra doanh thu bền vững từ bản quyền và phí đào tạo trực tuyến.

Mặc dù sở hữu tài nguyên phong phú, nhưng thực trạng phát triển kinh tế võ thuật tại Hà Nội vẫn đối mặt với nhiều rào cản. Tư duy "bảo tồn khép kín" và tính chất hoạt động rời rạc của nhiều môn phái khiến võ thuật khó hội nhập với các ngành kinh tế khác. Nhiều võ đường vẫn vận hành theo phương thức tự phát, thiếu mô hình kinh doanh hiện đại và quản trị thương hiệu bài bản.

Nhiều võ đường vẫn vận hành theo phương thức tự phát, thiếu mô hình kinh doanh hiện đại và quản trị thương hiệu bài bản

Hà Nội đã có những bước tiến đáng kể trong việc xã hội hóa võ thuật, đặc biệt là thông qua "kinh tế học đường" khi đưa võ cổ truyền vào chương trình ngoại khóa tại hàng ngàn trường học, tạo ra chuỗi giá trị từ cung ứng võ phục đến dịch vụ giảng dạy.

Tuy nhiên, để thực sự kiến tạo một ngành công nghiệp võ thuật, cần có sự liên kết liên ngành giữa ngành Văn hóa, Thể thao, Du lịch và các doanh nghiệp sáng tạo.

Việc đánh thức "mỏ vàng" này đòi hỏi một tầm nhìn chiến lược từ các nhà quản lý và sự chủ động đổi mới từ chính các môn phái. Kinh tế võ thuật, nếu được vận hành đúng hướng, sẽ không chỉ mang lại giá trị vật chất mà còn là cách bền vững nhất để bảo tồn và tôn vinh những giá trị tinh thần quý báu mà cha ông đã dày công để lại.

Chúng ta cần chuyển từ tư duy "giữ nghề" sang tư duy "phát triển hệ sinh thái mở". Việc chuẩn hóa giáo trình, xây dựng bộ nhận diện thương hiệu cho từng môn phái và đầu tư vào các tài liệu đa ngôn ngữ là những bước đi bắt buộc để tiếp cận thị trường quốc tế.

(Còn nữa)

Thực hiện: Phúc Hưng - Huy Thông

Ảnh : Quảng Tâm

Báo: Thể thao và Văn hóa