Vốn ngân hàng hỗ trợ cơ giới hóa nông nghiệp

Nhiều HTX tham gia Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao đã vay ngân hàng để đầu tư máy móc thiết bị cơ giới hóa đồng ruộng

Ngân hàng kết nối với nông dân đưa vốn ra đồng

Tại cánh đồng lúa của Hợp tác xã Nông nghiệp Gò Gòn (xã Vĩnh Thạnh, tỉnh Tây Ninh), NHNN chi nhánh Khu vực 13 mới đây phối hợp với Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh cùng các tổ chức tín dụng trên địa bàn tổ chức buổi trình diễn công nghệ và trao đổi kinh nghiệm chuỗi giá trị lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp.

Theo đó, Agribank chi nhánh Long An kết nối với 4 HTX tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao và ký kết biên bản ghi nhớ hỗ trợ tín dụng đầu tư máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất lúa gạo. Ngay tại hội thảo “đầu bờ” tổ chức sau buổi trình diễn, ngân hàng này đã ký kết hợp đồng tín dụng cho HTX Gò Gòn vay 1 tỷ đồng để đầu tư trang thiết bị thu hoạch.

Các HTX khác như Hưng Tân, Cây Trôm, Hoàng Phương, ngân hàng này cũng ký kết biên bản ghi nhớ và cam kết đồng hành cho vay hỗ trợ cơ giới hóa đồng ruộng. Ông Nguyễn Trí Dũng, Giám đốc Agribank Long An cho biết, tính đến nay, ngân hàng này đã cam kết cho vay 120 tỷ đồng đối với Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao phát thải thấp. Ngoài các HTX, nhiều hộ dân cũng đã tiếp cận được các khoản vay ưu đãi thông qua hoạt động kết nối trực tiếp, chủ động từ phía ngân hàng.

Theo thông tin từ NHNN khu vực tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), hoạt động kết nối với doanh nghiệp, HTX tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp thời gian qua diễn ra sôi nổi. Tại TP. Cần Thơ, các ngân hàng thương mại đã tiếp cận gần 500 doanh nghiệp, HTX, tổ hợp tác và khoảng 5.000 hộ dân tham gia Đề án để cung ứng vốn với lãi suất ưu đãi thấp hơn 1–2% so với khoản vay thông thường.

Tại Đồng Tháp và Tây Ninh, tính đến cuối năm 2025, số tiền các ngân hàng kết nối cho vay theo chương trình đạt hơn 142 tỷ đồng, với lãi suất ưu đãi từ 4% đến 5,5%/năm. Trong khi đó, tại An Giang, ngân hàng chủ động kết nối với các doanh nghiệp “đầu tàu”, cấp hạn mức tín dụng bao gồm cả HTX và nông hộ vệ tinh, sử dụng hợp đồng bao tiêu và dòng tiền bán hàng làm cơ sở thẩm định khoản vay. Nhờ đó, doanh số cho vay của chương trình này đạt hàng nghìn tỷ đồng và đang có tốc độ tăng trưởng mạnh.

Theo đại diện các ngân hàng tại Tây Ninh và An Giang, trong quá trình kết nối với các doanh nghiệp và HTX tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, các tổ chức tín dụng nhận thấy nhu cầu vốn để đầu tư hạ tầng thủy lợi, giao thông nội đồng và máy móc cơ giới hóa nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch là rất lớn.

Mặc dù hầu hết các mô hình tham gia thí điểm Đề án đã cơ giới hóa được các khâu làm đất, gieo sạ, bón phân và thu hoạch, nhưng việc xử lý rơm rạ – khâu quan trọng để giảm phát thải – vẫn cần nguồn đầu tư đáng kể. Do đó, bên cạnh nguồn vốn vay tín dụng ưu đãi, các HTX và nông hộ vẫn cần thêm cơ chế hỗ trợ tài chính từ ngân sách để thúc đẩy triển khai hiệu quả hơn.

Cơ hội phát triển mạnh tín dụng tập thể

Theo báo cáo sơ bộ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sau hai năm thí điểm, Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao đã xác định được hơn 942.000 ha vùng chuyên canh, thu hút 1.230 HTX và 210 doanh nghiệp tham gia. Trong đó, có 102 doanh nghiệp tham gia liên kết tiêu thụ nông sản; khoảng 600 HTX, tổ hợp tác đã ký kết liên kết sản xuất - tiêu thụ lúa gạo với doanh nghiệp. Đáng chú ý, 100% nông dân tham gia Đề án đều thông qua HTX hoặc tổ hợp tác.

Đây được xem là nền tảng quan trọng để tổ chức sản xuất lúa gạo quy mô lớn, minh bạch về dữ liệu năng suất, doanh thu và lợi nhuận, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức tín dụng mở rộng cho vay theo chuỗi giá trị.

Các chi nhánh Agribank khu vực ĐBSCL cho rằng, các mô hình cho vay theo chuỗi giá trị nông sản đang phát huy hiệu quả tích cực, giúp ngân hàng mở rộng tăng trưởng tín dụng an toàn và đẩy nhanh giải ngân các chương trình cho vay ưu đãi lãi suất. Tuy nhiên, một trong những thách thức của ngân hàng hiện nay là cơ sở đánh giá mức độ tín nhiệm của HTX. Hiện không ít HTX tham gia Đề án vẫn thiếu hồ sơ số hóa về vùng nguyên liệu, hợp đồng liên kết, lịch sử sản xuất và tiêu thụ. Điều này khiến các ngân hàng gặp khó khăn trong quá trình thẩm định và quyết định tài trợ vốn.

Ông Nguyễn Văn Hoàng, Phó Giám đốc Agribank chi nhánh An Giang cho biết, nguồn vốn từ các ngân hàng hiện rất sẵn sàng để cung cấp cho chương trình phát triển lúa chất lượng cao. Một số ngân hàng thương mại cũng đã chủ động thiết kế các chương trình cho vay liên kết. Tuy nhiên, nút thắt về dữ liệu và tài sản bảo đảm của bên vay khiến tiến độ giải ngân chưa đạt kỳ vọng. Do đó, việc số hóa định danh vùng nguyên liệu, hợp đồng liên kết, nhật ký sản xuất và các chỉ số tài chính là những yếu tố các HTX cần nhanh chóng bổ sung, hoàn thiện để quá trình đánh giá tín nhiệm được thuận lợi hơn.

Trong khi đó, lãnh đạo NHNN Khu vực 13 cho rằng, các sở ngành và chính quyền địa phương cần sớm rà soát, cập nhật những trường hợp tham gia Đề án 1 triệu ha lúa gạo chất lượng cao để trình UBND các tỉnh và Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố danh mục. Từ đó tạo cơ sở để các ngân hàng xem xét, tiếp cận cho vay. Song song đó, ban hành quyết định công bố vùng chuyên canh, có các chỉ dẫn địa lý vùng chuyên canh để phục vụ hiệu quả khâu thẩm định.

NHNN chi nhánh Khu vực 13 cũng đề nghị các quỹ bảo lãnh tín dụng và quỹ hỗ trợ phát triển hợp tác xã phát huy vai trò trong việc hỗ trợ HTX tiếp cận vốn vay ngân hàng. Bên cạnh đó, UBND các xã phối hợp xác nhận đối tượng tham gia đề án đồng thời phối hợp theo dõi, giám sát quá trình canh tác, sản xuất của hộ dân tham gia đề án, góp phần đảm bảo dòng vốn đi đúng hướng.

Đỗ Cường