Vốn nhà nước quy tụ về các đầu mối lớn

Thêm thành viên cho các tổng công ty lớn

Kế hoạch cơ cấu lại vốn nhà nước tại 71 doanh nghiệp giai đoạn 2026 - 2030 vừa được UBND TP. Hồ Chí Minh phê duyệt theo Quyết định số 6810/QĐ-UBND ngày 14/10/2026 cho thấy sự thay đổi trong cách tổ chức quản lý vốn. Theo đó, quyền đại diện chủ sở hữu được định hướng chuyển giao về các tổng công ty, doanh nghiệp đầu mối phù hợp với từng nhóm ngành, lĩnh vực kinh doanh.

Trong số 71 doanh nghiệp, có 11 doanh nghiệp giữ nguyên tỷ lệ vốn nhà nước, 51 doanh nghiệp thuộc diện hợp nhất, chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu vốn, 1 doanh nghiệp điều chỉnh tỷ lệ sở hữu và 8 doanh nghiệp thực hiện giải thể hoặc phá sản. Phần lớn doanh nghiệp thuộc diện chuyển giao được tập trung về các đầu mối theo từng lĩnh vực.

Ở nhóm công nghiệp, Tổng công ty Công nghiệp Sài Gòn dự kiến tiếp nhận quyền đại diện chủ sở hữu vốn tại 4 doanh nghiệp, gồm: Tổng công ty Cơ khí Giao thông Vận tải Sài Gòn (SAMCO), Tổng công ty Công nghiệp - In - Bao bì Liksin, Tổng công ty Văn hóa Sài Gòn và Công ty TNHH MTV 27/7. Quyền đại diện chủ sở hữu vốn tại các doanh nghiệp này sẽ được tập trung về một đầu mối thay vì quản lý riêng biệt.

Tương tự, Công ty Phát triển Công nghiệp Tân Thuận được định hướng tiếp nhận các doanh nghiệp xây dựng, địa ốc cùng một số dự án, vốn và tài sản trong lĩnh vực sản xuất, hạ tầng khu công nghiệp. Trong đó có Tổng công ty Xây dựng Sài Gòn, Tổng công ty Địa ốc Sài Gòn và phần dự án, tài sản công nghiệp của Tổng công ty Bến Thành. Trong khi đó, Saigontourist dự kiến tiếp nhận Tổng công ty Bến Thành và hai doanh nghiệp du lịch của Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ). Ngoài ra, 32 doanh nghiệp dịch vụ công ích, dịch vụ đô thị được định hướng chuyển về đầu mối chuyên ngành dự kiến thành lập.

Ở lĩnh vực tài chính, Công ty Đầu tư Tài chính nhà nước TP. Hồ Chí Minh (HFIC) dự kiến tiếp nhận quyền đại diện chủ sở hữu vốn tại 7 doanh nghiệp, trong đó có SJC, Dược Sài Gòn, Tổng công ty Thương mại Xuất nhập khẩu Thanh Lễ cùng các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực giao thông, vận tải biển, cấp nước và hóa chất.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 đã kiểm toán, HFIC có tổng tài sản khoảng 16.700 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu hơn 12.700 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế trên 3.300 tỷ đồng. Báo cáo tài chính riêng giữa năm 2026 ghi nhận gần 6.000 tỷ đồng đầu tư góp vốn vào các đơn vị khác. HFIC là một trong những đầu mối có quy mô tài chính lớn trong phương án tiếp nhận vốn lần này.

Việc tổ chức lại các đầu mối quản lý vốn nhà nước được kỳ vọng giúp TP. Hồ Chí Minh tập trung nguồn lực cho hạ tầng giao thông, cảng biển, logistics, đô thị và dịch vụ chất lượng cao

Gắn nguồn lực với mục tiêu tăng trưởng

Việc tổ chức lại các đầu mối quản lý vốn diễn ra khi TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP tối thiểu 10%/năm giai đoạn 2026 - 2030. Các lĩnh vực ưu tiên như công nghiệp công nghệ cao, hạ tầng giao thông, cảng biển, logistics, đô thị và dịch vụ chất lượng cao đều cần nguồn vốn lớn, thời gian đầu tư dài và sự tham gia của nhiều chủ thể.

Tại hội thảo “Đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ - động lực tăng trưởng kinh tế và mở rộng không gian phát triển TP. Hồ Chí Minh” ngày 16/10, TSKH, KTS. Ngô Viết Nam Sơn, Chủ tịch NgoViet Architects & Planners đề xuất tổ chức không gian phát triển theo các vùng quản trị, gắn với chức năng kinh tế và lợi thế riêng. Theo ông Sơn, TP. Hồ Chí Minh cần phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm, với các khu vực tài chính, công nghiệp, logistics, kinh tế biển và du lịch được kết nối đồng bộ về hạ tầng.

Định hướng này có điểm tương đồng với việc phân nhóm doanh nghiệp nhà nước theo lĩnh vực hoạt động. Tuy nhiên, kế hoạch cơ cấu vốn mới xác định các đầu mối tiếp nhận, chưa quy định cụ thể danh mục dự án từng doanh nghiệp sẽ tham gia. Việc kết nối nguồn lực với những chương trình đầu tư trọng điểm cần được làm rõ trong quá trình triển khai.

PGS.TS. Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, TP. Hồ Chí Minh có cơ hội phát triển từ sự kết hợp các thế mạnh về tài chính, công nghiệp, cảng biển và logistics. Theo ông Thiên, vấn đề quan trọng là nâng cao năng lực tổ chức thực hiện để chuyển lợi thế thành kết quả tăng trưởng. Với các doanh nghiệp đầu mối sau cơ cấu, năng lực tài chính, quản trị, danh mục dự án và khả năng huy động vốn là những yếu tố cần được xem xét khi đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Riêng HFIC, báo cáo quản trị 6 tháng đầu năm 2026 ghi nhận chủ trương nghiên cứu tham gia dự án tăng cường năng lực lưu thông trên trục Võ Nguyên Giáp - Xa lộ Hà Nội - Quốc lộ 1 theo phương thức đối tác công tư (PPP), cùng phương án tham gia dự án tòa nhà biểu tượng tại Trung tâm tài chính quốc tế TP. Hồ Chí Minh. Đây là những hướng đầu tư HFIC đang nghiên cứu bên cạnh hoạt động quản lý vốn doanh nghiệp.

Theo TS. Trần Hùng Sơn và nhóm nghiên cứu Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, đa dạng hóa nguồn lực đầu tư hạ tầng cần được đưa vào chiến lược dài hạn. Trong đó, HFIC được đề cập như một định chế tài chính công tham gia kết nối nguồn vốn. Nhóm nghiên cứu cho rằng, huy động vốn ban đầu chưa đủ bảo đảm hiệu quả dự án mà còn cần xác định nguồn chi trả, khả năng hoàn vốn, phân bổ rủi ro và trách nhiệm thực hiện. Đối với những công trình có lợi ích xã hội lớn nhưng khó tạo dòng tiền thương mại, đầu tư công vẫn giữ vai trò quan trọng.

Theo nhóm nghiên cứu, chất lượng chuẩn bị dự án và khả năng thu xếp nguồn vốn phù hợp là điều kiện quan trọng để mở rộng đầu tư hạ tầng. Đối với các doanh nghiệp đầu mối được giao quản lý thêm vốn nhà nước, việc lựa chọn dự án, đánh giá hiệu quả danh mục đầu tư và kết nối vốn ngoài ngân sách cần được chú trọng. Cùng với tiến độ chuyển giao, hiệu quả quản lý vốn, khai thác tài sản và năng lực huy động đầu tư sẽ là cơ sở đánh giá đóng góp của quá trình cơ cấu đối với mục tiêu tăng trưởng hai con số của TP. Hồ Chí Minh.