Vốn và giấc mơ 'vươn tầm thế giới' của doanh nghiệp Việt

Sử dụng hiệu quả nguồn vốn

Đại diện cho hơn 3.300 DN Thủ đô, ông Trần Văn Minh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội DN trẻ Hà Nội chia sẻ, liên quan đến vốn, có hai vấn đề DN đặc biệt quan tâm.

Một là, về tiếp cận vốn và mặt bằng sản xuất: Chi phí mặt bằng hiện chiếm bình quân tới 25% tổng mức đầu tư của DN, nhưng đất thuê trả tiền hàng năm lại không thể thế chấp để vay vốn. Hệ quả là nhiều DN đầu tư xong nhà xưởng thì không còn tiền để đầu tư công nghệ;

Hai là, nguồn vốn cho DN nhỏ và vừa: Đây là vấn đề muôn thuở và càng khó hơn với xu hướng tăng lãi suất và hạn chế room tín dụng ngân hàng thời gian gần đây.

“Hiện nay, Ngân hàng Nhà nước đã có những nỗ lực để hỗ trợ giảm lãi suất nhưng điều quan trọng nhất với DN là bảo đảm tính ổn định, có thể dự đoán để có thể yên tâm kinh doanh” - lãnh đạo Hội DN trẻ Hà Nội nhấn mạnh.

Từ góc độ DN, TS.BS Trịnh Đức Mậu - Tổng Giám đốc Công ty CP Y Dược Quốc tế Việt Đức cho hay, trong giai đoạn hiện nay, DN không chỉ cần vốn để tăng trưởng mà còn cần một tư duy sử dụng vốn hiệu quả, an toàn và có chiến lược dài hạn. Huy động được vốn là quan trọng, nhưng sử dụng vốn đúng mục tiêu, đúng thời điểm và tạo ra giá trị thực mới là yếu tố quyết định sức bền của DN.

Muốn phát triển bền vững trong nước và đủ năng lực cạnh tranh khi mở rộng ra thị trường quốc tế, theo TS.BS Trịnh Đức Mậu, DN phải giải đồng thời ba bài toán.

Thứ nhất là cơ cấu nguồn vốn hợp lý giữa vốn tự có và vốn vay, tránh phụ thuộc quá lớn vào nguồn vốn ngắn hạn.

Thứ hai là quản trị dòng tiền chặt chẽ, bởi tăng trưởng mà không kiểm soát tốt dòng tiền thì rất dễ tạo ra áp lực tài chính.

Thứ ba là tập trung vốn cho những lĩnh vực cốt lõi có thể tạo ra năng lực cạnh tranh dài hạn như công nghệ, chất lượng sản phẩm dịch vụ, hệ thống vận hành, thương hiệu và con người.

Ông Trần Văn Minh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội DN trẻ Hà Nội. (Ảnh: NVCC)

“Khi DN xây được nội lực đủ mạnh, hiệu quả sử dụng vốn sẽ tốt hơn, khả năng tiếp cận các nguồn vốn cũng thuận lợi hơn và đó mới là nền tảng để từng bước mở rộng ra các thị trường lớn hơn” - Tổng Giám đốc Công ty CP Y Dược Quốc tế Việt Đức Trịnh Đức Mậu chia sẻ.

Để sử dụng hiệu quả nguồn vốn, ông Nguyễn Lương Tú - Phó Tổng Thư ký Hội DN trẻ Hà Nội; Chủ tịch HĐQT Công ty CP Soul Wine cho rằng, bài toán vốn đối với DN Việt Nam hiện nay không chỉ nằm ở việc “huy động được bao nhiêu”, mà quan trọng hơn là huy động đúng thời điểm và sử dụng đúng mục tiêu.

Theo ông Tú, các DN muốn phát triển bền vững cần ưu tiên xây dựng nền tảng tài chính minh bạch, dòng tiền ổn định và kế hoạch đầu tư có trọng tâm. Thay vì mở rộng dàn trải, nhiều DN đang chuyển sang hướng tập trung vào các mảng có lợi thế cạnh tranh cốt lõi, đồng thời từng bước đa dạng hóa nguồn vốn từ nội lực, đối tác chiến lược và các kênh tài chính bên ngoài khi đủ điều kiện.

Việc quản trị dòng tiền chặt chẽ, kiểm soát chi phí hiệu quả và duy trì tỷ lệ đòn bẩy hợp lý là yếu tố then chốt giúp DN vừa phát triển trong nước, vừa tạo nền tảng để từng bước vươn ra thị trường quốc tế.

Tiếp cận vốn không chỉ là câu chuyện về quy mô tài sản

Để hiện thực hóa “giấc mơ toàn cầu”, TS.BS Trịnh Đức Mậu cho rằng, DN Việt hiện nay đang phải vượt qua ba nhóm rào cản lớn:

Thứ nhất là rào cản về tài chính: Phần lớn DN Việt, đặc biệt là DN nhỏ và vừa đang phát triển, vẫn phụ thuộc nhiều vào vốn vay ngân hàng, trong khi nhu cầu mở rộng thị trường, đầu tư công nghệ, xây dựng thương hiệu hay nâng chuẩn quốc tế lại cần nguồn vốn trung và dài hạn. Nếu không có cấu trúc vốn phù hợp, DN rất dễ bị áp lực chi phí vốn và mất cân đối dòng tiền;

Thứ hai là rào cản về quản trị: Khi DN bước ra khỏi thị trường nội địa, các yêu cầu về minh bạch tài chính, kiểm soát rủi ro, quản trị nhân sự, quản trị chất lượng và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế trở nên khắt khe hơn rất nhiều. Nhiều DN có sản phẩm tốt nhưng chưa đủ năng lực quản trị để đi đường dài;

Thứ ba là rào cản về chiến lược: Không phải cứ có khát vọng là có thể đi ra thế giới. DN phải xác định rõ lợi thế cạnh tranh cốt lõi của mình là gì, sẽ đi vào phân khúc nào, hợp tác với ai, lựa chọn thị trường nào và bằng mô hình nào. Nếu chiến lược không rõ, DN rất dễ đầu tư phân tán, tốn nguồn lực nhưng hiệu quả không cao.

Ông Nguyễn Lương Tú - Phó Tổng Thư ký Hội DN trẻ Hà Nội, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Soul Wine. (Ảnh: NVCC)

“Trong bối cảnh hiện nay, để vươn ra biển lớn, giải pháp phù hợp là DN cần đi theo hướng phát triển bền vững, lựa chọn danh mục sản phẩm có giá trị và định vị rõ ràng, đồng thời nâng cao năng lực quản trị chuỗi cung ứng và quản lý tài chính.

Song song đó, việc hợp tác với các đối tác quốc tế uy tín và tận dụng mạng lưới phân phối sẵn có sẽ giúp DN giảm rủi ro, đồng thời mở rộng thị trường một cách hiệu quả hơn” - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Soul Wine cũng khuyến nghị.

Dưới góc độ của nhà cung cấp vốn, bà Nguyễn Lan Hương - Giám đốc Khối Ngân hàng DN (Ngân hàng TMCP Tiên Phong - TPBank) chia sẻ, trong kỷ nguyên hội nhập, khả năng tiếp cận vốn không còn là câu chuyện về quy mô tài sản, mà là câu chuyện về sự chuẩn hóa và năng lực số hóa. Để tiếp cận nguồn vốn hiệu quả và bền vững hơn, theo bà Hương, DN Việt cần tập trung hoàn thiện bốn yếu tố then chốt:

Thứ nhất, minh bạch và số hóa tài chính: Đây là tiêu chí tiên quyết. Trong thế giới số, “dữ liệu chính là niềm tin”. DN càng đẩy mạnh sử dụng các công cụ hiện đại như thanh toán qua ngân hàng, hóa đơn điện tử, hệ thống quản trị số (ERP)... thì càng tạo ra được một hệ thống dữ liệu tài chính đáng tin cậy. Đây chính là nền tảng quan trọng nhất để ngân hàng có thể đánh giá tín dụng nhanh chóng, chính xác và từ đó cấp vốn linh hoạt hơn với chi phí hợp lý hơn;

Thứ hai, năng lực quản trị dòng tiền theo thời gian thực: Ngân hàng ngày càng đánh giá cao những DN không chỉ có báo cáo tài chính đẹp trên giấy tờ mà phải có khả năng kiểm soát dòng tiền liên tục. Thay vì chỉ dựa vào các báo cáo định kỳ có độ trễ, việc chủ động theo dõi và tối ưu hóa dòng tiền theo thời gian thực giúp DN bảo đảm khả năng thanh khoản và vận hành hiệu quả. Đây chính là minh chứng rõ nét nhất về sức khỏe tài chính và mức độ tín nhiệm của DN khi làm việc với ngân hàng;

Thứ ba, tư duy tài chính mở và sẵn sàng hội nhập: Để bước vào sân chơi toàn cầu, DN cần từng bước tiếp cận và áp dụng các chuẩn mực quốc tế như IFRS (Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế) hay ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị).

Đây không đơn thuần là những tiêu chuẩn kỹ thuật mà là “ngôn ngữ chung” khi làm việc với các ngân hàng, quỹ đầu tư và đối tác nước ngoài. Việc đáp ứng các tiêu chuẩn này sẽ giúp DN không chỉ tiếp cận vốn trong nước mà còn mở rộng cánh cửa tiếp cận nguồn vốn đa dạng và dồi dào từ các định chế tài chính quốc tế;

Thứ tư, năng lực quản trị rủi ro chủ động: Trong bối cảnh thị trường toàn cầu đầy rẫy những biến động về tỷ giá, lãi suất và rủi ro địa chính trị, DN cần xây dựng chiến lược phòng ngừa bài bản.

Bà Nguyễn Lan Hương - Giám đốc Khối Ngân hàng DN Ngân hàng TMCP Tiên Phong - TPBank

“Tại Ngân hàng TMCP Tiên Phong, chúng tôi không tiếp cận bài toán vốn của DN theo lối mòn của các sản phẩm tín dụng truyền thống đơn thuần. Trong kỷ nguyên kinh tế số và hội nhập sâu rộng, TPBank định vị vai trò của mình là người kiến tạo giải pháp dựa trên sự tích hợp giữa ngân hàng số, dữ liệu và hệ sinh thái. Đây là nền tảng cốt lõi để chúng tôi đồng hành cùng DN vượt qua rào cản tài chính, vươn tầm quốc tế.

Chiến lược này hiện nay được chúng tôi triển khai quyết liệt trên bốn trụ cột chính: Số hóa toàn diện quy trình cấp tín dụng; Phát triển mô hình cho vay dựa trên dữ liệu và dòng tiền; Cung cấp giải pháp tài chính gắn liền với thương mại quốc tế; Phát triển nền tảng ngân hàng số dành riêng cho DN”.

TS.BS Trịnh Đức Mậu - Tổng Giám đốc Công ty CP Y Dược Quốc tế Việt Đức

“Trong bối cảnh hiện nay, giải pháp khả thi nhất theo tôi vẫn là củng cố nội lực từ bên trong. DN cần minh bạch tài chính hơn, nâng chuẩn quản trị, chuẩn hóa sản phẩm dịch vụ theo thông lệ quốc tế, đồng thời chủ động đa dạng hóa kênh huy động vốn thay vì phụ thuộc vào một nguồn duy nhất. Bên cạnh đó, việc tăng cường liên kết với các hiệp hội, đối tác chiến lược, tổ chức xúc tiến thương mại và các hệ sinh thái ngành nghề cũng rất quan trọng, bởi trong thời đại hội nhập, đi cùng nhau sẽ nhanh hơn và bền hơn!”.