Vòng áp thuế mới của Mỹ: Những nước nào chịu ảnh hưởng, liệu có khả năng bị Tòa án Tối cao hủy bỏ?

Chỉ vài giờ trước khi mức thuế quan tạm thời 10% hết hiệu lực, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố một đợt thuế quan mới đối với hơn 60 nền kinh tế, với thuế suất trong khoảng 10% - 12,5%. Tổng cộng, có tới hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ nằm trong diện bị ảnh hưởng.

Đây là nỗ lực mới nhất của ông Trump nhằm tiếp tục áp thuế quan trên diện rộng mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ vào tháng 2 phán quyết các mức thuế áp đặt theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) là bất hợp pháp.

Ông Trump từ lâu đã cho rằng tăng thuế lên hàng nhập khẩu là việc cần thiết để thúc đẩy ngành sản xuất và gia tăng việc làm ở Mỹ.

Dưới đây là những điều đáng chú ý về vòng áp thuế quan mới nhất của ông Trump.

Những nước nào bị ảnh hưởng?

Các đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ, bao gồm Canada, Mexico và Trung Quốc, đều nằm trong nhóm hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ phải đối mặt với vòng thuế quan mới nhất. Anh, Australia, Ấn Độ và 27 quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu (EU) cũng sẽ bị ảnh hưởng.

Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) cho biết họ đã điều tra toàn bộ các nền kinh tế trên về nghi vấn sử dụng lao động cưỡng bức. Đồng thời, USTR cho hay loại thuế mới sẽ bao phủ 99,4% kim ngạch nhập khẩu của Mỹ.

Thuế suất với mỗi nền kinh tế là bao nhiêu?

Theo tổng hợp từ Bloombeg và USTR, những đối tác thương mại của Mỹ sẽ chịu mức thuế 10% bao gồm Argentina, Bangladesh, Campuchia, Canada, Ecuador, El Salvador, EU, Guatemala, Honduras, Ấn Độ, Indonesia, Jordan, Malaysia, Mexico, Pakistan, Sri Lanka, Anh, Đài Loan, Trinidad và Tobago.

Những đối tác còn lại chịu thuế suất 12,5%, gồm có Trung Quốc, Nhật Bản, Brazil, Australia, v.v…

Thuế quan mới liệu có gặp thách thức pháp lý?

Thuế quan mới nhất của ông Trump được áp dụng dựa trên Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, vốn từng được một số tổng thống Mỹ tiền nhiệm sử dụng, tuy không thường xuyên.

Khoản mục này cho phép tổng thống Mỹ ban hành thuế quan nếu USTR đã tiến hành các cuộc điều tra cần thiết và tìm thấy đủ bằng chứng về các hành vi lao động bất công, gây ảnh hưởng đến thương mại của Mỹ.

Theo tờ The Guardian, rất có thể thuế quan mới của ông Trump sẽ bị thách thức lên tòa án. Ông Alan Wolff, chuyên gia cấp cao tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson kiêm cựu Phó Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), nhận định vào ngày 23/7 rằng thuế quan mới sẽ lại là một trường hợp cho thấy sự “lạm quyền”.

Ông viết trong bài phân tích: “Nếu loại thuế quan đó bị thách thức lên tòa, Tòa án tối cao Mỹ nhiều khả năng sẽ bác bỏ chúng”.

Tuy nhiên, các luật sư thương mại thì cho rằng các mức thuế quan mới nhiều khả năng sẽ vượt qua được thách thức pháp lý, bởi Mục 301 trao cho tổng thống Mỹ thẩm quyền rộng trong việc áp đặt thuế quan sau cuộc điều tra thương mại.

Tờ Wall Street Journal cho biết có một số ý kiến chỉ trích cho rằng cuộc điều tra về lao động cưỡng bức do Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer thực hiện không toàn diện như các cuộc điều tra theo Mục 301 trước đây.

Nhưng theo ông Tim Brightbill, đối tác tại hãng luật Wiley Rein, Đạo luật Thương mại năm 1974 không yêu cầu các cuộc điều tra phải đạt tới "độ chính xác tuyệt đối" để được coi là hợp pháp.