Vũ khí Nga bất ngờ lộ diện tại Ai Cập

Sự xuất hiện của S-300VM diễn ra trong lễ khánh thành Trụ sở Bộ Tư lệnh Chiến lược mới của Ai Cập, còn được gọi là Octagon. Trong buổi lễ, quân đội Ai Cập đã trưng bày bệ phóng cùng radar điều khiển hỏa lực 9A83ME, đánh dấu lần đầu tiên công chúng được tận mắt chứng kiến hệ thống này kể từ khi Cairo mua từ Nga gần một thập kỷ trước.

Hệ thống phòng không S-300VM. (Nguồn: MW)

Việc công khai S-300VM được xem là lời khẳng định rõ ràng rằng tổ hợp phòng không này đang hoạt động, trái ngược với nhiều thông tin trước đây cho rằng Ai Cập đã phải đưa hệ thống vào kho sau khi nhận bàn giao vì chịu sức ép từ các nước phương Tây.

Lá chắn phòng không mạnh nhất của Ai Cập

Ở thời điểm hiện tại, S-300VM được đánh giá là hệ thống phòng không tầm xa hiện đại nhất đang phục vụ trong quân đội Ai Cập, bởi các thông tin về việc nước này tiếp nhận tổ hợp HQ-9B của Trung Quốc vẫn chưa được xác nhận.

Khác với dòng S-300PM vốn được xuất khẩu rộng rãi, S-300VM được thiết kế chủ yếu để bảo vệ các lực lượng mặt đất cơ động, đồng thời sở hữu năng lực đánh chặn tên lửa đạn đạo rất mạnh.

Toàn bộ hệ thống được đặt trên khung gầm bánh xích, giúp cơ động tốt trên nhiều dạng địa hình, trong khi mạng lưới radar hiện đại có thể theo dõi đồng thời hàng chục mục tiêu và đánh chặn các mối đe dọa ở khoảng cách hơn 200 km, tùy thuộc vào loại tên lửa được sử dụng.

Trong mạng lưới phòng không của Ai Cập, S-300VM đóng vai trò là tầng đánh chặn tầm xa, phối hợp cùng các hệ thống Tor-M2, Buk-M2 và Pantsir do Nga sản xuất để tạo thành một mạng lưới phòng thủ nhiều lớp.

Ai Cập từng đặt cược lớn vào vũ khí Nga

Từ giữa những năm 2010, Ai Cập đã đẩy mạnh hiện đại hóa quân đội bằng nhiều loại vũ khí Nga. Ngoài S-300VM, Cairo còn mua 46 tiêm kích MiG-29M và khoảng 50 trực thăng tấn công Ka-52 nhằm nâng cao sức mạnh không quân.

Tuy nhiên, quá trình hợp tác quân sự với Nga sau đó gặp nhiều trở ngại khi Ai Cập phải đối mặt với sức ép ngày càng lớn từ phương Tây. Điển hình là thương vụ mua tiêm kích Su-35 ký năm 2018 cuối cùng đã bị hủy bỏ sau nhiều năm trì hoãn.

Hiện nay, năng lực bảo vệ không phận của Ai Cập chủ yếu dựa vào mạng lưới phòng không mặt đất cùng phi đội MiG-29M, bởi phần lớn các máy bay F-16 của Mỹ và Rafale của Pháp trong biên chế nước này được cho là bị hạn chế đáng kể về năng lực tác chiến không đối không so với cấu hình đầy đủ.

So sánh với Algeria

Sự phát triển của lực lượng phòng không Ai Cập thường được đặt cạnh Algeria, quốc gia được đánh giá sở hữu năng lực phòng không và không quân mạnh hàng đầu châu Phi.

Trong khi Ai Cập mới công khai S-300VM, Algeria đã xây dựng mạng lưới phòng không quy mô lớn với các tổ hợp S-300PMU-2, S-400 và HQ-9B.

Không quân Algeria cũng đầu tư mạnh vào các tiêm kích hạng nặng như Su-30, Su-34, Su-35 và Su-57, tạo nên lực lượng tác chiến đường không có chiều sâu hơn đáng kể.

Trong khi đó, MiG-29M và Rafale hiện được xem là những máy bay chiến đấu hiện đại nhất của Ai Cập. Ngược lại, tại Algeria, MiG-29M chỉ được xếp vào nhóm tiêm kích hiện đại có năng lực thấp nhất, còn Rafale từng bị loại trong quá trình đánh giá do không vượt qua được Su-30MKA.

Theo nhiều chuyên gia, sự khác biệt này phản ánh cách tiếp cận khác nhau của hai quốc gia trong quá trình hiện đại hóa quân đội. Nếu Algeria tiếp tục mở rộng hợp tác quốc phòng với Nga bất chấp sức ép từ phương Tây, thì Ai Cập đã phải điều chỉnh đáng kể các kế hoạch mua sắm vũ khí trong những năm gần đây.