Vụ Mỹ tấn công Venezuela ảnh hưởng đến nền kinh tế Nga ra sao?

Mỹ có thể thao túng giá dầu sau sự kiện Venezuela và gây khó cho Nga

Quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump về đột kích Venezuela và bắt giữ Tổng thống Niicolas Maduro có khả năng sẽ làm giảm hy vọng của Nga rằng giá dầu sẽ tăng trong năm 2026 này, từ đó gây nhiều khó khăn cho Nga - một quốc gia dựa nhiều vào xuất khẩu dầu khí.

Tổng thống Nga Putin tại Diễn đàn kinh tế phương Đông. Ảnh: RIA.

Chiến dịch “Quyết tâm tuyệt đối” do quân đội Mỹ và FBI phối hợp thực hiện vào rạng sáng 3/1/2026 đã làm giảm mạnh triển vọng giá dầu phục hồi. Mỹ đang tỏ rõ quyết tâm kiểm soát thị trường dầu mỏ của Venezuela sau khi bắt Tổng thống Maduro và đưa ông sang Mỹ để xét xử tại tòa án Mỹ.

Trong trường hợp Mỹ kiểm soát được và nâng cấp cơ sở hạ tầng dầu mỏ Venezuela, Tổng thống Trump sẽ dễ tác động để giữ giá xăng dầu ở Mỹ ở mức thấp.

“Nếu trữ lượng dầu mỏ của Venezuela được tái phát triển và trở thành nguồn cung quan trọng, điều đó sẽ có tác động lâu dài đến giá dầu”, Arild Moe, thuộc viện nghiên cứu Fridtjof Nansen của Na Uy, cho biết. “Sẽ không tốt cho Nga nếu xảy ra tình trạng thừa nguồn cung dầu mỏ”.

Nhà nghiên cứu Moe nói thêm: “Trong chừng mực người Mỹ kiểm soát được tài nguyên của Venezuela, họ có thể ngăn chặn sự tăng giá dầu mạnh, trong tình huống Tổ chức sản xuất dầu mỏ OPEC ra tay để hạn chế nguồn cung và đẩy giá dầu lên cao trở lại”.

Tỷ phú người Nga Oleg Deripaska cảnh báo những người theo dõi trên nền tảng mạng xã hội Telegram rằng nếu ông Trump kìm hãm giá dầu, Điện Kremlin sẽ không thể tiếp tục điều hành nền kinh tế của mình theo cách cũ.

Ông này nói: “Kinh tế tư bản nhà nước sẽ khó có thể giữ nguyên hiện trạng, đó là không cắt giảm chi phí, không bỏ các ngành kinh doanh không cốt lõi, tiếp tục theo đuổi các đại dự án”.

Gây sức ép chính trị với đồng minh và bạn bè của Nga

Nhưng Tổng thống Trump không chỉ có khả năng làm giảm giá dầu. Cùng lúc đó, ông cũng tác động đến tâm lý nhiều đồng minh của Nga.

Jeremy Dicker, thuộc công ty phân tích địa chính trị International Intrigue, nhận định: “Các đồng minh của Nga ở Syria và Venezuela giờ không còn, đối tác Iran của ông Putin cũng đang gặp khó khăn - tất cả những điều này sẽ làm xói mòn sức mạnh chung của Nga”.

Hôm 5/1, trong cuộc họp báo với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một, ông Trump đã siết chặt áp lực lên Ấn Độ về việc mua dầu của Nga, sau khi đã áp thuế 50% đối với hàng xuất khẩu của Ấn Độ sang Mỹ như một hình phạt.

“Chúng tôi có thể tăng thuế quan đối với Ấn Độ nếu họ không hợp tác trong vấn đề dầu mỏ của Nga”, ông Trump nói. “Điều quan trọng là phải làm tôi hài lòng”.

Tuần trước, chính phủ Ấn Độ đã yêu cầu các nhà máy lọc dầu trong nước cung cấp dữ liệu hàng tuần về nguồn gốc dầu thô của họ, khi họ cố gắng đáp ứng các yêu cầu của Tổng thống Mỹ Trump.

Nhưng Richard Bronze, thuộc công ty giám sát thị trường Energy Aspects, cho biết áp lực mạnh nhất sẽ tập trung ở Mỹ Latin, nơi ông Trump muốn giảm ảnh hưởng của các cường quốc đối thủ như Nga và Trung Quốc.

Ông nói: “Việc dựa vào Nga, dù là để cung cấp thiết bị quân sự hay để tạo vỏ bọc ngoại giao rộng hơn, sẽ không còn nhất thiết được coi là một chiến lược đặc biệt hiệu quả”.

Ảnh hưởng của Moscow sẽ giảm?

Tuy nhiên, ông Bronze tính toán rằng một số quốc gia ở Trung Đông, Đông Âu và Trung Á có thể vẫn thấy lợi ích trong việc duy trì quan hệ với Nga. Ông nói: “Nếu chúng ta đang sống trong một thế giới mà liên minh với Mỹ chỉ có tác dụng bảo vệ như những gì cuối cùng bạn đã làm cho ông Donald Trump thì có lẽ bạn cần phải cân nhắc xem Nga quan tâm đến khu vực lân cận của bạn đến mức nào, và họ có khả năng gây ảnh hưởng đến mức nào hiện nay và trong vài năm tới. Sau đó bạn sẽ cố gắng cân bằng các mối quan hệ ngoại giao và các thỏa thuận an ninh của mình cho phù hợp”.

Thế nhưng, tiềm năng gây ảnh hưởng của điện Kremlin có thể bị suy yếu nếu giá dầu vẫn ở mức thấp nhất trong 5 năm, hoặc thậm chí giảm hơn nữa. Thu nhập từ dầu khí dự kiến sẽ chiếm chưa đến một phần tư ngân sách Nga năm nay, giảm so với vài năm trước.

Đồng rúp tăng giá mạnh đang làm giảm lượng tiền thu vào ngân sách điện Kremlin từ việc bán dầu thô Urals và sau đó chuyển đổi số tiền thu được sang nội tệ. Giá dầu thô Urals đã giảm xuống dưới 50 USD/thùng, mặc dù dự báo thâm hụt ngân sách năm 2026 của chính phủ Nga là 1,6% GDP dựa trên mức giá là 59 USD.

Phần còn lại của nền kinh tế cũng có khả năng đi ngang, theo nhà phân tích Tatiana Orlova của Oxford Economics. “Nga đang đứng trước nguy cơ suy thoái. Thật khó để xác định bất kỳ lĩnh vực nào sẽ tăng trưởng trong năm nay”, bà dự đoán.

Trí Nhân/VOV.VN