Vụ nam sinh hành hung giáo viên tại lớp: Cần trả lại quyền uy chính đáng cho người thầy

Hình ảnh cắt từ video ghi lại diễn biến vụ việc.

Giáo dục nhân cách phải giúp học sinh đủ bản lĩnh lựa chọn điều đúng ngay cả khi đang tức giận

Hình ảnh nam sinh lớp 12 lao lên bục giảng, hành hung cô giáo ngay trong lớp học xảy ra tại Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (Hà Nội) khiến nhiều người bàng hoàng. Nơi vốn được xem là không gian truyền đạt tri thức, rèn luyện nhân cách lại trở thành hiện trường của hành vi bạo lực. Sự việc không chỉ xâm phạm sức khỏe, danh dự của người giáo viên mà còn đặt ra vấn đề nghiêm túc về những chuẩn mực ứng xử trong nhà trường.

Theo TS. Đào Trung Hiếu (chuyên gia tội phạm học), học sinh có quyền bày tỏ ý kiến, phản ánh những điều chưa phù hợp trong quá trình học tập, thậm chí không đồng tình với lời nhận xét của giáo viên. Tuy nhiên, bất đồng không thể trở thành lý do biện minh cho hành vi sử dụng bạo lực.

"Điều khiến tôi trăn trở không chỉ là việc một học sinh dám đánh cô giáo, mà là tại sao những giới hạn đạo đức, ý thức về hậu quả và khả năng tự kiểm soát lại không ngăn được hành vi ấy", ông chia sẻ.

Vị chuyên gia cho rằng, không thể từ một vụ việc đơn lẻ để kết luận về sự xuống cấp đạo đức của cả một thế hệ học sinh. Nhưng cũng không nên chỉ coi đây là sự bồng bột nhất thời của tuổi mới lớn. Đằng sau hành vi bạo lực có thể là sự tác động đan xen của tâm lý cá nhân, môi trường gia đình, quá trình giáo dục và những khuôn mẫu ứng xử mà người trẻ tiếp xúc hằng ngày.

Dưới góc độ tâm lý học hành vi, TS. Đào Trung Hiếu cho rằng bạo lực có thể xuất hiện khi cảm xúc tiêu cực lấn át khả năng đánh giá hậu quả, trong khi những cơ chế tự kiềm chế không phát huy hiệu quả.

Trường THPT Mạc Đĩnh Chi nơi xảy ra sự việc.

Ở tuổi vị thành niên, nhu cầu khẳng định bản thân và bảo vệ lòng tự trọng thường khá mạnh, nhưng năng lực kiểm soát xung động vẫn đang phát triển. Khi bị nhắc nhở hoặc phê bình trước tập thể, một số học sinh có thể cảm thấy bị xúc phạm, từ đó phản ứng bằng thái độ chống đối. Nếu không được trang bị kỹ năng điều chỉnh cảm xúc và giải quyết xung đột, phản ứng ấy có thể dẫn đến những hành vi nguy hiểm.

Tuy nhiên, không phải học sinh nào gặp tình huống tương tự cũng lựa chọn bạo lực. Sự khác biệt nằm ở hệ giá trị, kinh nghiệm ứng xử, khả năng tự chủ và nhận thức về trách nhiệm đối với hành động của mình.

Theo TS. Hiếu, việc phòng ngừa bạo lực học đường không thể chỉ dựa vào những lời khuyên đạo đức chung chung. Học sinh cần được rèn luyện khả năng chấp nhận lời phê bình, chịu đựng thất vọng, giải quyết bất đồng và hiểu rằng mỗi hành vi đều có thể dẫn đến những hậu quả cụ thể. "Giáo dục nhân cách không chỉ là dạy học sinh biết điều gì đúng, mà còn phải giúp các em đủ bản lĩnh lựa chọn điều đúng ngay cả khi đang tức giận", ông nhấn mạnh.

Đây cũng là điểm cần nhìn lại trong cách đánh giá chất lượng giáo dục. Một học sinh đạt điểm cao chưa chắc đã có kỹ năng ứng xử phù hợp trước xung đột. Một nhà trường có nhiều thành tích học tập cũng chưa thể được coi là thành công nếu học sinh chưa được sống trong môi trường an toàn, biết tôn trọng và chịu trách nhiệm với người khác.

Trong khi đó, việc đổi mới giáo dục, phát triển tư duy độc lập và khuyến khích phản biện là những yêu cầu chính đáng. Vấn đề nằm ở cách thực hiện. TS. Hiếu cho rằng cần tránh đồng nhất giáo dục khai phóng với việc giảm nhẹ kỷ luật hoặc xem mọi giới hạn đều là sự áp đặt.

Kỷ luật học đường: Nhân văn nhưng phải nghiêm minh

Một vấn đề được TS. Đào Trung Hiếu đặt ra là cơ chế kỷ luật học sinh hiện nay. Theo Thông tư số 19/2025/TT-BGDĐT của Bộ GD-ĐT, có hiệu lực từ ngày 31/10/2025, các hình thức kỷ luật đối với học sinh ngoài bậc tiểu học gồm nhắc nhở, phê bình và yêu cầu viết bản tự kiểm điểm.

Theo ông, tinh thần giáo dục nhân văn, tạo cơ hội để học sinh sửa chữa sai lầm là cần thiết. Tuy nhiên, cần tiếp tục đánh giá liệu các biện pháp hiện hành đã đủ khả năng phân hóa những hành vi vi phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm khác nhau hay chưa.

TS. Hiếu cho rằng, khi xem xét hành vi vi phạm nghiêm trọng, cần chú ý đến tính chất hành vi, mức độ lỗi, hậu quả, nguy cơ tái diễn và yêu cầu bảo vệ người bị xâm hại. Việc đánh giá không nên chỉ dựa vào phạm vi ảnh hưởng trong lớp học hay toàn trường.

Ông đề xuất Bộ GD-ĐT tổng kết thực tiễn thi hành Thông tư 19, đánh giá tác động và nghiên cứu điều chỉnh theo hướng tăng khả năng phân hóa hành vi, bổ sung các biện pháp giáo dục, quản lý và can thiệp phù hợp đối với trường hợp vi phạm nghiêm trọng hoặc tái diễn.

TS. Đào Trung Hiếu (bên phải) trong một buổi phổ biến kiến thức pháp luật tới học sinh.

Việc điều chỉnh chính sách, nếu cần thiết, phải bảo đảm căn cứ pháp lý, quy trình minh bạch, quyền giải trình và quyền học tập của người chưa thành niên. Những biện pháp xử lý cũng cần tránh bêu riếu, làm nhục học sinh hoặc đẩy các em ra khỏi môi trường giáo dục mà không có phương án hỗ trợ tiếp theo.

TS. Đào Trung Hiếu cho rằng điều cần khôi phục không phải đòn roi thể chất, mà là quyền uy sư phạm và quyền thực thi kỷ luật chính đáng của người thầy.

Giáo dục hiện đại phải loại bỏ bạo lực thân thể nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc giáo viên mất đi khả năng thiết lập giới hạn và xử lý những hành vi sai phạm. Người thầy cần được bảo vệ khi thực hiện đúng chức trách, đồng thời phải chịu trách nhiệm nếu lạm dụng quyền hạn, xúc phạm hoặc gây tổn thương cho học sinh.

"Quyền uy sư phạm không phải quyền lực tuyệt đối. Đó là thẩm quyền được pháp luật bảo đảm, được thực hiện bằng tri thức, đạo đức, sự công tâm và trách nhiệm nghề nghiệp", ông phân tích.

Để bảo vệ quyền uy chính đáng của giáo viên, nhà trường cần có quy trình rõ ràng khi xảy ra hành vi đe dọa hoặc bạo lực, cùng cơ chế bảo vệ người bị xâm hại và phương án can thiệp tâm lý đối với học sinh có nguy cơ gây bạo lực. Trách nhiệm của hiệu trưởng, giáo viên chủ nhiệm, gia đình và cơ quan chức năng cần được xác định cụ thể trong từng khâu phòng ngừa, phát hiện và xử lý.