Vui, buồn nghề tín dụng (Kỳ 3)

Kỳ 3: Khúc hát người gieo hạt

Đi từng ngõ, gõ từng nhà

Tại khu vực miền Trung và Tây Nguyên, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số như Ba Na, Gia Rai, Ê Đê, Xơ Đăng sinh sống, công việc tín dụng không đơn thuần là câu chuyện giải ngân và thu gốc lãi. Nó là cả một nghệ thuật dân vận, đòi hỏi sự kiên trì, thấu hiểu sâu sắc và tấm lòng yêu thương đồng bào chân thành.

Muốn dân hiểu, dân tin và dân dám vay vốn để làm ăn, người làm tín dụng phải thực hiện triết lý: "Đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng". Họ học tiếng đồng bào, cùng ăn cơm lam, cùng uống rượu cần bên bếp lửa bập bùng, kiên trì giải thích từng điều khoản chính sách bằng ngôn ngữ giản dị nhất. Có những đôi bàn tay của người đồng bào cả đời chỉ quen cầm rựa phát rẫy, cầm cuốc xới đất, khi cầm cây bút ký vào tờ đơn vay vốn còn run rẩy, ngượng ngùng. Chính những nhân viên tín dụng đã kiên nhẫn cầm tay hướng dẫn từng nét chữ, từng dấu vân tay, biến những rào cản ngôn ngữ, thủ tục hành chính phức tạp thành sự gần gũi, ấm áp nghĩa tình.

Phần thưởng lớn nhất, ngọt ngào nhất của người đi gieo hạt chính là nhìn thấy những hạt mầm ấy đâm chồi, nảy lộc.

Không chỉ đưa tiền, họ còn mang đến cái "cần câu". Sự phối hợp nhịp nhàng giữa nhân viên tín dụng với các tổ chức hội đoàn thể, khuyến nông, khuyến lâm tại địa phương đã giúp người dân biết cách quản lý chi tiêu và áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Từ việc chọn mua giống bò lai sao cho khỏe mạnh, kỹ thuật chăm bón cây cà phê, cây hồ tiêu chống chọi sâu bệnh, cho đến việc tính toán chu kỳ tái đàn... tất cả đều có sự “bàn mưu, tính kế” của nhân viên tín dụng. Họ vui cái vui của người nông dân khi giá nông sản lên, lo cái lo của bản làng khi hạn hán kéo dài. Vượt lên trên vai trò “em đi làm tín dụng” , họ đã trở thành người con, người anh em ruột thịt của buôn làng, một điểm tựa tinh thần vững chắc để người dân vững tâm bám đất, bám làng.

Để hiểu hết công lao và thành quả của “người đi gieo hạt”, hãy ngược ngàn lên xã miền núi Đắk Rông, nơi từng là "lõi nghèo" với những ngọn núi đá xám xịt và những dải đất bạc màu vì nắng gió ngút ngàn. Câu chuyện của gia đình anh Hồ Văn Pơr - một người con Vân Kiều là minh chứng sống động cho dòng chảy kỳ diệu của tín dụng chính sách.

Năm mươi tuổi đời, anh Pơr từng nghĩ cái nghèo là định mệnh gắn chặt vào lưng như cái gùi lên rẫy. Nhà đông con, đất rộng nhưng thiếu vốn, quanh năm chỉ biết tỉa vài hạt bắp hạt lúa dựa vào nước trời, bữa đói nhiều hơn bữa no. Giữa lúc bế tắc nhất, anh được cán bộ ngân hàng tìm đến tận nhà. Buổi tối hôm ấy, bên hiên nhà sàn, nhân viên tín dụng không nói những thuật ngữ tài chính vĩ mô, mà tỉ tê phân tích bài toán kinh tế vi mô: vay vốn ưu đãi để mua cặp bò giống sinh sản, kết hợp trồng rừng kinh tế dưới tán cây.

Tín dụng chính sách: "chìa khóa" giúp hàng nghìn hộ dân Tây Nguyên thay đổi tư duy sản xuất và thoát nghèo bền vững

Số tiền 50 triệu đồng đầu tiên được giải ngân ngay tại điểm giao dịch xã, giống như một cơn mưa rào tưới mát mảnh đất khô cằn. Nhưng vay vốn mới chỉ là bước khởi đầu. Hằng tháng, nhân viên tín dụng quản lý địa bàn vẫn đều đặn cưỡi xe máy vượt đường rừng sạt lở để vào thăm "khách hàng đặc biệt" này. Cùng anh Pơr kiểm tra chuồng trại, hướng dẫn cách phòng bệnh lở mồm long móng, chỉ cho anh cách tính toán vòng quay vốn sao cho hiệu quả.

Năm thứ ba, cặp bò đẻ lứa bê đầu tiên. Anh Pơr bán bê, có tiền trả lãi và tích lũy một phần gốc. Nhờ dòng vốn luân chuyển đúng hướng, từ hai con bò ban đầu, đàn bò của anh dần tăng lên mười con. Nhận thấy tư duy kinh tế của người nông dân này đã thay đổi, cán bộ ngân hàng tiếp tục định hướng anh "nâng cấp" quy mô sản xuất. Anh Pơr tiếp cận được nguồn vốn thương mại lãi suất ưu đãi của Agribank dành cho phát triển nông nghiệp nông thôn để mở rộng diện tích trồng rừng keo tràm và nuôi lợn rừng.

Giờ đây, ngôi nhà sàn rách nát năm xưa đã được thay thế bằng ngôi nhà xây khang trang, kiên cố giữa thung lũng xanh. Con trai lớn của anh đã bước vào trường cao đẳng nghề nhờ nguồn vốn học sinh sinh viên. Đứng trước cơ ngơi của mình, anh Pơr nghẹn ngào chia sẻ: "Nếu không có cái chân của cán bộ ngân hàng chịu lội suối vào đây, không có cái tay của họ chỉ cho cách làm ăn, thì người Vân Kiều mình vẫn khổ thôi. Đồng tiền của ngân hàng như dòng nước mát, làm cho đá xám trên núi cũng phải nở hoa rồi!"

Gieo những hạt mầm hy vọng

Không chỉ ở vùng cao, tại các vùng biển miền Trung, dòng vốn tín dụng là chiếc phao cứu sinh cho những ngư dân bám biển. Ông Nguyễn Văn Khang, một chủ tàu cá ở Quảng Ngãi, kể lại: "Năm 2024, con tàu vỏ gỗ của tôi bị hỏng nặng sau trận bão, không có tiền sửa sang để ra khơi, anh em bạn thuyền nguy cơ thất nghiệp, gia đình lâm vào bế tắc. Lúc đó, cán bộ ngân hàng đã thức trắng mấy đêm để hoàn thiện hồ sơ gói vay đóng mới, sửa chữa tàu theo chính sách ưu đãi. Ngày nhận tiền giải ngân, tôi không cầm được nước mắt. Nhờ có dòng vốn ấy, con tàu của tôi lại hiên ngang rẽ sóng ra khơi xa, mang cá đầy khoang về bờ. Cán bộ tín dụng không chỉ cho vay tiền, họ cho chúng tôi cái sinh kế, cái hy vọng để giữ biển quê hương."

Dòng vốn ngân hàng đã kịp thời giúp ngư dân vươn khơi bám biển

Thành công của gia đình anh Pơr, của ông Nguyễn Văn Khang không phải là cá biệt, mà là một nốt nhạc trong bản hòa ca đổi mới của cả vùng duyên hải miền Trung và Tây Nguyên. Phần thưởng ngọt ngào nhất của nhân viên tín dụng chính là nhìn thấy những hạt mầm khát vọng đơm hoa kết trái trên mọi nẻo đường họ đi qua.

Nếu người thầy giáo lên bản gieo chữ để khai sáng trí tuệ, người nông dân gieo hạt thóc chờ mùa gặt vàng, thì người làm tín dụng gieo những "hạt mầm hy vọng" bằng đồng vốn. Hành trang của họ không có phấn trắng, không có cày cuốc, mà chỉ có những tệp hồ sơ dày cộm, cây bút mực và một trái tim rực cháy nhiệt huyết. Họ gánh vác trên vai trọng trách biến những chủ trương, chính sách tài chính lớn lao của Đảng và Nhà nước thành dòng nhựa sống cụ thể, luân chuyển đến từng bàn tay, từng số phận nghèo khó.

Dòng vốn chính sách giúp đồng bào Ba Na, Ê Đê tại Kon Tum mua được con bò giống, đẩy lùi nạn cho vay nặng lãi và tín dụng đen bủa vây buôn làng. Đó là nụ cười rạng rỡ của người dân miền biển Quảng Ngãi khi con tàu đánh cá xa bờ được hạ thủy nhờ nguồn vốn vay kịp thời, giúp họ kiêu hãnh vươn khơi bám biển, bảo vệ chủ quyền biên cương. Là giọt nước mắt hạnh phúc của người mẹ nghèo tại vùng đất đầy sỏi đá Ninh Thuận khi gom đủ tiền đóng học phí cho con vào đại học nhờ gói vay học sinh - sinh viên được giải ngân đúng hẹn. Những quả ngọt ấy chính là động lực vô bờ bến giúp những nhân viên tín dụng vững tay lái qua những cung đường đèo dốc, giữ một cái đầu tỉnh táo trước những cám dỗ vật chất để tiếp tục dấn thân và gắn bó với nghề.

Anh Nguyễn Văn Nhật, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Phú Sinh (áo trắng) cùng nhân viên tín dụng Agribank đi thăm các ruộng hành đang vào vụ thu hoạch

Hành trình gieo hạt chưa bao giờ là thảm đỏ trải đầy hoa hồng. Bước chân của người cán bộ tín dụng in dấu trên những cung đường đèo dốc hiểm trở, những ngày mưa lũ sạt lở bủa vây hay cái nắng cháy da thịt của vùng biên giới. Để mang được đồng vốn đến đúng tay người cần, họ phải “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”. Có những đêm trắng thức cùng dân bản bên bếp lửa bập bùng, kiên trì giải thích từng điều khoản, hướng dẫn từng nét chữ ký cho những đôi bàn tay cả đời chỉ biết cầm dao, cầm cuốc. Họ không chỉ cho vay vốn, mà còn gieo vào lòng người dân niềm tin vào một ngày mai tươi sáng hơn.

Nhưng phần thưởng lớn nhất, ngọt ngào nhất của người đi gieo hạt chính là nhìn thấy những hạt mầm ấy đâm chồi, nảy lộc. Đó là niềm vui vỡ òa khi chứng kiến đồi trọc năm xưa giờ phủ xanh màu bạt ngàn của cây ăn trái. Đó là nụ cười rạng rỡ của người nông dân bước ra khỏi cái nghèo nhờ đàn bò sinh trưởng tốt. Đó còn là ánh mắt lấp lánh của những em thơ được tiếp bước đến trường đại học nhờ đồng vốn chính sách kịp thời. Mỗi mô hình kinh tế thành công, mỗi ngôi nhà khang trang được mọc lên là một nốt nhạc vui trong khúc ca viết về người cán bộ ngân hàng. Họ chính là những người thợ dệt nên những mùa xuân ấm no, viết tiếp bài ca cống hiến không ngừng nghỉ cho cuộc đời.