Vững nghề để sẵn sàng bước vào thị trường lao động quốc tế

Sinh viên Trường CĐ Kỹ thuật - Công nghệ Vĩnh Phúc trong giờ thực hành.

Ngoại ngữ đi cùng tay nghề

Trường Cao đẳng nghề Việt – Xô số 1 (tỉnh Phú Thọ) vừa đón các tổ chức, doanh nghiệp đến từ Liên bang Nga để bàn về hợp tác đào tạo nghề, phát triển nguồn nhân lực, đào tạo tiếng Nga và kết nối việc làm.

Tại chương trình, nhà trường ký ba bản ghi nhớ hợp tác với Chi nhánh khu vực tỉnh Sakhalin của Tổ chức xã hội toàn Nga OPORA RUSSIA, Trung tâm Tiếng Nga A.X. Pushkin và Công ty Cổ phần Tập đoàn Đầu tư Viễn Đông (FEI Group). Các thỏa thuận hướng tới hợp tác giáo dục nghề nghiệp, đào tạo tiếng Nga, kết nối doanh nghiệp, mở rộng cơ hội học tập và việc làm cho học sinh, sinh viên.

Trường CĐ Nghề Việt - Xô số 1 ký thỏa thuận hợp tác với các tổ chức, doanh nghiệp đến từ Liên bang Nga. Ảnh: CĐ Việt - Xô số 1

Việc ngoại ngữ được đặt bên cạnh kỹ năng chuyên môn và kết nối việc làm cho thấy yêu cầu chuẩn bị nguồn nhân lực không còn bó hẹp trong một thị trường lao động. Trong chức năng, nhiệm vụ của Trường Cao đẳng nghề Việt – Xô số 1 cũng có nội dung liên kết đào tạo với nước ngoài; phối hợp đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề cho người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Khi tổ chức đào tạo cho nhóm lao động này, chương trình còn bao gồm ngôn ngữ, phong tục, tập quán, pháp luật của nước tiếp nhận lao động và những quy định của Việt Nam có liên quan. Bởi vậy, hành trang để người học nghề bước ra thị trường lao động quốc tế không chỉ là chứng chỉ nghề. Tay nghề giúp họ đảm nhận công việc, trong khi ngoại ngữ, hiểu biết văn hóa, pháp luật và tác phong nghề nghiệp quyết định không nhỏ đến khả năng thích ứng.

Một hướng đi tương tự đang được mở rộng tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ Vĩnh Phúc. Tháng 7/2026, nhà trường làm việc với Tập đoàn Keio của Nhật Bản, Tập đoàn Giáo dục Hữu Chi Kiều của Trung Quốc và Viện Ngôn ngữ và Đào tạo Nhân lực Việt Nam.

Nội dung hợp tác trải từ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật, công nghệ đến trao đổi giảng viên, học sinh, sinh viên, đào tạo ngắn hạn, du học, thực tập tại doanh nghiệp và tiếp cận cơ hội việc làm. Nhà trường sau đó ký biên bản ghi nhớ với các đối tác Nhật Bản, Trung Quốc, hướng đến giúp người học nâng cao chuyên môn, ngoại ngữ và kỹ năng nghề nghiệp.

Ngoại ngữ cũng từng được nhà trường phối hợp với doanh nghiệp tổ chức đào tạo tiếng Anh, tiếng Hàn, tiếng Nhật và tiếng Trung cho học sinh, sinh viên. Khi được đặt trong lộ trình nghề nghiệp, ngoại ngữ không còn đơn thuần là một môn học bổ trợ mà trở thành công cụ để người học tiếp cận môi trường làm việc rộng hơn.

Quang cảnh buổi làm việc giữa Trường CĐ Nghề Việt - Xô số 1 với các tổ chức, doanh nghiệp đến từ Liên bang Nga. Ảnh: CĐ Việt - Xô số 1

Trường Cao đẳng Cơ khí Nông nghiệp (CAM) lại mở rộng cánh cửa hội nhập bằng hợp tác với các cơ sở đào tạo nước ngoài. Tháng 8/2026, tại Australia, trường ký thỏa thuận hợp tác với Box Hill Institute và Shafston International College về giáo dục nghề nghiệp, phát triển chương trình, trao đổi giảng viên và người học, đào tạo ngoại ngữ, thực tập, trải nghiệm nghề nghiệp, liên kết và chuyển tiếp.

Từ những cách tiếp cận khác nhau có thể thấy, “đi ra quốc tế” đối với sinh viên trường nghề không nhất thiết bắt đầu bằng một chuyến đi. Quá trình ấy có thể khởi đầu ngay trong trường, khi chương trình, tay nghề, ngoại ngữ và phương pháp đào tạo từng bước tiếp cận yêu cầu của một thị trường lao động rộng hơn.

Chuẩn bị hành trang trước khi đi xa

Câu chuyện của Tô Quang Đức cho thấy những kỹ năng được tích lũy trong quá trình học nghề sẽ được kiểm chứng rõ hơn khi người học bước vào một môi trường làm việc khác.

Từng học tại một trường cao đẳng nghề trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, hiện Đức đang làm việc tại Cộng hòa Liên bang Đức. Từ trải nghiệm của mình, Đức nhận thấy tay nghề là điều kiện quan trọng nhưng chưa đủ để thích nghi với công việc và cuộc sống ở nước ngoài.

“Khi sang Đức, em thấy ngoài kiến thức và kỹ năng nghề, ngoại ngữ rất quan trọng vì mình phải hiểu hướng dẫn, trao đổi trong công việc và xử lý những tình huống hằng ngày. Sinh viên có ý định học tập, làm việc ở nước ngoài nên chuẩn bị ngoại ngữ từ sớm, rèn tính tự lập, kỷ luật và thói quen làm việc đúng quy trình. Tay nghề giúp mình làm được việc, còn ngoại ngữ và khả năng thích nghi giúp mình hòa nhập với môi trường mới”, Đức chia sẻ.

Đào tạo nghề là thế mạnh của Trường CĐ Kỹ thuật - Công nghệ Vĩnh Phúc.

Ở khía cạnh khác, với nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực tư vấn du học nghề tại Nhật Bản, ông Nguyễn Hoàng Long cho rằng một trong những nhầm lẫn của người trẻ là chỉ bắt đầu chuẩn bị ngoại ngữ và tìm hiểu môi trường làm việc khi đã quyết định ra nước ngoài. Trong khi đó, sự chuẩn bị cần bắt đầu sớm hơn, song song với quá trình học nghề.

“Các bạn trẻ thường quan tâm trước tiên đến thu nhập, nhưng khi sang Nhật Bản, khả năng thích nghi mới là yếu tố quyết định có thể theo nghề lâu dài hay không. Ngoài tay nghề, người học cần chuẩn bị tiếng Nhật, tính kỷ luật, khả năng làm việc theo quy trình và ý thức tự lập. Nếu xác định thị trường muốn đến ngay từ khi còn học nghề, các em sẽ có thời gian chuẩn bị ngoại ngữ và tìm hiểu văn hóa, pháp luật, yêu cầu công việc thay vì chờ đến sát thời điểm xuất cảnh mới bắt đầu”, ông Long chia sẻ.

Thực tế thị trường Nhật Bản cũng cho thấy nghề và ngoại ngữ ngày càng gắn chặt với nhau. Với chương trình lao động kỹ năng đặc định, người lao động phải đáp ứng yêu cầu về kỹ năng nghề và năng lực tiếng Nhật theo quy định. Điều đó phần nào cho thấy cơ hội việc làm quốc tế không đơn thuần đến từ nhu cầu tuyển dụng mà phụ thuộc vào mức độ sẵn sàng của chính người lao động.

Mỗi thị trường lại có những yêu cầu riêng về ngôn ngữ, pháp luật, văn hóa và môi trường làm việc. Vì vậy, việc chuẩn bị cho người học cần hướng tới thị trường cụ thể, thay vì chỉ dừng ở mục tiêu chung là “có thể làm việc ở nước ngoài”.

Đó cũng là lý do những thỏa thuận hợp tác quốc tế của trường nghề chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành chương trình đào tạo, ngoại ngữ, thực tập, trao đổi người học và cơ hội tiếp cận môi trường nghề nghiệp thực tế. Hợp tác với đối tác Nga của Trường Cao đẳng nghề Việt – Xô số 1, kết nối Nhật Bản, Trung Quốc của Trường Cao đẳng Kỹ thuật – Công nghệ Vĩnh Phúc hay chương trình với các cơ sở giáo dục Australia của CAM dù có cách triển khai khác nhau nhưng đều góp phần mở rộng không gian học tập và nghề nghiệp cho người học.

Cùng với cơ hội, người học cũng cần phân biệt rõ giữa du học, trao đổi sinh viên, thực tập quốc tế và đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Mỗi con đường có điều kiện, quy định và cơ chế tổ chức khác nhau. Việc tìm hiểu thông tin chính thống, lựa chọn chương trình phù hợp và chuẩn bị đầy đủ trước khi ra nước ngoài vì thế là yêu cầu không thể xem nhẹ.

Khi những hành trang đó được chuẩn bị ngay từ trường nghề, thị trường lao động quốc tế sẽ không còn là một lựa chọn chỉ được nghĩ tới sau ngày tốt nghiệp, mà có thể trở thành một hướng nghề nghiệp để người trẻ chủ động chuẩn bị từ sớm.