Vũng Tàu: Từ 'thủ phủ dầu khí' đến trung tâm năng lượng mới của TP.HCM

Trong cấu trúc phát triển mới của TP.HCM, khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu nổi lên như một cực công nghiệp – năng lượng quan trọng. Hơn bốn thập kỷ phát triển của ngành dầu khí đã tạo nền tảng kinh tế – kỹ thuật cho vùng ven biển này và góp phần định hình cấu trúc công nghiệp của khu vực.

Các hoạt động dầu khí và năng lượng hiện đóng góp khoảng 19% GRDP của TP.HCM mở rộng, cho thấy vai trò quan trọng của khu vực Vũng Tàu trong hệ sinh thái công nghiệp – năng lượng của đô thị lớn nhất cả nước.

Bên cạnh đóng góp kinh tế, khu vực này còn tập trung lực lượng lao động kỹ thuật lớn. Gần 36.000 kỹ sư, chuyên gia và người lao động trong các lĩnh vực khai thác, dịch vụ kỹ thuật biển, hóa chất – phân bón, logistics năng lượng… đang sinh sống và làm việc tại đây, hình thành cộng đồng công nghiệp đặc thù gắn với biển.

Hành trình hình thành một trung tâm năng lượng

35 năm trước, khi tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu được thành lập, địa phương còn nhiều khó khăn về hạ tầng và kinh tế. Đầu thập niên 1990, tỷ lệ hộ nghèo từng lên tới khoảng 25%. Sự phát triển của ngành dầu khí đã mở ra hướng đi mới cho vùng đất này.

Việc phát hiện mỏ Bạch Hổ năm 1975 và khai thác thương mại từ năm 1986 đánh dấu bước ngoặt của ngành năng lượng Việt Nam, đồng thời đặt nền móng cho quá trình công nghiệp hóa tại khu vực Vũng Tàu.

Từ các mỏ dầu khí như Bạch Hổ, Rồng, Đại Hùng đến cụm khí Lan Tây – Lan Đỏ, hoạt động khai thác ngoài khơi đã thúc đẩy sự hình thành hệ sinh thái công nghiệp trên bờ. Các căn cứ dịch vụ dầu khí, cảng chuyên dụng, hệ thống đường ống dẫn khí Nam Côn Sơn, Bạch Hổ – Dinh Cố cùng các nhà máy xử lý khí lần lượt ra đời, tạo nên mạng lưới hạ tầng năng lượng quy mô lớn.

Trong quá trình này, Liên doanh Việt – Nga Vietsovpetro giữ vai trò trung tâm trong hoạt động khai thác dầu khí ngoài khơi. Sự hiện diện lâu dài của đơn vị này đã thúc đẩy các ngành dịch vụ kỹ thuật biển, cơ khí, vận tải và hậu cần dầu khí, góp phần hình thành cấu trúc công nghiệp đặc thù của địa phương.

Từ nền tảng khai thác dầu khí, chuỗi giá trị công nghiệp – năng lượng tại đây dần mở rộng sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như chế biến khí, sản xuất phân bón, chế tạo công trình biển và dịch vụ kỹ thuật dầu khí. Nhờ đó, Vũng Tàu không chỉ là nơi khai thác tài nguyên mà còn trở thành trung tâm dịch vụ kỹ thuật biển của cả nước.

Trong nhiều năm, nguồn thu từ dầu khí và năng lượng là một trong những trụ cột kinh tế địa phương. Có thời điểm vào đầu thập niên 2020, lĩnh vực này chiếm hơn 40% GRDP của Bà Rịa – Vũng Tàu, góp phần duy trì tăng trưởng và nguồn thu ngân sách.

 Dàn khoan dầu khí của Petrovietnam. Ảnh: HT

Dàn khoan dầu khí của Petrovietnam. Ảnh: HT

Động lực mới trong chuyển dịch năng lượng

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu, khu vực Vũng Tàu (nay thuộc TP.HCM) tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong chiến lược năng lượng quốc gia. Trong chuyến thăm Trung tâm Công nghiệp năng lượng và Hậu cần kỹ thuật Petrovietnam/PTSC, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh định hướng phát triển nơi đây thành trung tâm năng lượng quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực điện gió ngoài khơi.

Lợi thế lớn của khu vực là nền tảng kỹ thuật biển tích lũy qua hơn bốn thập kỷ phát triển ngành dầu khí. Các lĩnh vực năng lượng mới như điện gió ngoài khơi, LNG và hydro xanh đều cần những năng lực tương đồng như khảo sát địa chất biển, thiết kế và chế tạo kết cấu ngoài khơi, vận hành cảng chuyên dụng và logistics biển – những năng lực đã được hình thành từ các dự án dầu khí trước đây.

Bên cạnh đó, hệ thống cảng Cái Mép – Thị Vải cùng cụm cảng dịch vụ dầu khí tạo mạng lưới kết nối giữa cảng công nghiệp ngoài khơi và cảng cửa ngõ quốc tế, giúp khu vực thuận lợi tham gia chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Theo ông Lê Ngọc Sơn, Chủ tịch Hội đồng Thành viên Petrovietnam, quá trình chuyển dịch năng lượng đang mở ra nhiều cơ hội phát triển mới. Trong thời gian tới, Tập đoàn sẽ tiếp tục thúc đẩy các dự án năng lượng sạch, từng bước xanh hóa nguồn nhiên liệu cho giao thông công cộng, góp phần giảm phát thải và cải thiện chất lượng môi trường đô thị.

Một số dự án như LNG Thị Vải và DEF Phú Mỹ xanh đang được triển khai theo định hướng này.

 Ông Lê Ngọc Sơn, Chủ tịch Hội đồng Petrovietnam.

Ông Lê Ngọc Sơn, Chủ tịch Hội đồng Petrovietnam.

Petrovietnam cho biết sẽ tiếp tục đầu tư phát triển hạ tầng ven biển, cảng biển và logistics, tăng cường liên kết vùng và quốc tế nhằm tạo động lực tăng trưởng mới, đóng góp ngân sách và thu hút lao động địa phương. Các dự án ngoài khơi không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần gắn phát triển kinh tế biển với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền và an ninh trên biển.

Nhìn lại quá trình phát triển, Vũng Tàu gắn liền với sự hình thành của ngành dầu khí. Trong giai đoạn chuyển dịch năng lượng, nền tảng công nghiệp – kỹ thuật tích lũy qua nhiều thập kỷ tiếp tục tạo điều kiện để khu vực này giữ vai trò trung tâm năng lượng của vùng kinh tế phía Nam.

HỒNG THẮM – TRÙNG KHÁNH

Nguồn PLO: https://plo.vn/vung-tau-tu-thu-phu-dau-khi-den-trung-tam-nang-luong-moi-cua-tphcm-post899334.html