Vững vàng bứt phá trong không gian hội tụ

Xuân Bính Ngọ 2026 “gõ cửa” miền đất địa đầu Tổ quốc bằng nhịp chuyển động rộn ràng của không gian phát triển mới. Lào Cai hôm nay đang từng bước định hình vai trò trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế trong hành lang kinh tế xuyên quốc gia.

Trong suốt giai đoạn dài, không gian phát triển của Lào Cai hình thành hai cực tăng trưởng theo trục Bắc - Nam. Ở cực Bắc là không gian động lực gắn với Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai và trục Kim Thành - Bát Xát - Sa Pa, nơi hội tụ các hoạt động kinh tế cửa khẩu, logistics, du lịch và đô thị biên giới. Ở cực Nam là không gian liên kết Yên Bái - Văn Yên - Yên Bình, giữ vai trò phát triển công nghiệp chế biến, nông - lâm nghiệp hàng hóa, năng lượng và kết nối vùng trung du với đồng bằng.

Hai cực phát triển cùng tồn tại, cùng đóng vai trò động lực lan tỏa theo chiều dọc Bắc - Nam, song trong giai đoạn trước hợp nhất vẫn chưa được kết nối đầy đủ trong một chỉnh thể không gian thống nhất.

Ở cực Bắc, các dòng xe hàng nối dài theo nhịp thông quan tạo nên không gian giao thương sôi động, nhưng dễ chịu tác động trước những biến động chính sách và thị trường.

Ở cực Nam, những vùng nguyên liệu lớn, những khu công nghiệp và không gian sản xuất tạo ra giá trị, nhưng lại thiếu “cánh cửa” đủ rộng để đi thẳng ra thị trường quốc tế. Khi hai cực chưa được liên kết, sức lan tỏa phát triển vì thế chưa thể cộng hưởng trọn vẹn.

Việc tổ chức lại không gian phát triển sau hợp nhất giữa Lào Cai và Yên Bái cũ đã mở ra bước ngoặt mang tính căn bản. Không chỉ là sự thay đổi địa giới hành chính, đó còn là sự chuyển dịch mạnh mẽ trong tư duy phát triển, đặt hai cực Bắc - Nam vào cùng cấu trúc bổ trợ, lấy trục động lực sông Hồng làm hành lang kết nối trung tâm.

Quyết sách này từng bước cụ thể hóa định hướng chiến lược: “một trục động lực, hai cực phát triển, ba vùng kinh tế, bốn trụ cột tăng trưởng”, trong đó hành lang sông Hồng không chỉ là biểu tượng văn hóa mà trở thành mạch kết nối kinh tế trung tâm, gắn các đô thị, khu công nghiệp và hệ thống logistics đa phương thức vào một chỉnh thể thống nhất.

Năm 2025 khép lại với những kết quả cho thấy rõ sự chuyển động của không gian hội tụ ấy. Tăng trưởng GRDP của tỉnh 8,14%, hoàn thành chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao. Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt 21.689 tỷ đồng, mức cao nhất từ trước đến nay. Tổng kim ngạch xuất - nhập khẩu qua các cửa khẩu đạt khoảng 3,19 tỷ USD, khẳng định vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế của vùng địa đầu. Du lịch phục hồi mạnh mẽ, đón trên 10,5 triệu lượt khách, đưa Lào Cai không chỉ trở thành điểm trung chuyển hàng hóa, mà còn là điểm đến kết nối con người và văn hóa trong hành lang kinh tế xuyên quốc gia.

Quan trọng hơn, sự hội tụ ấy đã dần hiện hữu khi các động lực phát triển bắt đầu liên kết chặt chẽ với nhau. Các vùng sản xuất hàng hóa trong tỉnh ngày càng được kết nối trực tiếp với hệ thống logistics và cửa khẩu quốc tế; du lịch hình thành các tuyến liên vùng, liên quốc gia; công nghiệp chế biến từng bước tiệm cận không gian cửa ngõ, tạo giá trị gia tăng trước khi hàng hóa tham gia dòng chảy giao thương xuyên biên giới.

Nếu nhìn trên bản đồ kinh tế khu vực, Lào Cai không nằm ở trung tâm theo hình học. Nhưng trong “dòng chảy” giao thương quốc tế, nơi đây đang dần giữ vai trò của một điểm trung chuyển quan trọng. Từ các cảng biển phía Bắc, hàng hóa theo trục Hải Phòng - Hà Nội ngược lên Lào Cai, qua cửa khẩu sang thị trường Tây Nam Trung Quốc; ở chiều ngược lại, hàng hóa từ phía Bắc cũng theo hành lang ấy đi sâu vào nội địa Việt Nam và vươn ra thế giới.

Trong dòng chảy hai chiều, Lào Cai không còn là điểm cuối của tuyến giao thông, mà trở thành điểm trung chuyển quan trọng. Hàng hóa không chỉ để thông quan, mà để được lưu kho, phân loại, chế biến, đóng gói, gia tăng giá trị trước khi tiếp tục hành trình. Các khu logistics, khu công nghiệp và khu kinh tế cửa khẩu đang từng bước định hình vai trò ấy, biến Lào Cai thành “cảng cạn” giữa vùng núi, nơi nối liền cảng biển với vùng lục địa rộng lớn của Tây Nam Trung Quốc.

Song hành với dòng chảy hàng hóa là sự hình thành của hệ thống hạ tầng kết nối đa phương thức. Nhiều dự án giao thông chiến lược đang được triển khai đồng bộ, từ mở rộng tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai, phát triển hạ tầng hàng không, đến hệ thống logistics hiện đại. Đặc biệt, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, trong đó Dự án thành phần 1 đã chính thức được khởi công, đang mở ra trục vận tải chiến lược kết nối trực tiếp cửa khẩu quốc tế với Thủ đô và hệ thống cảng biển. Là “mắt xích” quan trọng trong hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tuyến đường sắt tạo nền tảng giảm chi phí logistics, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực hội nhập kinh tế quốc tế cho toàn vùng trung du và miền núi phía Bắc.

Trên nền tảng đó, việc hình thành Khu hợp tác kinh tế qua biên giới Lào Cai (Việt Nam) - Vân Nam (Trung Quốc) được kỳ vọng sẽ là “cú huých” quan trọng để khai thác hiệu quả tiềm năng của trục hành lang kinh tế xuyên quốc gia. Khi các trục hạ tầng chiến lược và mô hình cửa khẩu thông minh được vận hành đồng bộ, Lào Cai có điều kiện bứt phá mạnh mẽ, từng bước khẳng định vai trò cực tăng trưởng và trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế trong chuỗi giá trị khu vực.

Bức tranh kinh tế sôi động những ngày đầu năm mới 2026 hiện hữu rõ nhất tại Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành. Đoàn xe chở hàng xuất - nhập khẩu nối nhau làm thủ tục thông quan trong không khí khẩn trương, trật tự. Riêng ngày đầu năm 2026, kim ngạch xuất - nhập khẩu đạt trên 3 triệu USD, báo hiệu vận hội mới đang bừng sáng. Nhìn lại năm 2025, tổng kim ngạch xuất - nhập khẩu qua Cửa khẩu Kim Thành đạt hơn 1,8 tỷ USD, đóng góp trên 1.200 tỷ đồng cho ngân sách nhà nước, cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của cửa khẩu trong chuỗi logistics liên vùng.

Trong chiến lược vươn tầm quốc tế, Lào Cai không chọn hướng đi phát triển bằng mọi giá mà mục tiêu hướng tới là “xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc”.

Trong chiến lược vươn tầm quốc tế, Lào Cai không chọn hướng đi phát triển bằng mọi giá. Mục tiêu “xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc” được xác định xuyên suốt, để mỗi bước hội nhập đều quay trở lại “nuôi dưỡng” nội lực địa phương, nâng cao chất lượng sống của người dân. Có lẽ, điều đáng quý nhất của sự hội tụ hôm nay không chỉ ở những kết quả tăng trưởng, mà cảm nhận ngày càng rõ trong mỗi người dân rằng vùng đất mình đang sống đã thực sự đứng vào “dòng chảy lớn” của đất nước.

Sông Hồng mùa xuân này vẫn đỏ nặng phù sa, mang theo sức sống khởi nguồn. Trong mùa Xuân Bính Ngọ 2026, trên “dòng chảy” ấy đã có thêm nhịp điệu của hội nhập, của những vận hội mới đang mở ra. Từ hai cực phát triển, Lào Cai hôm nay đã hợp nhất trong một chỉnh thể thống nhất, đủ chiều sâu nội lực, đủ độ mở cửa ngõ, để vững vàng trở thành trung tâm kết nối giao thương kinh tế quốc tế, cùng đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.

Trình bày: Thủy Thanh

Nguyễn Văn Thông