“Vườn rau cho bé”: Gieo mầm từ những lớp học xanh

Mô hình “Vườn rau cho bé” góp phần gắn hoạt động nuôi dưỡng với giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.

Đến Trường Mầm non Hoa Lư, phụ huynh và người dân địa phương ấn tượng với cảnh quan trường học sáng - xanh - sạch - đẹp, đặc biệt là những luống rau xanh mướt do cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường chăm sóc.

Nằm trong chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”, từ năm học 2023-2024, Trường Mầm non Hoa Lư đã tận dụng diện tích đất trong khuôn viên, dành 375m² xây dựng mô hình “Vườn rau cho bé”. Nhà trường lựa chọn các loại rau phù hợp theo mùa như: mồng tơi, rau cải, rau muống, rau ngót… Cán bộ, giáo viên, nhân viên tranh thủ thời gian sau giờ lên lớp và những ngày cuối tuần để làm đất, gieo trồng, chăm sóc, theo dõi quá trình sinh trưởng của cây và bảo đảm các điều kiện an toàn trong trồng trọt.

Tại Trường Mầm non Hoa Lư học sinh được khám phá những điều thú vị từ thiên nhiên ngay trong khuôn viên trường.

Cô giáo Phan Thị Phương Diệp, Hiệu trưởng Trường Mầm non Hoa Lư, cho biết: Vườn rau đã trở thành không gian học tập trực quan, quen thuộc với trẻ. Trong các giờ học trải nghiệm, các bé được hóa thân thành những “bác nông dân nhỏ”, trực tiếp quan sát sự phát triển của cây rau qua từng buổi học, khám phá các loài sâu, bọ xuất hiện trên luống rau và tham gia những công việc vừa sức như gieo hạt, tưới nước, nhổ cỏ, chăm sóc cây dưới sự hướng dẫn của giáo viên.

Những “bác nông dân nhỏ” Trường Mầm non Hoa Lư tìm hiểu cách trồng cây, gieo hạt tại vườn rau.

Những giờ học ngoài vườn rau không chỉ giúp trẻ tiếp cận kiến thức một cách sinh động mà còn tạo cơ hội để các em học hỏi thông qua quan sát và thực hành. Từ những trải nghiệm nhỏ, trẻ dần hình thành sự kiên nhẫn, tinh thần trách nhiệm và niềm vui khi được tự tay chăm sóc cây, góp phần biến mỗi luống rau thành một “lớp học xanh” gần gũi với cuộc sống.

Bên cạnh giá trị giáo dục, vườn rau còn góp phần bổ sung nguồn thực phẩm cho bữa ăn bán trú. Khi đến kỳ thu hoạch, rau được kiểm tra, chuyển đến bếp ăn tại các phân hiệu, điểm trường để sơ chế, chế biến phục vụ trẻ giúp đa dạng nguồn rau xanh tại chỗ, phát huy hiệu quả trong công tác chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ.

Tại Trường Mầm non Liêm Tuyền, mô hình “Vườn rau cho bé” được triển khai theo hướng kết hợp hoạt động trải nghiệm với cung ứng một phần thực phẩm cho bếp ăn bán trú. Từ năm học 2018-2019, bằng sự tâm huyết và nỗ lực của đội ngũ cán bộ, giáo viên, khu đất cằn cỗi rộng 384m² trong khuôn viên nhà trường đã được cải tạo thành vườn rau xanh tốt, trồng đa dạng các loại rau theo mùa, áp dụng phương pháp canh tác theo hướng hữu cơ, an toàn.

Giáo viên Trường Mầm non Liêm Tuyền hướng dẫn trẻ chăm sóc rau, lồng ghép hoạt động làm vườn vào giáo dục kỹ năng sống.

Cô giáo Nguyễn Thị Thanh Tâm, Hiệu trưởng Trường Mầm non Liêm Tuyền, cho biết: Ngay từ khi triển khai, nhà trường đã phân chia vườn rau thành các khu vực phù hợp với từng độ tuổi, phân công các lớp tham gia chăm sóc và phối hợp với nhân viên nuôi dưỡng trong quá trình quản lý, sử dụng rau. Giáo viên cũng chủ động lồng ghép hoạt động làm vườn vào giờ ra chơi và các tiết học kỹ năng sống, tạo điều kiện để trẻ trực tiếp gieo hạt, tưới nước, chăm sóc cây bằng những công việc vừa sức.

Học sinh Trường Mầm non Liêm Tuyền hào hứng khám phá, bắt sâu trên luống rau, tìm hiểu thế giới tự nhiên qua hoạt động trải nghiệm thực tế.

Bên cạnh đó, nhà trường chú trọng quy trình trồng rau an toàn, sử dụng phân bón sinh học, không sử dụng thuốc trừ sâu hóa học và chất kích thích sinh trưởng, đồng thời, bảo đảm nguồn nước sạch phục vụ tưới tiêu. Rau sau thu hoạch được cân, ghi chép và chuyển đến bếp ăn để chế biến trong ngày.

Trung bình mỗi tháng, vườn rau cung cấp khoảng 220kg rau xanh, gồm rau muống, rau cải, rau ngót, rau mồng tơi,.. đáp ứng khoảng 40-50% nhu cầu rau xanh trong bữa ăn bán trú của toàn trường. Nguồn rau tự trồng giúp nhà trường chủ động bổ sung thực phẩm theo mùa, đa dạng thực đơn, giảm chi phí mua rau và góp phần kiểm soát chất lượng bữa ăn cho trẻ.

Rau sau thu hoạch được Trường Mầm non Liêm Tuyền sử dụng để bổ sung thực phẩm cho bữa ăn bán trú tại các phân hiệu, điểm trường.

Từ thực tiễn tại Trường Mầm non Hoa Lư và Trường Mầm non Liêm Tuyền, có thể thấy mô hình “Vườn rau cho bé” đang phát huy hiệu quả trên cả phương diện nuôi dưỡng và giáo dục trẻ. Đến nay, toàn tỉnh có khoảng 500 phân hiệu, điểm trường mầm non bố trí khu vực vườn rau, trong đó, hơn 350 phân hiệu, điểm trường có vườn rau phục vụ hoạt động trải nghiệm hằng ngày của trẻ. Mỗi nhà trường có cách tổ chức riêng, phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất, song đều hướng tới mục tiêu tạo môi trường học tập gần gũi với thiên nhiên, gắn hoạt động trải nghiệm với thực tiễn.

Đồng chí Ngô Xuân Hùng, Trưởng phòng Giáo dục Mầm non, Sở Giáo dục và Đào tạo, cho biết: Các cơ sở giáo dục mầm non đã chủ động lựa chọn cây trồng theo mùa vụ, phân công chăm sóc và lồng ghép hoạt động làm vườn vào chương trình giáo dục phù hợp với từng độ tuổi. Bên cạnh việc bổ sung nguồn rau xanh cho bữa ăn bán trú, mô hình còn tạo điều kiện để trẻ trực tiếp quan sát, khám phá thiên nhiên, rèn luyện kỹ năng và hình thành ý thức trân trọng thành quả lao động. Để duy trì hiệu quả, các nhà trường cần tăng cường phối hợp với phụ huynh, đồng thời, chú trọng quy trình trồng rau an toàn và tổ chức hoạt động trải nghiệm phù hợp với điều kiện thực tế.

Tuy nhiên, diện tích khuôn viên và điều kiện cơ sở vật chất không đồng đều cũng đặt ra yêu cầu các nhà trường cần linh hoạt trong cách triển khai, không chạy theo quy mô mà chú trọng hiệu quả sử dụng. Với những cơ sở có diện tích hạn chế, việc bố trí các luống rau nhỏ hoặc lựa chọn hình thức trồng phù hợp vẫn có thể tạo điều kiện để trẻ tham gia trải nghiệm.

Từ những luống rau được chăm chút mỗi ngày, khuôn viên trường mầm non không chỉ thêm xanh mà còn trở thành những “lớp học xanh” sinh động. Ở đó, trẻ được học bằng quan sát, trải nghiệm và thực hành, từng bước hình thành tình yêu thiên nhiên, ý thức lao động và những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống. Đây cũng là hiệu quả mang giá trị lâu dài mà mô hình “Vườn rau cho bé” mang lại cho công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ mầm non.