WHO ban hành tiêu chuẩn toàn cầu cho bữa ăn trường học

Bảo đảm thực phẩm lành mạnh trong và xung quanh trường học

Học sinh dùng bữa tại một trường tiểu học ở thành phố Depok, tỉnh Tây Java, Indonesia Ảnh: AP

Hướng dẫn toàn cầu mới này của cơ quan Liên Hợp Quốc dựa trên các bằng chứng khoa học về chính sách và can thiệp, cho thấy thực phẩm lành mạnh trong trường học có thể giúp trẻ em hình thành thói quen ăn uống tốt cho sức khỏe suốt đời.

Đây là lần đầu tiên WHO đưa ra các khuyến nghị về thực phẩm lành mạnh và giàu dinh dưỡng trong trường học trên thế giới. WHO khuyến nghị các quốc gia áp dụng cách tiếp cận "toàn trường", bảo đảm rằng thực phẩm và đồ uống trong trường, cũng như trong môi trường ăn uống xung quanh trường, đều lành mạnh và giàu dinh dưỡng.

“Thực phẩm mà trẻ em ăn ở trường, cũng như môi trường xung quanh định hình cách các em lựa chọn thực phẩm, có thể tác động sâu sắc đến khả năng học tập và để lại những hệ quả lâu dài đối với sức khỏe và hạnh phúc của các em”, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nhấn mạnh.

Tăng thực phẩm nguyên hạt, giảm đường

WHO khuyến nghị tăng cường khả năng tiếp cận các loại thực phẩm và đồ uống lành mạnh, đồng thời giảm những thực phẩm không có lợi cho sức khỏe. Điều này bao gồm việc hạn chế tinh bột hấp thụ nhanh, đường, chất béo bão hòa và natri, đồng thời cung cấp nhiều hơn ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, các loại hạt và đậu đỗ.

Các khuyến nghị khác bao gồm việc áp dụng các biện pháp “thúc đẩy hành vi” (nudging interventions) như thay đổi bao bì, cách bày trí hoặc khẩu phần ăn nhằm khuyến khích trẻ em lựa chọn thực phẩm lành mạnh hơn.

WHO cho biết sẽ hỗ trợ các quốc gia thông qua tư vấn kỹ thuật, chia sẻ kiến thức và các hình thức hợp tác khác nhằm hiện thực hóa những hướng dẫn mới này.

Thói quen ăn uống hình thành từ sớm

Theo WHO, thực phẩm lành mạnh tại trường học có thể giúp trẻ hình thành thói quen ăn uống tốt suốt đời. Trường học đang ở tuyến đầu trong cuộc chiến với "gánh nặng kép" về dinh dưỡng này. Trong năm 2025, khoảng 10% trẻ em và thanh thiếu niên trong độ tuổi đi học - tương đương 188 triệu người đang sống chung với béo phì trên thế giới. Đây là lần đầu tiên con số này vượt qua số lượng trẻ em thiếu cân.

Tình trạng thừa cân và béo phì ở trẻ em đang gia tăng trên toàn cầu, trong khi suy dinh dưỡng vẫn là một thách thức dai dẳng. Bên cạnh đó, một báo cáo gần đây của WHO cho thấy, bệnh đái tháo đường hiện ảnh hưởng đến hơn 800 triệu người trên toàn cầu, trong đó cứ 6 ca mang thai thì có 1 ca liên quan đến bệnh này.

Các nước cần có quy định, cơ chế giám sát và thực thi

Ước tính hiện có khoảng 466 triệu trẻ em được ăn tại trường nhưng thông tin về chất lượng dinh dưỡng của những bữa ăn này vẫn còn hạn chế. Trong hướng dẫn nói trên, WHO khuyến nghị các trường học cải thiện việc cung cấp thực phẩm nhằm khuyến khích học sinh ăn uống lành mạnh.

Cụ thể, thiết lập tiêu chuẩn hoặc quy định để tăng khả năng tiếp cận, mua và tiêu thụ thực phẩm - đồ uống lành mạnh, đồng thời hạn chế thực phẩm không tốt cho sức khỏe. Song song đó, thực hiện các biện pháp khuyến khích trẻ lựa chọn, mua và tiêu thụ thực phẩm, đồ uống lành mạnh hơn như đặt đồ ăn lành mạnh ở vị trí dễ thấy, trình bày bắt mắt hơn…

Theo WHO, tính đến tháng 10/2025, có 104 quốc gia thành viên ban hành chính sách liên quan đến thực phẩm học đường lành mạnh. Tuy nhiên, chỉ có 48 quốc gia áp dụng các chính sách hạn chế tiếp thị những thực phẩm chứa nhiều đường, muối hoặc chất béo không lành mạnh.

Với hàng triệu trẻ em dành phần lớn thời gian trong ngày tại trường học, môi trường thực phẩm mà các em tiếp xúc hằng ngày có vai trò quyết định trong việc hình thành thói quen ăn uống trong tương lai.

“Đảm bảo dinh dưỡng đúng cách tại trường học là yếu tố then chốt để phòng ngừa bệnh tật về sau và xây dựng một thế hệ người trưởng thành khỏe mạnh”, ông Tedros nói.

Quỳnh Vũ