WHO: Cảnh báo trên bao bì thuốc lá là cách truyền thông hiệu quả, ít tốn kém

Xu hướng toàn cầu: Tăng diện tích cảnh báo sức khỏe

Theo Công ước khung về kiểm soát thuốc lá của WHO (FCTC), cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh nên chiếm ít nhất 50% diện tích bao bì thuốc lá và khuyến nghị đạt từ 75% diện tích trở lên để bảo đảm hiệu quả truyền thông.

Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy diện tích cảnh báo càng lớn thì tác động đến nhận thức và hành vi của người tiêu dùng càng mạnh. Các hình ảnh trực quan về ung thư phổi, đột quỵ, bệnh tim mạch hay những hậu quả nghiêm trọng khác do thuốc lá gây ra giúp người hút thuốc nhận thức rõ hơn về nguy cơ sức khỏe, đồng thời làm giảm đáng kể sức hấp dẫn của bao bì thuốc lá.

Bằng chứng toàn cầu cũng cho thấy cảnh báo bằng hình ảnh đặc biệt hiệu quả đối với trẻ em, thanh thiếu niên và những người có trình độ đọc viết hạn chế. Khi đó, mỗi bao thuốc lá không chỉ là sản phẩm thương mại mà còn trở thành một "kênh truyền thông" trực tiếp, thường xuyên và miễn phí của Nhà nước trong việc truyền tải thông điệp bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Hình ảnh cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá.

ASEAN đồng loạt tăng diện tích cảnh báo

Tại khu vực Đông Nam Á, tất cả 10 quốc gia ASEAN đều đã áp dụng cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh ở cả mặt trước và mặt sau bao thuốc lá.

Nhiều quốc gia đã nâng diện tích cảnh báo lên mức rất cao. Thái Lan hiện là nước dẫn đầu khu vực với cảnh báo sức khỏe chiếm tới 85% diện tích bao bì. Brunei và Singapore áp dụng mức 75%, trong khi nhiều quốc gia khác duy trì tỷ lệ từ 60% đến 70%.

Không chỉ dừng lại ở cảnh báo bằng hình ảnh diện tích lớn, một số quốc gia còn triển khai chính sách bao bì tiêu chuẩn (plain packaging) hay còn gọi là bao bì trơn. Theo đó, các yếu tố nhận diện thương hiệu như màu sắc, hình ảnh quảng bá hoặc thiết kế bắt mắt bị loại bỏ, chỉ còn tên nhãn hiệu với kiểu chữ thống nhất và các hình ảnh cảnh báo sức khỏe nổi bật.

Kinh nghiệm từ Australia, Anh, Canada, New Zealand và nhiều quốc gia khác cho thấy việc kết hợp cảnh báo sức khỏe diện tích lớn với bao bì tiêu chuẩn giúp giảm đáng kể sức hấp dẫn của thuốc lá, đặc biệt đối với giới trẻ.

Tại Việt Nam, quy định hiện hành yêu cầu cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh chiếm 50% diện tích của hai mặt chính trên bao bì thuốc lá.

Mặc dù đây là bước tiến quan trọng khi được triển khai từ năm 2013, song theo các số liệu so sánh quốc tế, Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có tỷ lệ diện tích cảnh báo sức khỏe thấp nhất thế giới, xếp thứ 95 trên 140 quốc gia đã áp dụng biện pháp này.

Trong khu vực ASEAN, Việt Nam cũng thuộc nhóm có diện tích cảnh báo thấp nhất.

Một vấn đề khác được các chuyên gia chỉ ra là hệ thống hình ảnh và thông điệp cảnh báo hiện nay đã được sử dụng liên tục trong khoảng 13 năm mà chưa có sự thay đổi đáng kể.

Theo kinh nghiệm quốc tế, khi các hình ảnh cảnh báo được sử dụng quá lâu, người tiêu dùng sẽ dần quen thuộc và giảm sự chú ý. Hiệu quả truyền thông vì vậy cũng suy giảm theo thời gian.

Nhiều quốc gia đã xây dựng cơ chế thay đổi, luân phiên hình ảnh cảnh báo định kỳ từ 12 đến 36 tháng nhằm duy trì tác động thị giác và tạo hiệu ứng nhắc nhở thường xuyên đối với người sử dụng thuốc lá.

Cần nâng cao hiệu quả truyền thông từ bao thuốc lá

Các chuyên gia y tế công cộng cho rằng việc tăng diện tích cảnh báo sức khỏe và cập nhật thường xuyên nội dung cảnh báo là xu hướng phù hợp với thực tiễn quốc tế cũng như yêu cầu tăng cường phòng, chống tác hại của thuốc lá tại Việt Nam.

Khi diện tích cảnh báo lớn hơn, không gian dành cho các yếu tố nhận diện thương hiệu sẽ bị thu hẹp, từ đó giảm khả năng quảng bá sản phẩm thuốc lá thông qua chính bao bì.

Đồng thời, những hình ảnh cảnh báo mới, trực quan và mang tính cảnh tỉnh cao sẽ giúp nâng cao nhận thức của người dân về các bệnh lý liên quan đến thuốc lá như ung thư phổi, bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và nhiều bệnh nguy hiểm khác.

Đối với thanh thiếu niên, đây được xem là một trong những biện pháp hiệu quả nhằm ngăn ngừa việc bắt đầu hút thuốc. Đối với người đang sử dụng thuốc lá, các cảnh báo trực quan có thể góp phần thúc đẩy ý định bỏ thuốc và tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ cai nghiện.

Các chuyên gia nhận định rằng việc nâng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá không chỉ là giải pháp truyền thông đơn thuần mà còn là biện pháp can thiệp y tế công cộng có hiệu quả cao, chi phí thấp và tác động lâu dài.

Trong bối cảnh Việt Nam đang tiếp tục hoàn thiện chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá, đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, trước những tác động ngày càng phức tạp của các sản phẩm thuốc lá.