World Cup 2026: Bài toán lớn về khí thải và di chuyển xuyên lục địa

Tuy nhiên, bên cạnh bầu không khí lễ hội của môn thể thao vua, giải đấu năm nay còn làm dấy lên những lo ngại lớn về môi trường. Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng đây có thể là kỳ World Cup gây phát thải khí nhà kính lớn nhất trong lịch sử, bất chấp việc không xây dựng thêm bất kỳ sân vận động mới nào cho sự kiện này.

Khách du lịch dạo chơi tại Thành phố Mexico City. Ảnh minh họa: Phương Lan/PV TTXVN tại Mexico.

Theo ước tính của nền tảng phân tích môi trường Greenly, World Cup 2026 có thể tạo ra tới 7,8 triệu tấn khí CO2, cao gấp hơn 2 lần so với lượng phát thải của World Cup 2022 tại Qatar. Con số này tương đương với lượng khí thải hàng năm của khoảng 1,7 triệu ô tô hoặc của cả một quốc gia như Sierra Leone. Đối với nhiều nhà nghiên cứu khí hậu, đây là minh chứng rõ ràng cho những thách thức mà các sự kiện thể thao quy mô toàn cầu đang phải đối mặt trong bối cảnh cuộc chiến chống biến đổi khí hậu ngày càng cấp bách.

Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này đến từ hoạt động di chuyển. Các nhà nghiên cứu ước tính 87% lượng phát thải liên quan đến giải đấu sẽ xuất phát từ giao thông, đặc biệt là vận tải hàng không. Hàng triệu cổ động viên, hàng nghìn phóng viên, nhân viên kỹ thuật cùng 48 đội tuyển quốc gia sẽ liên tục di chuyển giữa các địa điểm thi đấu trải rộng trên khắp khu vực Bắc Mỹ. Theo bà Madeleine Orr, nhà nghiên cứu chuyên về môi trường trong thể thao, World Cup là một sự kiện tuyệt vời đối với bóng đá và khả năng kết nối toàn cầu, nhưng lại gây ra những hệ lụy đáng kể đối với khí hậu.

Sự khác biệt giữa World Cup 2026 và kỳ World Cup tại Qatar năm 2022 cho thấy rõ tính phức tạp của bài toán môi trường. Qatar từng bị chỉ trích vì xây dựng 7 sân vận động mới phục vụ giải đấu, kéo theo lượng lớn khí thải từ ngành xây dựng. Tuy nhiên, lợi thế của quốc gia vùng Vịnh này là quy mô địa lý nhỏ, giúp hạn chế đáng kể việc di chuyển giữa các địa điểm thi đấu. Trong khi đó, World Cup 2026 không cần xây thêm sân vận động nào, nhưng lại trải dài trên lãnh thổ của 3 quốc gia gồm Mỹ, Canada và Mexico. Khoảng cách giữa hai thành phố đăng cai xa nhất là Vancouver và Miami, lên tới gần 4.500 km.

Theo nhà địa lý học David Gogishvili thuộc Đại học Lausanne (Thụy Sĩ), việc loại bỏ một nguồn phát thải không đồng nghĩa với việc giải quyết được vấn đề tổng thể. Ông cho rằng việc mở rộng số lượng đội tham dự lên 48 đội và tổ chức giải đấu trên một không gian địa lý quá rộng đã tạo ra một dạng tác động môi trường mới, chủ yếu đến từ nhu cầu di chuyển bằng đường hàng không. Dù ban tổ chức đã chia các địa điểm thi đấu thành 3 khu vực gồm miền Tây, miền Trung và miền Đông nhằm giảm bớt quãng đường di chuyển, song nhiều đội tuyển vẫn phải thực hiện các hành trình dài hàng nghìn km chỉ trong vòng đấu bảng. Chẳng hạn như đội tuyển Anh sẽ phải di chuyển khoảng 2.770 km giữa các trận đấu tại Dallas, Boston và New Jersey.

Công trình xây dựng nằm xen kẽ giữa rừng cây tại Washington D.C (Mỹ) góp phần hấp thụ CO2 và giảm phát thải khí nhà kính trong môi trường đô thị. Ảnh minh họa: Ngọc Quang/PV TTXVN tại Mỹ.

Những con số này càng gây chú ý khi FIFA từng cam kết tại Hội nghị lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu COP26 năm 2021 rằng sẽ giảm một nửa lượng khí thải carbon vào năm 2030 và đạt mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2040 trong khuôn khổ chương trình “Sports for Climate Action” của Liên hợp quốc. Tuy nhiên cho đến nay, tổ chức này vẫn chưa công bố bất kỳ mục tiêu phát thải cụ thể nào dành riêng cho World Cup. Theo nhiều chuyên gia, điều này cho thấy khoảng cách giữa các cam kết liên quan đến khí hậu và việc triển khai thực tế vẫn còn khá lớn.

FIFA khẳng định đã triển khai nhiều sáng kiến nhằm giảm tác động môi trường của giải đấu. Các biện pháp được đưa ra bao gồm tận dụng cơ sở hạ tầng hiện có, khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông công cộng, hạn chế máy phát điện diesel, tăng cường tái chế và giảm lãng phí thực phẩm. Dù vậy, giới nghiên cứu cho rằng những nỗ lực này khó có thể bù đắp hoàn toàn lượng phát thải khổng lồ đến từ hoạt động vận chuyển và nhu cầu tiêu thụ năng lượng ngày càng gia tăng.

Bên cạnh giao thông, một nguồn phát thải khác đang thu hút sự quan tâm của các chuyên gia là tác động từ công nghệ số. Với sự tham gia của 48 đội tuyển, trong đó có những gương mặt lần đầu xuất hiện như Cape Verde, Curaçao, Jordan và Uzbekistan, World Cup 2026 được dự báo sẽ thu hút lượng khán giả trực tuyến kỷ lục. Hàng tỷ người sẽ theo dõi các trận đấu thông qua truyền hình, nền tảng phát trực tuyến, mạng xã hội và các ứng dụng di động.

Nhà vệ sinh công cộng và thùng đựng rác thải được lắp đặt bên ngoài Sân vận động Philadelphia (Lincoln Financial Field) ở bang Pennsylvania (Mỹ), nơi sẽ diễn ra 6 trận đấu World Cup 2026. Ảnh: TTXVN phát.

Trong bối cảnh thể thao ngày càng phát triển thành một ngành công nghiệp toàn cầu với hàng tỷ người theo dõi, World Cup 2026 đang đặt ra một câu hỏi lớn cho tương lai các sự kiện quốc tế: làm thế nào để duy trì sức hấp dẫn và quy mô của những ngày hội thể thao toàn cầu, trong khi vẫn giảm thiểu tác động đến khí hậu? Khi lượng phát thải từ giao thông và công nghệ số tiếp tục gia tăng, câu trả lời cho bài toán này sẽ không chỉ quyết định tính bền vững của bóng đá, mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ ngành công nghiệp thể thao trong nhiều thập niên tới.