Xã Đoài Phương: Thành công từ mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Từ "phép cộng" cơ học đến cuộc cách mạng về quy trình

Trước thời điểm sáp nhập, tâm lý chung của người dân 3 xã cũ (Kim Sơn, Sơn Đông, Cổ Đông) không tránh khỏi lo lắng. Lo vì địa bàn trải rộng, từ đầu xã đến cuối xã có khi xa cả chục cây số; lo vì hồ sơ giấy tờ phải chuyển đổi và lo nhất là tình trạng "quan xa, dân gần", cán bộ không bao quát hết việc. Tuy nhiên, ngay từ những ngày đầu chính quyền hai cấp đi vào hoạt động, không khí làm việc khẩn trương, chuyên nghiệp và hoàn toàn khác biệt. Không còn cảnh ùn ứ hồ sơ hay người dân phải chờ đợi lãnh đạo ký duyệt theo kiểu "truyền thống".

Thành công từ mô hình chính quyền địa phương hai cấp giúp đời sống vật chất và tinh thần người dân trên địa bàn xã cũng được chăm sóc tốt hơn. Ảnh: Hoàng Phương

Việc vận hành theo mô hình chính quyền mới, tinh gọn và đẩy mạnh phân cấp ủy quyền đã giúp cởi bỏ nhiều nút thắt mà mô hình chính quyền cũ vẫn thường xuyên mắc phải. Một trong những thay đổi dễ nhận thấy nhất là vai trò, trách nhiệm của bộ máy lãnh đạo chính quyền. Chủ tịch UBND xã hiện nay không chỉ là người quản lý hành chính đơn thuần, mà được trao quyền quyết định nhanh nhiều vấn đề dân sinh, đô thị, xây dựng ngay tại cơ sở.

Cũng với mô hình chính quyền hai cấp, xã Đoài Phương đã thực hiện triệt để việc ủy quyền cho công chức tư pháp - hộ tịch ký chứng thực bản sao, giúp giảm tải hàng nghìn chữ ký mỗi ngày cho lãnh đạo xã, thời gian chờ đợi của người dân giảm từ một buổi xuống còn 15 - 20 phút. Quy trình xử lý hồ sơ nội bộ được "phẳng hóa" trên môi trường điện tử. Mọi văn bản chỉ đạo từ thành phố xuống xã Đoài Phương và từ xã xuống các thôn đều được thực hiện không giấy tờ, đảm bảo dòng chảy thông tin thông suốt, xóa nhòa khoảng cách địa lý của một xã vùng bán sơn địa rộng lớn.

Một trong những điểm sáng nhất của Đoài Phương sau sáp nhập chính là hạ tầng số. Xác định diện tích xã quá rộng (trên 57km2), việc người dân di chuyển đến trụ sở chính để làm thủ tục là một trở ngại, xã Đoài Phương đã triển khai mô hình "Điểm dịch vụ công trực tuyến vệ tinh".

Tại các nhà văn hóa thôn, chính quyền vẫn duy trì các ki-ốt hỗ trợ dịch vụ công với các tổ công nghệ số cộng đồng túc trực. Bà Lê Thị Mận (65 tuổi) chia sẻ: "Ban đầu nghe nói sáp nhập về Đoài Phương, trụ sở mới xa nhà hơn 7km, tôi rất ngại đi làm lại giấy tờ đất đai. Nhưng khi ra nhà văn hóa thôn, các cháu thanh niên hướng dẫn nộp hồ sơ qua cổng dịch vụ công, rồi kết quả được trả về tận nhà qua bưu điện hoặc bản điện tử trên điện thoại, tôi thấy còn thuận tiện hơn cả ngày xưa".

Theo số liệu thống kê, chỉ sau 6 tháng vận hành mô hình mới, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn và trước hạn của xã Đoài Phương đạt 99,8%. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình đạt trên 95%, cao hơn mức bình quân chung của nhiều phường nội đô. Điều này chứng minh rằng, quy mô xã lớn không phải là rào cản nếu công cụ quản trị (ở đây là công nghệ số) được áp dụng hiệu quả.

Bên cạnh đó, ứng dụng "Công dân Thủ đô số" (iHanoi) được triển khai sâu rộng. Các phản ánh về trật tự xây dựng, vệ sinh môi trường quanh khu vực hồ Đồng Mô hay các tuyến đường liên xã được người dân gửi trực tiếp qua ứng dụng. Nhờ cơ chế "hai cấp" trong giám sát, lãnh đạo xã tiếp nhận và xử lý ngay lập tức, hoặc chuyển qua các phòng chuyên xử lý "nóng", bỏ qua các bước văn bản hành chính rườm rà.

Hướng đi đúng đắn cho các "siêu xã"

Đoài Phương là địa bàn có vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh và tiềm năng lớn về du lịch, dịch vụ (với sân golf Đồng Mô, các khu nghỉ dưỡng ven hồ). Trước đây, công tác quản lý trật tự xây dựng và đất đai tại khu vực giáp ranh giữa 3 xã cũ thường gặp nhiều khó khăn, tình trạng "cha chung không ai khóc" đôi khi xảy ra. Việc quy về một mối quản lý thống nhất với mô hình chính quyền mạnh, đủ thẩm quyền đã tạo ra sự thay đổi rõ rệt trong môi trường đầu tư kinh doanh.

Không chỉ vậy, mô hình quản lý mới giúp xã chủ động hơn trong việc quy hoạch và sử dụng nguồn lực đất đai. Các dự án hạ tầng giao thông kết nối các thôn, xóm được triển khai đồng bộ hơn, thay vì manh mún theo địa giới hành chính cũ. Bộ mặt nông thôn mới kiểu mẫu tại Đoài Phương đang thay đổi từng ngày, khang trang và hiện đại hơn.

Lãnh đạo xã Đoài Phương tham gia gói bánh chưng chào đón năm mới cùng người dân địa phương. Ảnh: Nguyễn Quý

Việc sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã không đơn thuần là giảm đầu mối, giảm biên chế, mà mục tiêu cao nhất là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Trường hợp của xã Đoài Phương là một ví dụ sinh động cho thấy sự thành công của tư duy quản trị hiện đại. Việc trao quyền chủ động cho cơ sở, kết hợp với chuyển đổi số mạnh mẽ đã giúp một bộ máy tinh gọn có thể “gánh” được khối lượng công việc khổng lồ của 3 đơn vị cũ cộng lại.

Sự ổn định và phát triển của Đoài Phương sau sáp nhập đã cho thấy vai trò quan trọng của công tác cán bộ. Việc sắp xếp, bố trí cán bộ dôi dư hợp lý, chọn được người đứng đầu có tư duy đổi mới là yếu tố then chốt để cỗ máy mới vận hành trơn tru. Hành trình từ Kim Sơn, Sơn Đông, Cổ Đông đến một Đoài Phương thống nhất và phát triển không chỉ là sự thay đổi về tên gọi trên bản đồ hành chính. Đó là bước chuyển mình về tư duy quản lý, hướng tới một chính quyền "kiến tạo" và "phục vụ".

Hiệu quả bước đầu từ mô hình chính quyền tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả tại xã Đoài Phương đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước và thành phố Hà Nội trong công tác sắp xếp đơn vị hành chính. Đây là tiền đề vững chắc để Đoài Phương tiếp tục bứt phá trong tương lai.

Nguyễn Quý