Xã Phúc Lộc khơi nguồn lực văn hóa xây dựng nông thôn mới

Đình Vân Cốc. Ảnh: Hà Nội mới

Đánh thức tiềm năng từ di sản văn hóa

Được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố năm 1999, đình Vân Cốc là công trình mang giá trị tiêu biểu về lịch sử, kiến trúc và tín ngưỡng của xã Phúc Lộc, Hà Nội. Đình thờ ba vị Thành hoàng làng gồm bà Phùng Ả Tú, bà Phùng Ả Huyền và bà Hoàng Thượng Cát, những nữ tướng dưới trướng Hai Bà Trưng. Qua nhiều thế hệ, di tích không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng mà còn lưu giữ những phong tục, nghi lễ và truyền thống tốt đẹp của cộng đồng.

Các giá trị về thần tích, truyền thuyết, nghi lễ và tín ngưỡng tại đình Vân Cốc được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ. Hằng năm, lễ hội đình diễn ra từ ngày 12 đến 15 tháng Giêng với các hoạt động rước, dâng hương, tế lễ, giao lưu văn hóa, văn nghệ và trò chơi dân gian. Đây là dịp tưởng nhớ tiền nhân, giáo dục truyền thống và tăng cường sự gắn kết cộng đồng.

Phát huy giá trị di sản, xã Phúc Lộc xác định văn hóa là một trong những nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển địa phương. Xây dựng nông thôn mới không chỉ dừng ở đầu tư hạ tầng, chỉnh trang đường làng, ngõ xóm mà còn đòi hỏi bảo tồn di tích, phát huy bản sắc và xây dựng môi trường sống giàu giá trị tinh thần.

Lợi thế của Phúc Lộc là đình Vân Cốc nằm trong không gian làng quê giàu bản sắc, gắn với sông Hồng, sông Đáy, vùng bãi bồi và các khu sản xuất nông nghiệp. Địa phương có nhiều sản phẩm đặc trưng như bưởi Tam Vân, chanh Vân Hà, chuối Vân Nam, nho Xuân Đình, ổi, rau an toàn; cùng các sản phẩm làng nghề, ẩm thực như bánh, bún Thanh Chiểu, đậu Linh Chiểu và sản phẩm thuộc Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP).

Đây là những lợi thế có thể bổ trợ cho nhau trong phát triển kinh tế nông thôn. Nếu di tích, lễ hội tạo chiều sâu văn hóa thì nông sản, làng nghề, ẩm thực và cảnh quan làng quê mang đến những trải nghiệm gần gũi, hấp dẫn du khách. Việc kết nối các giá trị này không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh địa phương mà còn mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập.

Thời gian qua, địa phương quan tâm đầu tư, tu bổ, tôn tạo đình Vân Cốc, từng bước hoàn thiện cảnh quan và điều kiện phục vụ khách tham quan. Di tích được bố trí hệ thống thông tin giới thiệu, sơ đồ tham quan, mã QR; đội ngũ hướng dẫn viên hỗ trợ thuyết minh, giúp du khách tìm hiểu lịch sử, kiến trúc và giá trị văn hóa. Việc kết nối điểm di tích với các sản phẩm nông nghiệp, OCOP và đặc sản địa phương cũng được chú trọng.

Trong 8 tháng đầu năm 2026, đình Vân Cốc đón hơn 3.000 lượt khách và hơn 30 đoàn đến tham quan, chiêm bái, tìm hiểu lịch sử, văn hóa. Kết quả này cho thấy sức hút bước đầu của di sản, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện sản phẩm du lịch, nâng cao chất lượng phục vụ và tăng cường liên kết với các hoạt động kinh tế nông thôn.

Xã Phúc Lộc định hướng xây dựng đình Vân Cốc trở thành điểm đến văn hóa, lịch sử, tâm linh có bản sắc... trong hành trình xây dựng nông thôn mới. Ảnh: Hà Nội mới

Kết nối di sản với mục tiêu nông thôn mới hiện đại

Từ nền tảng đình Vân Cốc, Phúc Lộc định hướng kết nối di sản với du lịch sinh thái, nông nghiệp, làng nghề, ẩm thực và trải nghiệm cộng đồng. Hướng đi này phù hợp với mục tiêu xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2025-2030, hướng tới phát triển hài hòa giữa kinh tế, văn hóa và nâng cao chất lượng đời sống.

Sự đổi thay của đình Vân Cốc qua thời gian cho thấy nỗ lực của địa phương trong gìn giữ và phát huy di sản. Từ một công trình có khuôn viên còn hoang sơ, di tích từng bước được tu bổ, tôn tạo khang trang, trở thành điểm đến văn hóa, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần và khơi dậy niềm tự hào về truyền thống quê hương.

Đình Vân Cốc còn là không gian hội tụ những giá trị lịch sử, văn hóa, tâm linh và truyền thống cách mạng. Không chỉ phục vụ sinh hoạt tín ngưỡng, di tích còn góp phần kết nối cộng đồng, giáo dục đạo lý uống nước nhớ nguồn và bồi đắp ý thức gìn giữ bản sắc địa phương.

Việc tổ chức các chương trình trải nghiệm thực tế cho học sinh tại đình Vân Cốc là hướng đi có ý nghĩa thiết thực. Thông qua tham quan, tìm hiểu lịch sử và văn hóa địa phương, học sinh có thêm cơ hội tiếp cận di sản, bồi đắp tình yêu quê hương và ý thức trách nhiệm trong gìn giữ truyền thống. Khi di tích trở thành không gian học tập, trải nghiệm, giá trị văn hóa sẽ tiếp tục hiện diện trong đời sống và được trao truyền cho thế hệ trẻ.

Đề án phát triển du lịch xã Phúc Lộc giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định định hướng xây dựng đình Vân Cốc trở thành điểm đến văn hóa, lịch sử, tâm linh mang bản sắc riêng. Trên cơ sở đó, địa phương từng bước kết nối di tích với các điểm tham quan, vùng sản xuất nông nghiệp và địa chỉ trải nghiệm khác, hướng tới hình thành các tuyến du lịch đa dạng.

Cùng với hoàn thiện hạ tầng, xã sẽ tiếp tục số hóa thông tin về di tích, lịch sử, lễ hội, điểm tham quan và sản phẩm địa phương; tăng cường ứng dụng mã QR, nền tảng số, mạng xã hội và website trong quảng bá hình ảnh quê hương. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp du khách tiếp cận thông tin thuận tiện mà còn tạo điều kiện kết nối điểm đến với nông sản, sản phẩm OCOP và các hoạt động trải nghiệm.

Từ đình Vân Cốc, Phúc Lộc đang từng bước chuyển hóa giá trị văn hóa thành nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Để hướng đi này phát huy hiệu quả bền vững, việc bảo tồn di sản cần song hành với nâng cao chất lượng dịch vụ, xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng và phát huy vai trò của cộng đồng.

Khơi dậy nguồn lực văn hóa, gắn bảo tồn di sản với phát triển sinh kế và nâng cao đời sống sẽ góp phần để Phúc Lộc xây dựng nông thôn mới hiện đại, giàu bản sắc, phát triển bền vững; đồng thời gìn giữ những giá trị truyền thống của vùng quê Xứ Đoài trong quá trình đổi mới.

* Bài viết có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội.

Theo HNM