Xác định đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển bền vững và tương lai dân tộc

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng phát biểu tham luận. Ảnh: ĐH

Nền tảng phát triển bền vững của đất nước

Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng, văn hóa Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc trong tiến trình hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, là nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh của con người Việt Nam...

Ngay từ khi mới ra đời, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định vị trí đặc biệt của văn hóa. Đề cương về Văn hóa năm 1943 - Cương lĩnh đầu tiên của Đảng ta về văn hóa đã xác lập văn hóa là một trong ba mặt trận chính trị, kinh tế, văn hóa, thể hiện tư duy, tầm nhìn và sự quan tâm sâu sắc của Đảng trong phát triển văn hóa.

Ngoài mối quan hệ khăng khít hữu cơ với các lĩnh vực khác của đời sống xã hội, nền văn hóa mới mà Đề cương về Văn hóa Việt Nam xác lập còn thể hiện giá trị nhân văn cấp tiến khi đặt con người ở vị trí trung tâm, là chủ thể của văn hóa, là lực lượng sáng tạo, trao truyền, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc.

Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, lãnh tụ thiên tài của Đảng, Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa kiệt xuất của thế giới đã khẳng định: "Văn hóa phải hướng đến quốc dân thực hiện độc lập, tự cường và tự chủ; văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi".

Thực hiện tư tưởng của Người, xuyên suốt các kỳ đại hội, các nghị quyết, kết luận, chỉ thị của Trung ương, của Bộ Chính trị, của Ban Bí thư đều nhấn mạnh văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển. Xây dựng nền văn hóa Việt Nam phát triển toàn diện hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, tính nhân văn, dân chủ và khoa học.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng nhấn mạnh, thực tiễn đã chỉ ra rằng, khi văn hóa được đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp và toàn diện của Đảng, nhân dân là chủ thể sáng tạo và là những người thụ hưởng văn hóa, đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, cán bộ văn hóa đóng vai trò quan trọng, sức mạnh nội sinh của văn hóa sẽ được chuyển hóa thành sức mạnh chính trị - xã hội, góp phần làm nên thắng lợi vĩ đại của cách mạng Việt Nam, đóng góp vào những thành tựu to lớn trong 40 năm Đổi mới của đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Nghị quyết 80-NQ/TƯ ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa đã nhấn mạnh: Phát triển văn hóa, con người là nền tảng, là nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Các giá trị văn hóa phải được gắn kết hài hòa, thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế, xã hội đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại, phải thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới. Đầu tư cho văn hóa chính là đầu tư cho sự phát triển bền vững của đất nước, cho tương lai.

Phát huy sức mạnh nội sinh của văn hóa và con người Việt Nam

Để phát huy sức mạnh nội sinh của văn hóa và con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới, tại tham luận, đồng chí Nguyễn Văn Hùng nêu 3 định hướng lớn và 6 giải pháp.

Ba định hướng lớn, đó là phát triển văn hóa con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng và động lực to lớn cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Văn hóa phát triển gắn bó chặt chẽ với chính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại. Sự phát triển của xã hội chính là sự phát triển của văn hóa.

Văn hóa và con người có tác động gắn bó mật thiết. Con người là chủ thể, là người thụ hưởng và là cội nguồn sáng tạo văn hóa. Phát triển văn hóa vì sự hoàn thiện con người và xây dựng con người để phát triển văn hóa. Triển khai hiệu quả hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam là yếu tố quyết định tạo động lực sáng tạo, khơi dậy khát vọng vươn lên của dân tộc.

Văn hóa trong kỷ nguyên mới lấy hạnh phúc nhân dân và sự trường tồn dân tộc làm mục tiêu cao nhất. Xây dựng văn hóa là sự nghiệp cách mạng lâu dài, đòi hỏi phát huy cao độ nguồn lực con người, huy động toàn xã hội nỗ lực tham gia, đồng thời phải xử lý hài hòa các cặp quan hệ giữa xây và chống, truyền thống và hiện đại, bảo tồn và phát triển, đời sống thực và không gian ảo.

6 giải pháp cụ thể bao gồm: Thứ nhất, cần đổi mới mạnh mẽ tư duy về phát triển văn hóa con người. Bồi đắp hệ giá trị quốc gia, gia đình, con người; nuôi dưỡng phẩm chất yêu nước, nhân ái, trách nhiệm, trung thực, sáng tạo và kỷ cương. Tạo môi trường văn hóa lành mạnh, bảo vệ trước tác động tiêu cực của kinh tế thị trường và không gian số.

Thứ hai, hoàn thiện thể chế theo hướng kiến tạo, giải phóng nguồn lực phát triển văn hóa. Rà soát, bổ sung pháp luật, cơ chế, chính sách về đầu tư văn hóa, bảo tồn di sản, công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số. Tháo gỡ điểm nghẽn về cơ chế đầu tư, đặt hàng, xã hội hóa trong lĩnh vực văn hóa.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận chiều 21-1. Ảnh: Bảo Lâm

Thứ ba, xác định đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển bền vững và tương lai dân tộc. Nâng cao năng lực đội ngũ làm văn hóa, trí thức văn nghệ sĩ, nhà quản lý văn hóa. Cán bộ ngành văn hóa cần làm tốt vai trò "người gieo hạt văn hóa" để giá trị tốt đẹp được vun trồng. Mỗi tác phẩm phải có sức lay động lòng người, mang hơi thở cuộc sống và tầm vóc thời đại.

Thứ tư, phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo là động lực tăng trưởng mới, đóng góp vào GDP, tạo việc làm và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia. Kết nối hiệu quả giữa Nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng sáng tạo, thị trường và công nghệ.

Thứ năm, đẩy mạnh chuyển đổi số, đảm bảo an ninh văn hóa, an toàn thông tin. Xây dựng nền tảng số, số hóa di sản, phát triển nội dung số do Việt Nam làm chủ và bảo vệ chủ quyền văn hóa trên không gian mạng.

Thứ sáu, chủ động hội nhập quốc tế về văn hóa, tăng cường sức mạnh mềm quốc gia. Xây dựng chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam, lấy văn hóa làm trụ cột để lan tỏa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới.

Đồng chí Nguyễn Văn Hùng nêu rõ, văn hóa là nền tảng cho sự phát triển nhanh và bền vững mà Báo cáo chính trị đã trình bày tại Đại hội lần này nhiều lần khẳng định.

Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc với nhiều cơ hội lớn nhưng cũng đan xen nhiều thách thức khó khăn trong một bối cảnh thế giới phẳng.

Văn hóa Việt Nam là cội nguồn bản sắc, là sức mạnh mềm để hội nhập và giúp dân tộc ta khẳng định bản lĩnh, lan tỏa giá trị và tạo vị thế riêng cho Việt Nam trong dòng chảy văn hóa của toàn cầu.

Nguyệt Ánh (lược ghi)