Xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm, tăng tốc lộ trình Net Zero 2050

Chiều 14/1, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai thực hiện cam kết của Việt Nam tại COP26, chủ trì Phiên họp lần thứ sáu của Ban Chỉ đạo. Phiên họp diễn ra trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp và khó lường, gây thiệt hại nặng nề cho nhiều quốc gia, trong đó Việt Nam là một trong những nước chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất.

Theo Thủ tướng, chỉ riêng trong năm 2025, nước ta đã phải hứng chịu 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, làm 420 người thiệt mạng, 730 người bị thương, gây thiệt hại kinh tế ước tính khoảng 100 nghìn tỷ đồng. Những con số này không chỉ phản ánh mức độ khốc liệt của thiên tai, mà còn là lời cảnh báo rõ ràng về tính cấp bách của việc đẩy nhanh các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu và thực hiện nghiêm túc các cam kết tại COP26.

Thủ tướng chỉ rõ 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới - Ảnh: VGP/Nhật Bắc.

Kết luận phiên họp, Thủ tướng nhấn mạnh, mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 không phải là lời hứa mang tính hình thức, mà là cam kết hành động và sứ mệnh chính trị của quốc gia, đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Thủ tướng chỉ rõ 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Trước hết là hoàn thiện thể chế, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn của đất nước và hài hòa với các quy định, thông lệ quốc tế. Cùng với đó là xây dựng các cơ chế, chính sách huy động hiệu quả nguồn lực tài chính cho phát triển xanh; thúc đẩy chuyển giao công nghệ tiên tiến, đổi mới sáng tạo phục vụ giảm phát thải.

Thủ tướng cũng yêu cầu hình thành mô hình quản trị quốc gia về phát triển xanh, thông minh, đồng thời chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực mới gắn với kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp.

Cụ thể hóa các định hướng lớn, Thủ tướng yêu cầu sớm triển khai thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính và thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC). Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với các bộ liên quan thí điểm phân bổ hạn ngạch cho các nhà máy nhiệt điện, cơ sở sản xuất sắt, thép, xi măng ngay sau khi tổng hạn ngạch phát thải giai đoạn 2025–2026 được phê duyệt.

Song song với đó, dự thảo NDC giai đoạn 2026–2035 (NDC 3.0) cần được khẩn trương hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét trong Quý I/2026, làm cơ sở để tổ chức triển khai, theo dõi và giám sát việc thực hiện một cách chặt chẽ, thực chất và hiệu quả.

Cùng với việc kiểm soát phát thải, Việt Nam cũng tăng tốc chuẩn bị cho vận hành thị trường carbon trong nước. Bộ Tài chính được giao sớm thành lập và đưa vào hoạt động Sàn giao dịch tín chỉ carbon, đồng thời hoàn thiện khung quản lý liên quan. Các nghị định về trao đổi quốc tế kết quả giảm phát thải, tín chỉ carbon và dịch vụ hấp thụ, lưu giữ carbon của rừng dự kiến được trình Chính phủ trong đầu năm 2026.

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong chỉ đạo của Thủ tướng là xanh hóa ngành giao thông – lĩnh vực phát thải lớn và có dư địa chuyển đổi rõ nét. Bộ Xây dựng được giao xây dựng lộ trình xanh hóa ngành giao thông, thúc đẩy phát triển giao thông công cộng sử dụng điện và năng lượng xanh, gắn với chuyển giao công nghệ tiên tiến.

Bộ Công Thương giữ vai trò nòng cốt trong phát triển hệ thống sạc điện và hạ tầng năng lượng xanh cho phương tiện giao thông; đồng thời bảo đảm sản xuất, cung ứng điện và năng lượng tái tạo để từng bước thay thế nhiên liệu hóa thạch. Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng, ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với trụ sạc điện và trụ sạc hydro cho xe cơ giới, tạo nền tảng kỹ thuật đồng bộ cho quá trình điện khí hóa giao thông.

Để thúc đẩy đầu tư và mở rộng thị trường, Bộ Tài chính nghiên cứu, đề xuất các cơ chế ưu đãi phát triển phương tiện giao thông xanh và hạ tầng sạc điện. Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao xây dựng các quy định liên quan đến xử lý pin phương tiện điện, bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường trong toàn bộ vòng đời sản phẩm. Các địa phương chủ động phát triển hệ thống giao thông công cộng sử dụng điện, năng lượng xanh, kèm theo các chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện phù hợp với điều kiện thực tế.

Các đại biểu tham dự Phiên họp - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Bên cạnh giao thông, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo và chuyển đổi năng lượng công bằng, trong đó quán triệt và triển khai hiệu quả Nghị quyết số 70 của Bộ Chính trị. Việc tận dụng các cơ chế hợp tác quốc tế như JETP, AZEC được coi là nguồn lực quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi nhà máy nhiệt điện than, phát triển năng lượng mới, nâng cấp lưới điện và hệ thống lưu trữ năng lượng.

Chính phủ cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của khoa học – công nghệ, nguồn nhân lực và tài chính xanh. Các chính sách khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng công nghệ ứng phó biến đổi khí hậu, đào tạo nhân lực cho các ngành công nghệ chiến lược, phát triển tín dụng xanh và hỗ trợ lãi suất cho các dự án xanh, kinh tế tuần hoàn tiếp tục được đẩy mạnh.

Thủ tướng yêu cầu tăng cường công tác dự báo, cảnh báo thiên tai, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu; đồng thời đẩy mạnh đàm phán quốc tế, thúc đẩy hợp tác đa phương và kêu gọi đoàn kết quốc tế trong ứng phó biến đổi khí hậu.

Cùng với đó, các bộ, ngành được giao nhiều nhiệm vụ cụ thể nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân trong tiến trình chuyển đổi xanh. Việc phổ biến, hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU (CBAM), huy động cộng đồng doanh nghiệp tham gia giảm phát thải và thị trường carbon, cũng như tăng cường năng lực ứng phó thiên tai, bảo vệ sức khỏe cộng đồng được xác định là những nội dung quan trọng.

Thủ tướng khẳng định, mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 đòi hỏi quyết tâm chính trị cao và hành động nhất quán, lâu dài. Trong đó, việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng xanh, thị trường carbon đến nâng cao năng lực thích ứng sẽ là nền tảng để Việt Nam từng bước hiện thực hóa cam kết khí hậu, hướng tới tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Phương Thảo