Xác minh độ tuổi sử dụng mạng xã hội - bước đi kiên quyết của quốc gia Đông Nam Á

Theo Bộ trưởng Truyền thông Malaysia Fahmi Fadzil, chính phủ tin rằng đây là một cơ chế tốt để xác minh một người dưới hay trên 16 tuổi, đề cập tới việc sử dụng thẻ căn cước - vốn đã được tích hợp trong các dịch vụ ngân hàng và viễn thông tại Malaysia.

Bộ trưởng Truyền thông Malaysia Fahmi Fadzil. Ảnh: Nikkei

Đề xuất hạn chế người dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, được Malaysia thông qua vào cuối năm 2025 và dự kiến thực thi trong năm nay, đặt ra một ngưỡng truy cập rõ ràng, yêu cầu các nền tảng phải ngăn người chưa đủ tuổi đăng ký hoặc sử dụng tài khoản. Một số chính phủ khác cũng đang đi theo hướng tương tự nhằm bảo vệ người dùng trẻ khỏi các rủi ro trực tuyến, bao gồm Australia và Indonesia.

Ngoài việc xác minh độ tuổi, Bộ trưởng Fahmi Fadzil cho biết, Chính phủ Malaysia cũng sẽ áp dụng các quy định tuân thủ nghiêm ngặt hơn và tăng tốc độ gỡ bỏ nội dung độc hại theo Luật An toàn Trực tuyến, có hiệu lực từ tháng 1-2026.

Theo giới chức này, nỗ lực của Malaysia là rút ngắn thời gian cần thiết để gỡ bỏ các nội dung vi phạm pháp luật. Ông cũng cho biết khoảng 10 văn bản hướng dẫn bổ sung của đạo luật đang được hoàn thiện nhằm quy định bộ quy tắc ứng xử và quy trình quản lý trên mạng xã hội.

Cách tiếp cận xác minh độ tuổi của Malaysia đánh dấu sự chuyển đổi từ các biện pháp bảo vệ trước đây dựa trên tự khai báo độ tuổi, sang một hệ thống nghiêm ngặt hơn dựa trên danh tính có thể xác minh.

Các quy định mới của Malaysia được đánh giá là nghiêm ngặt hơn so với Australia, quốc gia đầu tiên triển khai lệnh cấm mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi trên toàn quốc vào tháng 12-2025. Luật của Australia yêu cầu các nền tảng thực hiện “các biện pháp hợp lý”, kết hợp tín hiệu hành vi và một số hình thức xác minh hạn chế.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Malaysia đang đối mặt với sự gia tăng mạnh của các nội dung trực tuyến gây hại, từ lừa đảo đến các video sai lệch hoặc bị tái sử dụng gây lo ngại trong dư luận và ảnh hưởng đến an toàn xã hội.

Hồi đầu tuần, một bồi thẩm đoàn tại bang New Mexico (Mỹ) đã yêu cầu Meta - công ty sở hữu Facebook, Instagram và WhatsApp nộp 375 triệu USD tiền phạt dân sự, sau khi kết luận công ty vi phạm pháp luật bang trong vụ kiện do Tổng chưởng lý bang khởi xướng. Bang này cáo buộc Meta đã gây hiểu nhầm cho người dùng về mức độ an toàn của ba nền tảng và cho phép xảy ra hành vi bóc lột trẻ em trên các nền tảng đó.

Tại Quốc hội Malaysia, Thứ trưởng Truyền thông Teo Nie Ching cho biết số lượng yêu cầu gỡ bỏ nội dung độc hại đã tăng mạnh trong những năm gần đây, do việc giám sát tăng cường, nhận thức của công chúng cao hơn, và việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phát tán các nội dung này. Nhìn chung, số lượng yêu cầu gỡ bỏ nội dung từ cơ quan quản lý đã cho thấy xu hướng tăng rõ rệt qua từng năm.

Trong số các yêu cầu gỡ bỏ, nội dung liên quan đến cờ bạc chiếm 62%, tiếp theo là lừa đảo và tài khoản giả với khoảng 21%, và nội dung khiêu dâm chiếm 7,45%.

Các yêu cầu liên quan đến cờ bạc trực tuyến tăng vọt từ chỉ 2 trường hợp năm 2022 lên hơn 293.000 trường hợp năm 2025, trong khi các trường hợp liên quan đến lừa đảo tăng từ 245 lên hơn 102.000 trong cùng giai đoạn.

Ông Fahmi khẳng định, khuôn khổ của Malaysia được thiết kế để nhắm vào các loại nội dung gây hại được xác định rõ ràng, chứ không phải các hình thức biểu đạt hợp pháp.

Vị Bộ trưởng cũng cho biết hệ thống này bao gồm các cơ chế bảo đảm việc thực thi được tiến hành một cách hợp lý và minh bạch. Theo Luật Truyền thông và Đa phương tiện và Luật An toàn Trực tuyến, các bên bị ảnh hưởng có thể yêu cầu giải thích về quyết định, kháng nghị lên hội đồng xét xử và đề nghị tòa án xem xét lại, trong khi một Ủy ban An toàn Trực tuyến độc lập sẽ giám sát việc triển khai.

Tú Anh