Xách nước rước may vào nhà

Giữa nhịp điệu của mùa xuân, những phong tục truyền thống của đồng bào nơi đây vẫn được gìn giữ nguyên vẹn, như sợi chỉ đỏ nối quá khứ với hiện tại... Trong đó, tục xách nước đầu nguồn đêm giao thừa của cộng đồng người Tày, người Nùng ở xã Bắc Hà là một nét đẹp văn hóa tâm linh “đặc biệt” được truyền từ đời này sang đời khác.

Lấy nước đầu nguồn trong đêm giao thừa là tập tục đẹp trong đời sống văn hóa tâm linh – nơi người dân gửi gắm ước vọng về một năm mới đủ đầy, ấm no và bình an.

Anh Lâm Văn Đức, thôn Na Lo, xã Bắc Hà lấy nước cầu may mắn, bình an theo phong tục truyền thống của người Tày Bắc Hà trong đêm giao thừa.

Tại thôn Na Lo, xã Bắc Hà, khi đồng hồ điểm 0 giờ - thời khắc giao thừa, chuyển giao năm cũ và năm mới Tết Bính Ngọ, anh Lâm Văn Đức đã được mẹ mình đưa chiếc xô nhựa mới, được rửa sạch sẽ từ chiều. Bên cạnh là nén hương, vài bông hoa rừng gọi xuân và một chút lễ mọn. “Dụng cụ lấy nước phải mới, sạch sẽ, không dùng đồ cũ. Người Tày quan niệm, chọn lấy nước đầu năm phải ở nguồn nước tinh khiết, để may mắn, tài lộc vào nhà” - anh Đức chia sẻ.

Theo quan niệm của đồng bào Tày, Nùng nơi đây, nước là khởi nguồn của sự sống. Lấy nước đầu nguồn trong thời khắc giao thừa tượng trưng cho việc mang sinh khí của đất trời về với gia đình. Dòng nước mát lành không chỉ để dùng nấu ăn, pha trà đầu năm mà còn là biểu tượng của tài lộc, sinh sôi.

Người đi lấy nước thường chọn nơi đầu nguồn, con suối trong nhất, sạch nhất. Trước khi múc nước, họ thắp hương, đặt hoa, khấn xin thần suối, thần núi phù hộ cho gia đình năm thuận hòa. Không vội vã, cũng không rộn ràng, những bước chân trong đêm xuân vùng cao như một nghi thức linh thiêng, kết nối con người với thiên nhiên và tổ tiên.

Đã thành thông lệ, đêm giao thừa, các gia đình ngườ Tày, người Nùng đều ra đầu nguồn "lấy nước - rước may" về nhà.

Không chỉ có nước mới, đêm giao thừa, nhiều gia đình người Tày, người Nùng ở Bắc Hà còn chuẩn bị củi mới, giữ lửa mới. Theo bà Lùng Thị Mẩy, thôn Na Pắc Ngam, xã Bắc Hà: Nước lấy về được đặt trang trọng trong bếp, rồi gia đình sẽ dùng nước đó đun ấm trà đầu tiên. Lửa phải đỏ, nước phải đầy thì cả năm mới ấm no, đủ đầy.

Với bà con nơi đây, bếp lửa không chỉ để nấu ăn mà còn là trung tâm của gia đình, nơi gắn kết các thế hệ. Khi nước đầu nguồn được đặt cạnh bếp lửa mới nhóm, đó là sự giao hòa của hai yếu tố âm – dương, là khởi đầu cho một chu trình mới của sự sống.

Sau khi lấy nước về, người Tày và người Nùng ở Bắc Hà sẽ đun nước pha trà đón năm mới.

Chỉ là chiếc xô đỏ, dòng nước mát và bó củi khô – nhưng chứa đựng khát vọng về cả năm mưa thuận gió hòa, làm ăn thuận lợi, gia đình êm ấm. Trong nhịp sống hiện đại, khi nhiều phong tục dần mai một, thì ở vùng cao Bắc Hà, tục xách nước đêm giao thừa vẫn được các gia đình gìn giữ như một phần hồn cốt văn hóa. Đó không chỉ là hành động lấy nước, còn là cách người dân gửi gắm niềm tin vào thiên nhiên, vào tổ tiên và vào chính bàn tay lao động của mình.

Khi tiếng gà đầu tiên cất lên báo hiệu năm mới, dòng nước mát lành đã yên vị trong mỗi căn bếp. Cùng với đó, niềm tin giản dị, bền bỉ của đồng bào Tày, Nùng: mang nước về nhà trong thời khắc giao thừa là mang theo lộc trời, để năm mới sinh sôi, may mắn và đủ đầy.

Lệ Quyên