Xâm nhập mặn hạ nguồn sông Tiền, ngăn cách nào?

Ngày 9/4, UBND tỉnh Đồng Tháp, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh tổ chức hội thảo "Nâng cao giải pháp tích trữ nước và chuyển tải, bổ cấp nguồn nước ngọt phục vụ sản xuất và dân sinh thích ứng với biến đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp".

Một đoạn sông Bảo Định (nhánh sông Tiền) qua phường Mỹ Tho (tỉnh Đồng Tháp).

Báo động xâm nhập mặn hạ lưu sông Tiền

Tại hội thảo các đại biểu đã tập trung đánh giá hiện trạng hệ thống thủy lợi của tỉnh đang phục vụ khoảng 320 nghìn ha đất nông nghiệp.

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường Đồng Tháp, tình trạng xâm nhập mặn vào mùa khô, biến đổi khí hậu đang diễn biến phức tạp. Trong đó các năm hạn mặn kỷ lục như 2016, 2020 lại khiến khu vực này thiếu hụt nước ngọt trầm trọng.

Vùng hệ thống thủy lợi Gò Công đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ triều cường và xâm nhập mặn do hệ thống thủy lợi chưa được đầu tư hoàn thiện.

GS.TS Lê Mạnh Hùng, Chủ tịch Hội Khoa học thủy lợi TP.HCM phát biểu tham luận.

GS.TS Lê Mạnh Hùng, Chủ tịch Hội Khoa học thủy lợi TP.HCM (nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục thủy lợi) cho rằng, việc ứng phó, thích ứng với biến đổi khí hậu đang trở nên cấp bách ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là vùng hạ lưu sông Tiền. Những năm qua nguồn nước sông Mê Kông đổ về Việt Nam biến động thất thường.

Nguyên nhân chính do phía thượng nguồn nhiều công trình đập thủy lợi đã được xây dựng, làm ảnh hưởng nguồn nước về hạ lưu khiến tình trạng xâm nhập mặn ngày càng sâu. Theo thống kê có năm nước mặn đi sâu vào các nhánh sông đến hơn 120km, rất đáng báo động.

Về giải pháp, ông Hùng cho rằng, cần sớm hoàn thiện hệ thống thủy lợi mang tính kết nối vùng ở lưu vực cửa sông Tiền, sông Vàm Cỏ nhằm tránh tình trạng nước ngọt trôi hết ra biển, mùa khô nước mặn xâm nhập.

"Cần sớm đầu tư đồng bộ hệ thống thủy lợi, trạm bơm, bổ cấp, điều tiết nguồn nước qua hệ thống chuyển nước công suất lớn đến khu vực thiếu nước ngọt.

Hệ thống thủy lợi phải hoạt động nhịp nhàng, đồng bộ để đảm bảo nguồn nước phục vụ sinh kế và hoạt động sản xuất các khu công nghiệp, đô thị Mỹ Tho, Gò Công", ông Hùng cho hay.

Ông Lê Hà Luân, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Đồng Tháp cho rằng, việc xây dựng các công trình ngăn mặn đang rất cấp bách.

Xây dựng các kịch bản ứng phó mặn xâm nhập

Ông Lê Hà Luân, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Đồng Tháp cho rằng, trong nhiều năm qua, công tác phòng chống hạn, mặn luôn là nhiệm vụ trọng tâm của ngành nông nghiệp, lãnh đạo tỉnh qua nhiều nhiệm kỳ.

Trên địa bàn tỉnh đã đầu tư hệ thống cống ngăn mặn, từng bước giảm thiểu thiệt hại do hạn, mặn gây ra. Tuy nhiên để giải quyết triệt để việc thiếu nước ngọt cho sinh hoạt và sản xuất, an ninh nguồn nước về lâu dài cần giải pháp đồng bộ, hệ thống thủy lợi để chuyển dẫn bổ cấp nguồn nước ngọt đang rất cấp bách.

Vì vậy sau hội thảo, Sở Tài nguyên và Môi trường rà soát, tiếp tục tham vấn các ý kiến chuyên gia nhằm chọn phương án tối ưu nhất. Đồng thời báo cáo UBND tỉnh bổ sung các dự án thủy lợi giai đoạn tiếp theo vào quy hoạch chung để có cơ sở triển khai các dự án thủy lợi.

Thi công cống Trà Tân ngăn xâm nhập mặn qua xã Cai Lậy.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Phước Thiện, Phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp đánh giá cao ý kiến tham vấn của chuyên gia, nhà khoa học và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc liên kết vùng cho sản xuất nông nghiệp, cấp nguồn nước thô sinh hoạt cho vùng ngọt hóa Gò Công cũng như các khu vực thiếu nước, khan hiếm nước vùng hạ nguồn sông Tiền.

Ông yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương phối hợp với các địa phương rà soát toàn diện, kỹ lưỡng các phương án dẫn và trữ nước ngọt, từ đó hoàn thiện các kịch bản ứng phó sát với thực tế, đảm bảo không để hộ dân nào thiếu nước sinh hoạt trong mùa khô hạn.