Xây dựng Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam thành trung tâm khoa học hiện đại

Giáo sư, Tiến sĩ Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phát biểu tại sự kiện. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Sự kiện diễn ra đúng vào Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Ngày Quốc tế Bảo tàng 18/5, đồng thời hướng tới kỷ niệm 51 năm thành lập Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Báo cáo tại lễ kỷ niệm, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trung Minh, Tổng Giám đốc Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam cho biết: Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam chính thức thành lập và đi vào hoạt động vào tháng 3/2026.

Sự kiện này có ý nghĩa quan trọng đối với đời sống văn hóa-khoa học của xã hội, đáp ứng mong mỏi lâu năm của giới khoa học và đông đảo nhân dân, đồng thời thể hiện sự quan tâm, chỉ đạo hiệu quả của Đảng, Chính phủ và các bộ, ngành.

Từ quy mô ban đầu chỉ 8 cán bộ, sau 20 năm, Bảo tàng đã phát triển lên hơn 50 viên chức, trong đó có trên 20 nhà khoa học trình độ cao. Mạng lưới hoạt động từng bước được mở rộng với cơ sở chính tại Hà Nội cùng các cơ sở nghiên cứu, bảo tồn tại Thừa Thiên Huế và Quảng Trị.

Công tác trưng bày, phục vụ công chúng được chú trọng, với các không gian trưng bày tại Hà Nội và Huế, mỗi năm đón hàng chục nghìn lượt khách, góp phần hiệu quả trong giáo dục, phổ biến tri thức khoa học tự nhiên.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trung Minh, Tổng Giám đốc Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam phát biểu tại sự kiện. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Bên cạnh đó, hoạt động nghiên cứu, bảo quản, chế tác mẫu vật chiếm tỷ trọng chủ yếu, tạo nền tảng cho phát triển bền vững của Bảo tàng. Đến nay, Bảo tàng đã xây dựng bộ sưu tập hơn 100 nghìn mẫu vật, nhiều mẫu quý hiếm và mẫu chuẩn khoa học, kèm theo cơ sở dữ liệu lớn. Hoạt động nghiên cứu đạt nhiều kết quả nổi bật với hơn 1.000 công bố khoa học, trong đó nhiều bài thuộc hệ thống tạp chí quốc tế uy tín.

Đáng chú ý, phát hiện khảo cổ tại hang động núi lửa Krông Nô (Đắk Nông) đã góp phần làm thay đổi nhận thức về lịch sử cư trú của con người ở Tây Nguyên. Bảo tàng đồng thời là Cơ quan khoa học CITES Việt Nam, tham gia tích cực vào bảo tồn đa dạng sinh học.

Trong quá trình phát triển, dù còn không ít khó khăn, đặc biệt về cơ sở vật chất, việc khởi công dự án xây dựng Bảo tàng mới tại xã Kiều Phú (Hà Nội) cuối năm 2025 đã đánh dấu bước tiến quan trọng trong hiện thực hóa quy hoạch hệ thống bảo tàng quốc gia.

Có thể khẳng định, sau 20 năm xây dựng và phát triển, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu đáng ghi nhận trên các mặt công tác, đóng góp thiết thực vào nghiên cứu khoa học, giáo dục và phục vụ cộng đồng; đồng thời tiếp tục đứng trước những yêu cầu, nhiệm vụ mới trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Đại diện Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam nhận Bằng khen của Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Thay mặt lãnh đạo Viện Hàn lâm, Giáo sư, Tiến sĩ Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam gửi lời chúc mừng tới tập thể lãnh đạo, cán bộ, viên chức Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam qua các thời kỳ; đồng thời ghi nhận và biểu dương những nỗ lực, đóng góp của Bảo tàng trong suốt 20 năm xây dựng và phát triển.

Trên cơ sở những kết quả đạt được, Giáo sư, Tiến sĩ Chu Hoàng Hà đề nghị Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam tiếp tục phát huy truyền thống, sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng trưng bày, bảo quản và phát triển bộ sưu tập mẫu vật gắn với xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học; đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng và phổ biến tri thức, góp phần cùng Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam khẳng định vai trò trụ cột, hạt nhân của nền khoa học và công nghệ quốc gia, hướng tới trình độ khu vực và quốc tế.

Ngay sau lễ kỷ niệm, Hội nghị toàn quốc lần thứ 4 hệ thống Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam đã được tổ chức. Đây là diễn đàn quan trọng quy tụ các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước cùng trao đổi những kết quả nghiên cứu mới, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất các giải pháp đột phá trong công tác bảo tàng, bảo tồn đa dạng sinh học, hướng tới khai thác hiệu quả và phát triển bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú của Việt Nam.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại sự kiện. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã tổ chức Triển lãm với chủ đề “Dấu ấn Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam”, nhân dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2026), chào mừng Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam (18/5) và 51 năm thành lập Viện (20/5/1975-20/5/2026).

Triển lãm không chỉ giới thiệu những thành tựu khoa học và công nghệ tiêu biểu qua hơn nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, mà còn là dịp tôn vinh đội ngũ các nhà khoa học, những người tiên phong trong hành trình khám phá tri thức, sáng tạo công nghệ và đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Qua đó, góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo, khẳng định vai trò then chốt của khoa học và công nghệ trong phát triển kinh tế-xã hội theo hướng nhanh và bền vững.