Xây dựng cấp xã trở thành trung tâm vận hành mới ở cơ sở Bài 2: Khi năng lực chưa tương xứng với nhiệm vụ được giao
Từ “cấp thực hiện” thành “cấp quyết định” nhiều vấn đề sát dân, cấp xã đang bước vào vai trò mới. Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy cơ sở bước đầu thích ứng, nhưng nhiệm vụ được phân cấp mạnh trong khi con người, chuyên môn, nguồn lực và phương thức vận hành chưa tương xứng. Khi tổ chức vẫn mang dấu ấn của mô hình cũ, cấp xã khó phát huy đầy đủ vai trò “trung tâm vận hành mới ở cơ sở”.
Thiếu hụt nhân lực chuyên môn sâu
Điểm nghẽn dễ nhận thấy nhất hiện nay là sự lệch pha giữa khối lượng, tính chất nhiệm vụ được giao với năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cấp xã.
Đại biểu HĐND cấp xã tỉnh Thái Nguyên được bồi dưỡng nghiệp vụ công tác nhiệm kỳ 2026 - 2031 để đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu công việc trong bối cảnh mới. Ảnh: Nguyễn Bích
Không còn chỉ giải quyết những công việc hành chính thường nhật, cấp xã đang trực tiếp đảm nhận nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện và cấp trên, từ lĩnh vực đất đai, xây dựng, đầu tư công, tài chính - ngân sách, tư pháp đến công thương, hạ tầng, giải phóng mặt bằng... Những nhiệm vụ này không chỉ đòi hỏi cán bộ nắm quy trình, mà còn phải có chuyên môn sâu, năng lực thẩm định, tham mưu và xử lý các vấn đề phức tạp ngay tại cơ sở.
Trong khi đó, tại nhiều địa phương, một công chức phải “gánh” nhiều nhóm nhiệm vụ. Phòng Kinh tế đối với xã, Phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị đối với phường được phân cấp tới 93 nhiệm vụ, nhưng biên chế bình quân chỉ khoảng 8 người, tương đương mỗi công chức đảm nhiệm 7 - 10 nhóm việc. Không chỉ là thiếu người, mà là thiếu đúng người cho đúng việc. Tại xã Đồng Tiến (Thanh Hóa), chỉ 3 công chức địa chính - xây dựng vừa thực hiện nhiệm vụ thường xuyên, vừa giải phóng mặt bằng hơn 100ha cho 2 dự án; có người phụ trách 7 - 8 nhóm việc, trong khi tranh chấp đất đai phát sinh, có ngày tiếp nhận 3 - 4 đơn; phường Trúc Lâm cũng đang xử lý 32 dự án, với khoảng 500ha cần giải phóng mặt bằng. Với 9 người, phường phải huy động cán bộ Đảng ủy hỗ trợ kiểm đếm và thuê lực lượng bên ngoài thực hiện nhiệm vụ.
Những con số ấy cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở áp lực công việc. Cấp xã đang được giao quyền quyết định những vấn đề trước đây chủ yếu thực hiện ở khâu cuối của quy trình, nhưng đội ngũ lại chưa được chuẩn bị tương xứng cho vai trò mới.
Ở hoạt động của cơ quan dân cử, bà Nguyễn Thị Lựu, đại biểu HĐND chuyên trách xã Ia Nan (Gia Lai) cho biết, một số đại biểu chuyên trách sau sắp xếp chưa từng công tác tại cơ quan dân cử nên còn lúng túng trong tiếp cận quy định pháp luật, điều hành kỳ họp, thẩm tra và triển khai giám sát. Theo bà, kinh nghiệm thực tiễn, tư duy pháp lý và kỹ năng giám sát khó có thể hình thành chỉ qua vài lớp tập huấn ngắn hạn.
Ở lĩnh vực tư pháp, khoảng trống nhân lực cũng hiện hữu. Hà Tĩnh được giao 137 biên chế công chức Văn phòng HĐND và UBND cấp xã phụ trách lĩnh vực tư pháp nhưng hiện mới có 115 người. Trong 69 xã, phường, có 33 đơn vị chỉ bố trí 1 người và 28 đơn vị bố trí 2 người; ông Nguyễn Duy Cường, Chánh Văn phòng HĐND và UBND phường Thành Sen cho biết, phần lớn thời gian của công chức Văn phòng phụ trách lĩnh vực tư pháp - hộ tịch hiện tập trung giải quyết thủ tục hành chính; thời gian dành cho phổ biến, giáo dục pháp luật, theo dõi thi hành pháp luật và hòa giải ở cơ sở vì thế bị thu hẹp. Trong khi đó, đây lại là những nhiệm vụ có ý nghĩa phòng ngừa tranh chấp, giữ ổn định ngay từ cơ sở.
Đáng chú ý, sự thiếu hụt không chỉ ở số lượng mà còn ở chuyên môn sâu. Theo rà soát của Sở Nội vụ tỉnh Thanh Hóa, toàn tỉnh chỉ có 132 công chức chuyên ngành xây dựng - giao thông - thủy lợi tại 84 xã, phường; 82 đơn vị không có cán bộ được đào tạo bài bản trong lĩnh vực này. Với công nghệ thông tin, chỉ có 78 công chức được đào tạo đúng chuyên ngành, trong khi 103 xã, phường chưa bố trí được cán bộ lĩnh vực này.
Cấp xã không thể dùng một “khuôn” nhân lực
Cùng với áp lực nhân sự, thực tế hiện nay cho thấy cách tổ chức bộ máy và phân bổ nguồn lực chưa theo kịp nhiệm vụ mới. Một xã miền núi vài nghìn dân, một xã rộng, nhiều dự án hay một phường trung tâm hơn 100.000 dân không thể áp dụng cùng một cách bố trí biên chế và nhân lực chuyên môn.
Tại phường Hải Châu (TP. Đà Nẵng), dân số sau sáp nhập vượt 131.000 người, khối lượng thủ tục hành chính tăng mạnh nhưng định biên vẫn theo khung chung. Thực tế này cho thấy, phân bổ biên chế cứng đang bộc lộ hạn chế trước sự khác biệt rất lớn về quy mô và tính chất địa bàn.
Từ thực tiễn đó, bà Trần Thị Liêm, Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Nam Hồng Lĩnh (Hà Tĩnh) cho rằng, cần tăng nhân lực chuyên môn cho những lĩnh vực có khối lượng, tính chất công việc lớn như đất đai, xây dựng, giải phóng mặt bằng. Công chức địa chính cấp xã trước đây chủ yếu thực hiện một số khâu, nay phải tham gia những công việc phức tạp hơn: như thẩm định phương án bồi thường, tham mưu thu hồi đất, giải phóng mặt bằng. Nếu không có người đủ chuyên môn, phân cấp thẩm quyền khó đi đôi với chất lượng thực thi.
Trước mắt, cần ưu tiên bố trí cán bộ đúng chuyên môn, đồng thời điều động, luân chuyển, biệt phái cán bộ có năng lực hỗ trợ những địa bàn có khối lượng công việc lớn. Về lâu dài, biên chế cần tính theo vị trí việc làm và đặc thù địa bàn, dựa trên dân số, diện tích, mức độ đô thị hóa, số lượng hồ sơ, dự án và khối lượng nhiệm vụ thực tế. Cùng với đó, cần có cơ chế tiếp cận nguồn chuyên môn bên ngoài khi xử lý những vấn đề phức tạp về đất đai, xây dựng, đầu tư, tài chính, pháp lý, công nghệ thông tin. Không nhất thiết xã nào cũng phải có đủ chuyên gia, nhưng phải có người chịu trách nhiệm và có nguồn chuyên môn để tham vấn khi cần.
Bài toán vì thế không đơn giản là tăng biên chế, mà là bố trí đúng người, đúng việc, đúng nơi cần. Nhiệm vụ đã thay đổi thì cách tổ chức nhân lực, phân bổ nguồn lực và hỗ trợ chuyên môn cũng phải thay đổi theo.
Tin nóng
Từ ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất giống, xây dựng vùng nguyên liệu đến tự động hóa tưới tiêu, các HTX tại Sơn La đang từng bước đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản.
Bị giảm lợi thế cạnh tranh với thị trường xe mới, các showroom kinh doanh xe ô tô cũ hiện đang gồng mình giữ giá song song với những chương trình ưu đãi để tránh tình trạng ế ẩm, thua lỗ.
Từ nay đến trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027, người dân còn 3 dịp nghỉ đáng chú ý, gồm Quốc khánh 2/9, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 và Tết Dương lịch 2027.
Khoản tín dụng cho vay tối đa 4.978 tỷ đồng từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) chi nhánh Lâm Đồng bổ sung nguồn vốn dài hạn cho dự án cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương. Với T&T Group – nhà đầu tư góp 60% vốn tại doanh nghiệp dự án – đây là bước tiếp theo trong quá trình hoàn thiện cấu trúc tài chính để đưa tuyến cao tốc trọng điểm của Lâm Đồng tăng tốc triển khai.
Cuối 20 tuổi, đầu 30 tuổi không còn là “hạn chót” để kết hôn với nhiều người trẻ, khi họ ưu tiên ổn định tài chính, công việc và mức độ phù hợp với bạn đời trước khi lập gia đình.
House Of Luggage triển khai ưu đãi vali, balo, túi xách, giúp học sinh, sinh viên và du học sinh dễ dàng lựa chọn bạn đồng hành phù hợp năm học mới.
Tin mới
Giá vàng thế giới mất mốc 4.400 USD/ounce, còn giá vàng trong nước biến động không đồng nhất. Vàng miếng giảm 600.000 đồng/lượng, vàng nhẫn tăng giảm trái chiều, riêng vàng nhẫn DOJI tăng 1,3 triệu đồng/lượng.
Khi áp lực lãi vay và dòng tiền buộc một bộ phận nhà đầu tư phải bán tháo, những người có sẵn tiền mặt đang âm thầm vào cuộc. Nhưng “hàng ngộp” chỉ thực sự là món hời nếu mua đúng tài sản, đúng giá và đủ sức chờ thị trường hồi phục.
Cuộc đua trung tâm tài chính quốc tế đang nóng lên, Việt Nam đã bắt đầu tìm một vị trí riêng trong mạng lưới khu vực. Muốn bứt lên, cần chọn đúng “sân chơi” có thể tạo khác biệt, từ tài chính xanh, fintech, tài chính bền vững đến nguồn nhân lực chất lượng cao.
Trong thời gian không xa, loạt doanh nghiệp Việt sẽ phải đối mặt với những khó khăn, thách thức, khi phải đáp ứng chuẩn bao bì mới của châu Âu, với quy định vỏ chai, nilon, khay nhựa thực phẩm chứa 30% nhựa tái chế. Chính vì vậy, chuyển đổi bao bì không còn là lựa chọn mang tính hình thức mà là điều kiện để duy trì năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Sau một thời gian mặt bằng lãi suất huy động có xu hướng tăng trở lại, thị trường ghi nhận diễn biến bất ngờ khi một số ngân hàng điều chỉnh giảm lãi suất ở nhiều kỳ hạn. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng ổn định mặt bằng lãi suất, bảo đảm thanh khoản và phấn đấu giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ nền kinh tế.
Kết quả kinh doanh quý II/2026 đang củng cố kỳ vọng về một chu kỳ hồi phục mới của cổ phiếu ngành thép, nhưng sự phân hóa giữa các doanh nghiệp ngày càng rõ.
Chỉ trong vài tháng, khoản vay từng "dễ thở" bỗng trở thành gánh nặng gấp đôi, buộc những người vay tiền để mua nhà, mua xe hay vay kinh doanh phải tìm cách cơ cấu lại cho hợp lý.
Từ bảo chứng pháp lý của Chỉ dẫn địa lý "Hưng Yên" và Nhãn hiệu chứng nhận "Long nhãn Hưng Yên", khu vực kinh tế tập thể của tỉnh đang chủ động thương mại hóa tối đa tài sản trí tuệ nông sản.