Xây dựng cơ chế đồng bộ đưa cổ vật quý của Việt Nam từ nước ngoài về nước

Ngày 10/9, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương chủ trì cuộc họp Ban Soạn thảo, Tổ Biên tập Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật, di sản văn hóa đáp ứng tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm đang ở nước ngoài về Việt Nam.

Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trong những giai đoạn lịch sử khác nhau, một bộ phận di sản, cổ vật và tác phẩm nghệ thuật có giá trị của Việt Nam đã được đưa ra nước ngoài. Hiện những tài sản văn hóa này được lưu giữ tại các bảo tàng, bộ sưu tập tư nhân hoặc xuất hiện trên thị trường nghệ thuật quốc tế.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương. Ảnh: Bộ VHTT&DL

Việc các di sản bị phân tán phần nào tạo ra khoảng trống trong quá trình nhận diện đầy đủ lịch sử, nghệ thuật và văn hóa dân tộc. Do đó, xây dựng một cơ chế phù hợp để đưa những hiện vật có giá trị đặc biệt trở về Việt Nam được xác định là yêu cầu cấp thiết, đồng thời mang ý nghĩa lâu dài đối với công tác bảo tồn và phát huy di sản.

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương cho rằng Đề án cần tạo lập các cơ chế đồng bộ để thống kê, nghiên cứu, xác định những di vật, cổ vật quý hiếm của Việt Nam đang được lưu giữ ở nước ngoài. Trên cơ sở đó, các cơ quan chức năng có thể lựa chọn hình thức phù hợp để vận động, đàm phán, tiếp nhận và đưa những tài sản văn hóa có giá trị về nước.

Điểm đáng chú ý của Đề án là hướng tới cách tiếp cận có hệ thống, thay cho việc hồi hương di sản theo từng trường hợp riêng lẻ. Cơ chế quốc gia cần xác định rõ đối tượng ưu tiên, tiêu chí lựa chọn, phương thức tiếp nhận, nguồn lực tài chính và trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Quang cảnh cuộc họp. Ảnh: Bộ VHTT&DL

Cơ chế này cũng giúp Nhà nước chủ động tiếp cận các hiện vật, tác phẩm có giá trị đặc biệt khi xuất hiện trên thị trường quốc tế; đồng thời tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân trong nước tham gia hồi hương di sản công khai, minh bạch và đúng quy định pháp luật.

Thời gian qua, một số cổ vật quý của Việt Nam đã được đưa về nước bằng nhiều hình thức. Trong đó, các nhà sưu tập tư nhân có đóng góp đáng kể khi tham gia đấu giá, tiếp nhận và hồi hương cổ vật.

Theo Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương, những kết quả ban đầu đặt ra yêu cầu xây dựng cơ chế, chính sách và phương thức triển khai đồng bộ, lâu dài, phù hợp với thực tiễn cũng như các quy định của pháp luật quốc tế.

Để bảo đảm tiến độ trình Chính phủ, Thứ trưởng yêu cầu Ban Soạn thảo và Tổ Biên tập rà soát toàn bộ dự thảo, tiếp thu đầy đủ ý kiến của các đại biểu và tiếp tục làm rõ những vấn đề liên quan đến cơ chế, chính sách, nguồn lực tài chính cũng như phối hợp liên ngành.

Cục Di sản văn hóa và Thường trực Ban Soạn thảo được giao tổng hợp kỹ các ý kiến tại cuộc họp, khẩn trương hoàn thiện dự thảo, bảo đảm chất lượng và thời gian trình Đề án theo kế hoạch.