Xây dựng hệ sinh thái giao thông thông minh

Thủ đô Hà Nội triển khai thu phí điện tử không dừng tại tất cả bãi đỗ xe và điểm trông giữ ô-tô được cấp phép từ ngày 1/7/2026.

Đồng bộ hóa hạ tầng giao thông số

Ngày 15/4/2024, Sở Giao thông vận tải (nay là Sở Xây dựng) thành phố Hà Nội chủ trì phối hợp thí điểm ứng dụng công nghệ thu phí điện tử không dừng tại bảy điểm đỗ xe trong thành phố, đặt những “viên gạch” đầu tiên trong việc hiện đại hóa dịch vụ trông giữ xe trên địa bàn. Đến đầu tháng 10, khi Nghị định số 119/2024/NĐ-CP của Chính phủ về thanh toán điện tử trong giao thông chính thức có hiệu lực, người dân có thể thanh toán dịch vụ giao thông trên cùng một ứng dụng và trải nghiệm sự hiện đại, thông minh, với tốc độ nhanh chóng như qua trạm thu phí.

Trên cơ sở đó, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội xây dựng kế hoạch nhằm số hóa 100% giao thông tĩnh, thu phí điện tử không dừng tại các bãi trông giữ xe hình thành mô hình phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền thành phố, cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ và các chủ bãi đỗ xe. Giải pháp thu phí bãi đỗ bằng hình thức thanh toán điện tử đã tận dụng thành công hệ sinh thái của hơn 6 triệu phương tiện đã dán thẻ thu phí không dừng trên toàn quốc, giúp người dân trong nội đô áp dụng ngay mà không cần cài đặt thêm ứng dụng mới.

Bà Trương Kiều Anh, Trưởng phòng Phát triển công nghệ (Sở Xây dựng thành phố Hà Nội) nhấn mạnh, việc ứng dụng công nghệ trong quản lý điểm đỗ mang lại rất nhiều lợi ích cho người dân và cơ quan quản lý. Hệ thống kiểm soát các giao dịch điện tử và xuất hóa đơn kết nối trực tiếp với cơ quan thuế, ngăn ngừa tình trạng thất thu ngân sách. Đồng thời, qua nguồn dữ liệu chia sẻ theo thời gian thực, thành phố nắm bắt chính xác khả năng đáp ứng và tình trạng từng bãi đỗ để điều tiết kịp thời và tận dụng hiệu quả hạ tầng sẵn có.

Anh Nguyễn Ngọc Nghĩa (trú tại phường Phú Thượng) chia sẻ: Trước đây, mỗi lần đưa xe vào các bãi đỗ khu vực trung tâm là một lần tôi căng thẳng bởi cảnh ùn ứ giờ cao điểm, hết loay hoay tìm bãi đỗ lại phiền toái với tìm tiền lẻ gửi xe. Từ khi bãi xe áp dụng công nghệ trừ tiền thẳng vào tài khoản giao thông VETC, tôi thấy rất thuận tiện.

Tiến sĩ Khương Kim Tạo, chuyên gia an toàn giao thông nhận định, Việt Nam đang dần bắt kịp xu hướng của các đô thị thông minh trên thế giới khi biến thói quen thanh toán không tiền mặt thành một phản xạ tự nhiên của công dân số.

Thông qua hệ thống thanh toán điện tử không dừng tại các bãi đỗ xe, cơ quan quản lý có thể thu thập dữ liệu theo thời gian thực về lưu lượng phương tiện, nhu cầu đỗ xe, thời gian lưu đỗ, mật độ sử dụng từng khu vực và xu hướng dịch chuyển của người dân. Khi được kết nối với cơ sở dữ liệu dân cư, dữ liệu phương tiện và hệ thống điều hành giao thông thông minh, những thông tin này sẽ góp phần hiện thực hóa mục tiêu của Đề án 06 của Chính phủ về phát triển dữ liệu số phục vụ quản lý nhà nước.

Quản trị thông minh nhờ dữ liệu lớn

Thanh toán điện tử không dừng không chỉ là câu chuyện thay thế tiền mặt bằng thanh toán số. Phía sau mỗi giao dịch diễn ra trong chưa đầy 2 giây là tài nguyên dữ liệu lớn (Big Data), phục vụ song song cả an ninh trật tự và quản trị đô thị thông minh. Khối dữ liệu định danh phương tiện và người gửi xe theo thời gian thực khi được liên thông với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư do Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06, Bộ Công an) vận hành, sẽ trở thành công cụ hỗ trợ cho lực lượng cảnh sát giao thông và cảnh sát khu vực, tạo nên “lưới lọc an ninh” vững chắc từ vòng ngoài, hỗ trợ đắc lực truy vết phương tiện tang vật, quản lý biến động các đối tượng vi phạm và duy trì trật tự an toàn xã hội hiệu quả.

Về quản trị đô thị, khi dữ liệu được đồng bộ ngược trở lại các ứng dụng “công dân số” như iHanoi và VNeID, người dân sẽ dễ dàng tra cứu vị trí, kiểm tra vị trí đỗ xe còn trống, đặt chỗ trước và được điều hướng tới vị trí thuận tiện nhất. Từ bước đệm này, phạm vi ứng dụng của tài khoản giao thông sẽ nhanh chóng được mở rộng sang lĩnh vực khác như: Thu phí cảng biển, bảo trì đường bộ, xăng dầu, trạm sạc và các dịch vụ thu phí giao thông khác. Một số chuyên gia cho rằng, việc ban hành một tiêu chuẩn công nghệ đồng bộ và quy định liên thông toàn quốc đối với hạ tầng thu phí điện tử không dừng tại các bãi đỗ là yêu cầu cấp bách.