Xây dựng lá chắn an ninh tài chính số trong kỷ nguyên AI

Đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an). (Ảnh: Ban tổ chức)

Sự kiện quy tụ khoảng 500 đại biểu cấp cao, đại diện các bộ, ngành, tổ chức tài chính cùng hàng chục nghìn lượt khách tham quan nhằm tìm giải pháp bảo vệ hệ thống tài chính, ngân hàng trước các rủi ro công nghệ.

Thách thức bảo mật an ninh mạng

Phát biểu ý kiến khai mạc diễn đàn, ông Trương Minh Huy Vũ, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh, việc tổ chức sự kiện tại thành phố là hết sức phù hợp khi thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 kinh tế số đóng góp khoảng 30% GRDP, đồng thời khẩn trương xây dựng và phát triển trung tâm tài chính quốc tế tầm cỡ khu vực.

Ông Trương Minh Huy Vũ, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, phát biểu ý kiến khai mạc diễn đàn. (Ảnh: Ban tổ chức)

Lãnh đạo thành phố nhấn mạnh, tài chính số và an ninh mạng có một điểm chung cốt lõi là niềm tin. Khi không có niềm tin, nhà đầu tư sẽ e ngại đưa dòng vốn vào thị trường. Trong môi trường số, nếu không có hệ thống bảo mật vững chắc và năng lực an ninh mạng đủ mạnh, thành phố sẽ rất khó thu hút các dòng vốn đầu tư quốc tế và các tập đoàn công nghệ lớn đến đặt trụ sở.

Theo báo cáo của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia phối hợp Công ty An ninh mạng Viettel, trong năm 2025, Việt Nam đã ghi nhận khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng, khiến tới 52,3% cơ quan, doanh nghiệp chịu tổn hại, trong đó khoảng 41% số cuộc tấn công nhắm trực tiếp vào lĩnh vực tài chính, ngân hàng.

Riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng ghi nhận gần 1.000 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, với tổng thiệt hại lên đến hàng nghìn tỷ đồng.

Toàn cảnh Diễn đàn và Triển lãm An ninh tài chính số Việt Nam 2026. (Ảnh: Ban tổ chức)

Đại diện cơ quan quản lý chuyên trách, Đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), cho biết lĩnh vực tài chính-ngân hàng đang đối mặt với nhiều nguy cơ tấn công mạng phức tạp khi tội phạm gia tăng triệt để ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Để ứng phó hiệu quả, đại diện Cục An ninh mạng đề xuất xác định an ninh mạng là điều kiện tiên quyết của chuyển đổi số, chuyển mạnh sang tư duy bảo vệ ngay từ khâu thiết kế hệ thống, hoàn thiện cơ chế phối hợp chia sẻ thông tin, đẩy mạnh nghiên cứu các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo phòng thủ và nâng cao ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân cho cộng đồng.

Giải pháp thực tiễn từ ngành ngân hàng

Để giải quyết các thách thức trên, Tiến sĩ Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm giải quyết căn cơ các thách thức hệ thống. Trước hết, các ngân hàng cần chuẩn hóa dữ liệu nghiệp vụ và xây dựng khung quản trị AI rõ ràng, thống nhất định nghĩa và làm sạch dữ liệu trước khi xử lý để tránh rủi ro tư vấn lệch lạc.

Cùng với đó, cần quy định rõ giới hạn tự quyết định của trợ lý AI, bắt buộc con người phê duyệt các giao dịch lớn hoặc nhạy cảm và trang bị cơ chế ngắt khẩn cấp khi có bất thường. Hệ thống cũng cần chuyển dịch sang nền tảng xử lý dữ liệu theo thời gian thực để phân tích liên tục, phát hiện và ngăn chặn gian lận ngay lập tức trước khi tiền rời khỏi tài khoản.

Bên cạnh đó, các đơn vị cần xây dựng hệ thống phòng vệ ba lớp từ cảnh báo trên ứng dụng, tự động dừng giao dịch rủi ro cao đến phản ứng nhanh 24/7 phối hợp cùng lực lượng chức năng. Cuối cùng, việc trang bị bảo vệ kỹ thuật cho AI trong môi trường cô lập và xây dựng lộ trình nâng cấp sang chuẩn mật mã hậu lượng tử là bước đi thiết yếu để bảo đảm an toàn cho toàn hệ thống ngân hàng lõi.

Chia sẻ kinh nghiệm từ thực tiễn hoạt động, ông Đàm Thế Thái, Phó Tổng Giám đốc HDBank, cho biết các tổ chức tài chính đang đứng trước yêu cầu bắt buộc phải nâng cấp hệ thống mã hóa, đáp ứng các tiêu chuẩn bảo mật mới trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ.

Ông Đàm Thế Thái, Phó Tổng Giám đốc HDBank tại Diễn đàn và Triển lãm An ninh tài chính số Việt Nam 2026. (Ảnh: Ban tổ chức)

Đại diện HDBank đưa ra các đề xuất xây dựng hạ tầng niềm tin số bền vững tại Việt Nam, bao gồm phát triển hạ tầng niềm tin số dùng chung với cơ chế chia sẻ cảnh báo gian lận theo thời gian thực liên thông giữa ngân hàng, viễn thông và các sàn giao dịch; nâng cao chuẩn mực an ninh mạng gắn liền với trách nhiệm giải trình của trí tuệ nhân tạo; đồng thời đẩy mạnh các chương trình phổ cập kiến thức số và kỹ năng an toàn thông tin đến toàn xã hội.

Song song với các phiên thảo luận chuyên đề về thị trường vốn, ngân hàng số, fintech và bảo hiểm an ninh mạng, sự kiện còn diễn ra hoạt động triển lãm tại phố đi bộ Nguyễn Huệ. Khu vực triển lãm giới thiệu các giải pháp an ninh tài chính số, công nghệ trí tuệ nhân tạo, thực tế mở rộng cùng không gian trải nghiệm thực tế giúp người dân và doanh nghiệp nâng cao năng lực nhận diện rủi ro, phòng chống lừa đảo trực tuyến.