Mưa lớn kéo dài, nguồn cung sụt giảm, giá rau tại chợ dân sinh ở TP.HCM tăng vọt

Sau nhiều ngày mưa lớn liên tiếp, thị trường rau xanh tại TP.HCM ghi nhận những biến động rõ rệt. Tại các chợ dân sinh, giá nhiều loại rau ăn lá tăng mạnh, có loại tăng gấp đôi so với trước, trong khi nguồn hàng về chợ giảm và chất lượng không đồng đều.

Theo các tiểu thương, nguyên nhân chính đến từ mưa lớn kéo dài dẫn đến tình trạng ngập úng tại các vùng sản xuất, khiến sản lượng sụt giảm và tạo áp lực lên nguồn cung.

Rau ngập úng, giá bán lẻ tăng cao

Ông Trần Văn Thích, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Rau an toàn Phước An, xã Bình Chánh, TP.HCM, cho biết HTX có 32 thành viên góp vốn và hơn 50 hộ nông dân liên kết sản xuất theo quy trình VietGAP, với tổng cộng hơn 80 thành viên. Diện tích sản xuất hiện trên 15 ha, chủ yếu là các loại rau ăn lá ngắn ngày như rau muống, rau dền, mồng tơi, cải ngọt, cải xanh, cải ngồng, cải thìa...

Thông thường, sản lượng rau của HTX đạt khoảng 30 tấn/tháng. Tuy nhiên, đợt mưa kéo dài vừa qua đã khiến sản lượng sụt giảm tới 80%.

Mưa kéo dài khiến nhiều vùng trồng rau tại TP.HCM bị ngập úng.

Theo ông Thích, đợt mưa dự báo từ ngày 19 đến 25/9, kết hợp với thủy triều dâng cao vào dịp rằm tháng Tám âm lịch, khiến nước từ các bờ kênh, rạch không thể thoát ra ngoài nên nhiều nơi xảy ra ngập diện rộng.

“Gần như toàn bộ diện tích đất thấp, trũng bị ngập. Đây được đánh giá là một trong những trận ngập nặng trong nhiều năm qua”, ông Thích nói.

Sản lượng rau của HTX hiện chỉ còn khoảng 20-30% so với bình thường, chủ yếu đến từ những khu vực đất cao hoặc các hộ cố gắng bơm nước chống ngập. Không ít diện tích rau đang trong thời kỳ thu hoạch hoặc chuẩn bị xuống giống bị ngập úng, hư hỏng nặng, thậm chí phải hủy bỏ.

Thiệt hại với người trồng rau không chỉ nằm ở sản lượng mất đi. Chi phí đầu tư cho một vụ rau màu vào khoảng 10-20 triệu đồng/ha, tùy giai đoạn cây trồng, bao gồm tiền giống, phân bón và các khoản đầu tư khác.

Nhiều diện tích hoa màu bị hư hại do ngập úng.

Sau khi nước rút hoàn toàn, nông dân mới có thể xuống giống trở lại. Tuy nhiên, để có sản lượng thu hoạch, người trồng phải tiếp tục chờ khoảng 1 tháng. Điều này đồng nghĩa nguồn cung rau chưa thể phục hồi ngay cả khi thời tiết chuyển biến thuận lợi. Khoảng trống nguồn hàng vì thế có thể tiếp tục tác động đến thị trường trong thời gian tới.

Dù sản lượng sụt giảm mạnh, ông Thích cho biết HTX vẫn duy trì việc cung cấp rau theo các hợp đồng đã ký với mức giá bình ổn. Giá bán được giữ cố định theo thỏa thuận trước đó, không điều chỉnh tăng theo biến động của thị trường.

Mưa lớn kéo dài những ngày qua cũng tác động đến nhiều vùng sản xuất rau ở ĐBSCL và Tây Nguyên. Tình trạng ngập úng khiến một số diện tích rau bị hư hỏng, dập nát, giảm chất lượng, ảnh hưởng đến nguồn hàng đưa về TP.HCM.

Tại nhiều chợ dân sinh ở TP.HCM, giá rau xanh những ngày gần đây tăng rõ rệt. Không chỉ người mua phải trả thêm tiền, tiểu thương cũng gặp khó khi nguồn hàng khan hiếm, giá nhập tăng và rau về chợ có chất lượng kém hơn trước.

Giá nhiều loại rau xanh tăng gấp đôi.

Bà Lê Thị Thảo, tiểu thương bán rau củ tại chợ Thị Nghè (phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM), cho biết giá nhiều loại rau đã tăng mạnh sau những ngày mưa kéo dài.

Bầu hiện được bán với giá khoảng 20.000 đồng/kg, trong khi trước đây ở mức 15.000 đồng/kg. Rau muống cũng tăng từ khoảng 10.000-15.000 đồng/kg lên 20.000 đồng/kg. Đáng chú ý, nhóm cải xanh, cải ngọt đang có mức tăng mạnh. Giá bán hiện lên tới khoảng 40.000 đồng/kg, trong khi trước đây chỉ khoảng 15.000-20.000 đồng/kg.

Theo bà Thảo, khó khăn không chỉ nằm ở giá mà còn ở việc nhập hàng. Mưa liên tục khiến nguồn rau về chợ ít hơn, trong khi chất lượng cũng giảm do rau bị ảnh hưởng trực tiếp bởi thời tiết.

Tại một điểm bán khác, bà Lý Thị Mai cho biết nhóm rau cải là mặt hàng biến động mạnh nhất. Trước đây, giá bán lẻ cải ngọt, cải xanh khoảng 20.000 đồng/kg, nhưng hiện giá nhập tại nguồn đã lên 25.000-30.000 đồng/kg. Vì vậy, khi về đến chợ, giá bán lẻ phải lên 40.000 đồng/kg hoặc cao hơn.

Bó rau dền lúc trước bán 5000 đồng nay được bán với giá 10.000 đồng.

Mồng tơi cũng tăng từ mức phổ biến 25.000-30.000 đồng/kg lên khoảng 40.000 đồng/kg. Nhóm rau gia vị cũng không đứng ngoài đợt tăng giá. Ngò rí, hành lá đã vượt 70.000 đồng/kg, tăng ít nhất 20.000 đồng/kg so với tháng trước.

Điều đáng chú ý là tiểu thương hiện không dễ tìm được nguồn hàng có chất lượng tốt. Trong điều kiện nguồn cung hạn chế, họ phải chấp nhận mua giá cao hơn để có rau mượt, sạch, ít sâu nát.

Trong bối cảnh này, tiểu thương cũng không thể nhập quá nhiều hàng. Theo bà Mai, mỗi loại rau hiện chỉ bán được khoảng 3-5 kg/ngày, nên người bán phải chủ động giảm lượng nhập để tránh tồn hàng trong lúc sức mua yếu.

Giá tăng khiến chợ cũng thưa khách hơn. Người dân có xu hướng cân nhắc kỹ trước mỗi lần mua rau, trong khi tiểu thương vừa phải chịu giá nhập cao vừa đối mặt với lượng tiêu thụ giảm.

Rau ăn lá tăng mạnh tại chợ đầu mối

Diễn biến tại chợ đầu mối nông sản Thủ Đức cho thấy tác động của mưa, ngập lên giá rau đã thể hiện khá rõ ở khâu nguồn hàng.

Các loại rau ăn lá và rau ăn quả ngắn ngày chịu ảnh hưởng trực tiếp khi nhiều vùng sản xuất bị úng ngập. Trong nhóm rau ăn lá, cải xanh tăng từ 12.000 đồng/kg từ đầu tháng 9 hiện đã lên 30.000 đồng/kg, tương đương mức tăng 150%.

Các loại rau cải là mặt hàng tăng giá mạnh nhất trong đợt này.

Nhóm rau ăn lá ngắn ngày, vốn phụ thuộc trực tiếp vào điều kiện thời tiết và dễ hư hỏng khi ngập úng, đang chịu tác động rõ nhất. Cải ngọt tăng từ 10.000 đồng/kg lên 22.000 đồng/kg, ngò rí tăng từ 12.000 đồng/kg lên 25.000 đồng/kg. Xà lách búp Đà Lạt tăng từ 28.000 đồng/kg lên 35.000 đồng/kg.

Bầu và bí đao cùng tăng từ 9.000 đồng/kg lên 13.000 đồng/kg, khổ qua tăng từ 10.000 đồng/kg lên 15.000 đồng/kg, cà chua Đà Lạt tăng từ 10.000 đồng/kg lên 13.000 đồng/kg.

Tại phường Bình Trưng, TP.HCM, bà Nguyễn Thị Hạnh cho biết những ngày gần đây bà nhận thấy nhiều loại rau xanh tăng giá, có loại gần như gấp đôi so với trước. Thay vì mua một kg như thường lệ, bà chỉ mua khoảng nửa kg để tiết kiệm chi tiêu. Phần còn lại được thay bằng các loại củ, quả có mức tăng giá thấp hơn.

Rau xanh tăng giá khiến người mua và người bán đề gặp khó.

Sự thay đổi nhỏ trong giỏ hàng của người tiêu dùng cho thấy tác động của giá rau không chỉ nằm ở con số niêm yết tại chợ. Khi giá tăng, người mua bắt đầu thay đổi số lượng và lựa chọn mặt hàng, còn tiểu thương cũng phải giảm lượng nhập.

Trong ngắn hạn, giá rau có thể còn chịu áp lực khi những diện tích đã hư hỏng cần thời gian để khôi phục. Với người tiêu dùng, cách ứng phó trước mắt là giảm lượng mua hoặc chuyển sang những loại thực phẩm ít biến động hơn.

Với người trồng, bài toán lớn hơn là phục hồi sản xuất sau ngập và hạn chế những cú sốc nguồn cung tương tự trong những đợt thời tiết bất lợi tiếp theo.